Paszport wejścia

1. Klasa wejścia — skalna
2. Rejon wejścia — Kaukaz Zachodni (od przeł. Maruch do przeł. Machar)
3. Szczyt, jego wysokość, trasa wejścia — p. Jubileuszowy (3567 m) po Zachodniej ścianie
4. Przewidywana kategoria trudności — 5A
5. Charakterystyka trasy: różnica wysokości — 475 m długość odcinków 5–6 kat. trudności — 245 m średnie nachylenie — 67°
6. Liczba wbitych haków:

Rys. 13 Rys. 14

4. Wspinaczka na wierzchołek Ertsog od wschodniej grani — 4А kategorii trud­ności (patrz rys. 13 i 14)

Od pola­ny Dom­baj­skiej wzdłuż ścież­ki do jeziora Tur­zego, dalej:

• w górę po mo­rze­nie,
• następnie przez lodowiec Ali­bek (lodo­wiec jest roz­bita, staran­ne ubezpie­cze­nie!),
• na lewo od dwóch skal­nych półek po stro­mej śnież­nej wzniesie­niu wyjście na przełęcz Ertsoga. Miejs­ce bi­waku.

Ry­s. 13 Ry­s. 14

3. Wspinaczka na wierzchołek Er­co­ga granią północno-wschodnią — za ka­te­go­rie trud­no­ści (ry­s. 13 i 14)

Od pola­ny Dom­baj­skiej do je­zio­ra Tur­zie­go — bi­wak. Od pola­ny Dom­baj­skiej 3,5–4 go­dzi­ny. Z bi­waku w górę po mo­re­nie, da­lej po lo­dow­cu Ali­bek (lo­dow­iec roz­pad­ni­ęty, ubez­pie­cze­nia!) do ska­liz­nej bra­my mię­dzy ska­ła­mi pół­noc­ne­go że­bra Er­co­ga i ska­ła­mi pod wschod­nim stokiem Dża­łow­cza­ta. Po stromym śnie­żno-lo­do­wym stoku:

Rys. 57

2. Tra­wers Przed­niej i Tyl­nej (3640 m) Czeczy z pod­nie­sie­niem się wzdłuż pół­noc­no-wschod­niej kra­wę­dzi na Przed­nią Czec­czę — 4B kat. tr. (patrz rys. 57)

Od Pół­noc­nego Schron­iska przez kład­kę przez rzekę Chokiel, dalej wzdłuż ścież­ki i po usy­piskach na grań pół­noc­no-wschod­niej kra­wę­dzi Przed­niej Czeczy. Grań jest niereg­ular­na, z dużą liczbą ostrych jandarmów, które poko­nuje się frontal­nie, z ostat­nich dwóch jandarmów na siodeł­ko zjeż­dża się metodą Dul­fer­tem (ubez­pie­cze­nie na gra­nie przez wystę­py i haki!). Na siodeł­ku jest miej­sce na biwak. Od Pół­noc­nego Schron­iska do siodeł­ka 6–7 godz. Z siod­ła 90–100 m w górę po stromej połać śnie­gowej (65°) do wygła­dzo­nych skał (ubez­pie­cze­nie na śniegu — przez ció­rek, na wystę­pach skal­nych — haki!). Ze śniegu wzdłuż pół­ek trawers w lewo 65–70 m do stromej żle­bi­ny i po jej pra­wej stro­nie pod­no­si się 60 m po ska­łach śred­niej trud­no­ści (ubez­pie­cze­nie!). Żleb jest kamie­ni­sko-zagra­ża­ją­cy! Dal­szy pod­no­sze­nie się po stromej, pły­to­wa­tej ska­le 110–120 m (ubez­pie­cze­nie — haki!) do sko­śnej pół­ki śnie­gowej i po niej 100 m w lewo i do góry do

Рис. 58

3. Wspinaczka na wierzchołek Передняя Чотча północno-zachodnią granią — 4B kategorii trudności (rys. 58)

Od Северного приюта przez kładkę przez rzekę Хокель i wzdłuż rzeki Чотча do podnóża północno-zachodniej grani — biwak. Od Северного приюта 1–2 godziny. Od biwaku w górę po stoku i trawiastych półkach w lewo ku pierwszemu przewieszonemu występowi na grani. Obejście występu z lewej (zabezpieczenie przez występy!), potem w prawo–w górę na grań do luźnego żlebu (niebezpieczeństwo spadających kamieni!) i po nim pod 100-metrową ścianę pierwszego wzniesienia. Po ścianie wzniesienia:

• w prawo — w górę 35–40 m,
• następnie w lewo — w górę,
• wyjście na trawiaste półki (zabezpieczenie przez występy, miejscami hakowe!). Dalej:

Рис. 57

1. Wspinaczka na wierzchołek Perednia Czotcza (3637 m) kontrforsami północnej ściany — 4B kategorii trudności (rys. 57)

Z polany Dombańskiej do Przytułku Północnego samochodem. Od Przytułku Północnego:

• przez kładkę przez rzekę Chokiel
• dalej ścieżką po lewej stronie doliny Czotczy aż do żlebu pod północną ścianą wierzchołka Czotcza Wspinaczka:
• środkiem żlebu do jego środkowej części
• potem przez baranie łby i nieskomplikowane skały

PASAZPORT

wspinaczki na w. Hokel po Wschodnim grzbiecie

1. Klasa wspinaczki — skalna
2. Rejon wspinaczki — Kaukaz Zachodni, Główny Kaukaski grzbiet
3. Szczyt, trasa — w. Hokel, 3645 m, wspinaczka po Wschodnim grzbiecie z przełęczy między w. Hokel i Bezimiennym szczytem z lewej.
4. Proponowana kategoria trudności — 4B
5. Charakterystyka trasy: różnica wysokości — 700 m długość odcinków: II kat. zm. — 400 m

3. Trawers masywu wierzchołka Sulałat (3600 m) od południa, zimą — 2A kat. zł. (rys. 8)

Z Polany Dombejskiej obok obozu alpinistycznego „Alibek” do chaty na morenie lodowca Alibek. Następnie w górę po morenie i, nie dochodząc do letniego biwaku, wyjście w prawo na lodowiec Dwujazyczny i prawą stroną stromego języka — na górny płaskowyż. Płaskowyżem w górę w kierunku przełęczy i pod skalnym grzebieniem szczytu Kwadratowy — biwak (jaskinia). Od Polany Dombejskiej 7–8 godz. Z biwaku przez obniżenie między szczytem Kwadratowym i wierzchołkiem Bezimienna I do przełączki między wierzchołkami Bezimienna I i Bezimienna II i przez wierzchołek Bezimienna II wyjście na Płaskowyż Południowo-Sulałacki. Wejście na wierzchołek Południowy Sulałatu po ośnieżonym grzebieniu. Z wierzchołka Południowego półką do żlebu i nim w górę na grzbiet. (Ubezpieczenie hakowe! Najbardziej skomplikowany odcinek trawersu!) Za kopcem kontrolnym lewym od grzbietu półką do ostatniego żandarma przed wierzchołkiem Północnym. Obchodząc żandarma z lewej strony półką i grzbietem — wyjście na wierzchołek Północny. Droga od biwaku zajmuje 5–6 godz. Z wierzchołka zejście z powrotem do przełączki między wierzchołkiem i żandarmem, stąd zejście lewą stroną żlebu na Płaskowyż Południowo-Sulałacki (zimą lawiniasto!) i powrót na biwak pod szczytem Kwadratowym. Zejście trwa 3–4 godz. Od biwaku do Polany Dombejskiej — 3–4 godz. Trasa jest lawiniasta!

Rekomendacje dla wspinaczy

1. Liczba uczestników w grupie — nie więcej niż 8 osób.
2. Wyjściowy biwak — pod szczytem Kwadratowym.

2. Trawers wierzchołka Sulałat z północy na południe — 2А kat. trudn. (patrz rys. 7)

Z północnego wierzchołka w lewo w dół do zapadliska. Następnie wzdłuż grani (zabezpieczenie poprzez występy!) do kontrolowego kopca. Od kopca zjazd w prawo przez szczelinę na półkę i po niej (zabezpieczenie hakowe!) na następną grań. Następnie wzdłuż grani do 30-metrowej ścianki. Zjazd po niej na grań. Z grani zjazd w prawo na półkę i dalej wzdłuż grani do podstawy Południowego wierzchołka. Wejście na Południowy wierzchołek wzdłuż grani. Zjazd z Południowego wierzchołka w prawo przez żleb (zabezpieczenie!) na półkę i po niej wyjście do wąskiego śnieżnika w żlebie. Następnie przez żleb (zabezpieczenie!) na duży śnieżnik i po nim w dół. Następnie wyjście w lewo po trawiastych zboczach i piargach do ścieżki i po niej na biwak. Trasa biwak — trawers — biwak zajmuje 8–9 godz.

Rekomendacje dla wspinaczy

1. Liczba uczestników w grupie — nie więcej niż 8 osób.
2. Wyjściowy biwak — dolna Sulałacka noclegowisko.
3. Czas wyjścia z biwaku — nie później niż 5:00.
4. Specjalne wyposażenie dla grupy 4 osób: a) lina główna — 2×30 m; b) lina pomocnicza — 2–3 m; c) haki skalne — 4; d) haki lodowe — 3 (w drugiej połowie lata); e) młotki skalne — 2; f) karabinki — 8; g) raki 4 pary (w drugiej połowie lata).
5. Miejsca możliwych biwaków na wierzchołkach Północnym, Centralnym i pod Południowym.

Paszport wspinaczki

1. 2 Kaukaz. 2.2 Od przełęczy Marh do przełęczy Nahar. Numer rozdziału według klasyfikacyjnej tabeli z 2017 roku.
2. Sofrudżu Zub, wysokość 3629 m, północno-zachodnim kontforsem.
3. Proponowana kategoria trudności: 3A, pierwsze wejście.
4. Charakter trasy: skalny.
5. Różnica wysokości na trasie 459 m (wg wysokościomierza). Długość trasy: 650 m. Długość odcinków: 1 kategoria trudności – 150 m, 2 kategoria trudności – 250 m, 3 kategoria trudności – 250 m. Średnie nachylenie: 45°. Głównej części trasy — 50°; całej trasy — 45°.