Centralna Rada „Zenit”

Travers masywu Dukdon (primo przejście)

N 418, 13 października 1970 r. 5B

Kapitan drużyny Moiseev Yu. Trener drużyny Baskin S.

2. Simonik A. G.
3. Druy M. G.
4. Pisarev K. L.
5. Solodkov Yu. K.
6. Kopenniineu L.

Pamir-Ałaj—Moskwa

1970 31 lipca–16 sierpnia

Kontynuacja schematu trasy

Mapa—schemat rejonu Dukdon

Opis wejścia

1 dzień. 3 sierpnia 1970 r. Mgła, zachmurzenie.

Dobrze wypoczywając, o 9:00 wychodzimy z obozu bazowego przez piargi do cyrku małego lodowca pod ścianą wschodniego szczytu Dukdonu. Następnie przez brzeg szczeliny lodowcowej po śniegu o narastającej do 40–45° stromiźnie podchodzimy pod podstawę startu wschodniego kontrforsów ściany, po którym wytyczono trasę podjazdu. Po stromym lodowym stoku zasypanym śniegiem wychodzimy o 14:00 na szeroki skalny osypowy występ. Pogoda gwałtownie się pogarsza, deszcz, mokry śnieg. Zatrzymujemy się na nocleg, urządzając miejsca na występie. Do 16:00 pogoda nieco się poprawia, grupa z dwoma rezerwowymi linami schodzi w dół na zwiad i obróbkę trasy na następny dzień. Wychodzimy w prawo do rozpadliny. Następnie po płytach i zniszczonych skałach wychodzimy na przełączkę grani kontrforsu. Trudne wspinanie z hakową asekuracją. Następnie przemierzamy 1–1,5 liny w lewo po ukośnych występach, omijając stromy start grani, i po rozpadlinie wznosimy się na obniżenie w grani. Stąd po gładkiej ścianie 20 m prosto w górę (bardzo trudne wspinanie). Godzin pracy – 8.

2 dzień. 4 sierpnia. Zachmurzenie, czasami pada kasza lodowa.

Wyjście o 8:00. Szybko mijamy obrabiany odcinek trasy, po ostatniej ścianie wyciągamy plecaki. Następnie droga prowadzi głównie po lewej ścianie kontrforsu. Na początku idziemy wzdłuż wewnętrznego kąta, w górnej części przechodzącego w komin (plecaki wyciągamy). Wychodzimy na mały taras (może się zebrać troje–czworo) i ustawiamy kontrolny kopiec. Następnie po monolitycznych, wielkoblokowych skałach z małą liczbą uchwytów i pęknięć, przeplatanych ostrymi, czasem zniszczonymi partiami grani, wychodzimy na szeroki skalny żleb. Na tym odcinku pierwszy wchodzi w butach typu „Vibram”. Po dwóch linach po żlebie wychodzimy na porozrywany grzbiet, który kończy się ogromnym skalnym trójkątem.

18:00. Podkłuwamy lód w północnej części grzbietu, urządzamy stanowisko. Po dwóch godzinach stanowiska są gotowe. Budujemy kontrolny kopiec pod startem grzbietu. Godzin pracy – 10.

3 dzień. 5 sierpnia. Zachmurzenie, czasami kasza lodowa, śnieg. Wyjście o 9:00. Ruch po grani wielkoblokowej budowy, składającej się z serii turni. Wspinanie miejscami trudne.

Podchodzimy pod podstawę skalnego komina ze śnieżno-lodową zatyczką. Plecaki przeciągamy, popychając je przed sobą. Po dwóch linach skał średniej trudności podchodzimy po trudnych występach do skalnej ścianki z rozpadliną.

Na ściankę wieży wznosimy się spiralnie w lewo ku górze. Plecaki wyciągamy wzdłuż rozpadliny.

Następnie schodzimy w łagodne obniżenie grani wzdłuż skalnego kantyku, na prawo od którego równolegle biegnie śnieżny grzbiet przechodzący w śnieżny stok. Ten stok przechodzi w wieżę szczytową.

W dolnej części kantyku, gdzie w lewo ku dołowi odchodzi pionowy skalny żleb, zatrzymujemy się na nocleg o 17:00. Kontynuowanie ruchu nie ma sensu, ponieważ jutro czeka nas trudna część podjazdu po ścianie – przezwyciężenie wieży szczytowej.

Grupa wychodzi po kantyku dwie liny w górę, stamtąd przechodzi na śnieżny grzbiet i rozgląda się po dalszej drodze. Śnieg jest rozmiękły. Postanawiamy na jutro wcześniejsze wyjście.

Godzin pracy – 8.

4 dzień. 6 sierpnia. Zachmurzenie. Wyjście o 7:00. Po przejściu kantykiem wychodzimy na grzbiet i dalej w lewo po kolei po śniegu, potem po lodzie o wzrastającej stromiźnie do 45–50° mijamy 8 lin w kierunku podstawy skalnego kontrforsu. Z lewej strony znajduje się stromy kamieniożlebowy żleb, z którego przez cały czas „sypie”. Po występach i płytach, a następnie po stromym żlebie odchodzącym w prawo wychodzimy pod przewieszającą się ściankę. Tę ściankę omijamy z prawej strony po bardzo trudnych skałach, a plecaki wyciągamy „na wprost”. Pogoda gwałtownie się pogarsza, kasza lodowa, mokry śnieg; decydujemy się ruszyć dalej, ponieważ nie ma miejsc na noclegi. Poruszamy się w prawo ku górze na ramię kontrforsu – bardzo trudne wspinanie – pierwszy idzie bez plecaka. Przechodzimy pół liny w górę, przełączając się przez turniczek kontrforsu. Tutaj jest ściana. Zalana, nieco przewieszona, bez uchwytów. Schodzimy w prawo trawersem po bardzo trudnych skałach z lodem do podstawy czarnego żlebu przechodzącego w pionowy komin. Dla wyciągnięcia plecaków zakładamy poręczowanie z dwoma „przesiadkami”. Kluczowe miejsce trasy. Komin praktycznie bez pęknięć i uchwytów, mokry, w górnej części oblodzonej. Po kominie – nachylone stanowisko pod żółtą ścianą. Tutaj można urządzić nocleg w pozycji półleżącej. 20 m wyżej, nad ścianą, znajduje się kolejne małe stanowisko. Do dolnego stanowiska podchodzimy o 19:00. Organizujemy asekurację i, przerzucając kamienie, próbujemy wyrównać stanowisko i zwiększyć jego „użyteczną” powierzchnię. Do 20:00 niebo się oczyszcza. Zakładamy poręczowanie między stanowiskami. Na górnym stanowisku nocują dwie osoby, na dolnym – cztery. O 22:30 wpełzamy do śpiworów. Godzin pracy – 12.

5 dzień. 7 sierpnia. Słonecznie. Wyjście o 9:00. Po trudnym dniu decydujemy się wyspać i przesuszyć na słońcu namioty. Obok górnego stanowiska ruszamy w lewo do kontrforsu, omijając lodowy odcinek po wewnętrznym kącie. Po mocno zniszczonych skałach średniej trudności w kierunku w prawo ku górze wychodzimy na przedwierzchołkowy grzbiet biegnący od przełęczy Kara-Archa w kierunku południkowym, i po prostym skalnym zniszczonym grzbiecie o 15:00 wychodzimy na pierwszy szczyt Dukdonu. Wysokość około 5000 m. Grupa proponuje nazwanie go szczytem L. V. Myslajewa na pamiątkę wybitnego alpinisty, z którym uczestników grupy Moiseeva Yu. N. i Simoni A. G. łączyły wspólne wejścia. Na przezwyciężenie ściany zużyto łącznie 44 godziny pracy. Najtrudniejsze odcinki liczą około 450 m. Średnia stromizna najtrudniejszych odcinków wynosi około 70°. Zastosowano 106 skalnych haków, 7 klinów, 5 lodowych haków, 2 haki sztyftowe.

Dalej na zachód odchodzi porozrywany grzbiet masywu Dukdon, na końcu którego, błyszcząc w promieniach słońca, wznosi się śnieżno-lodową trapezową główną wieżą. Budujemy kopiec, zostawiamy kartkę. Od szczytu w dół po skalnym porozrywanym grzbiecie z krótkimi ściankami z obchodem w lewo niewielkich turniczków. Struktura skał wyraźnie się różni – są mocno porozrywane z bardzo ostrymi krawędziami (powierzchnia przypomina papier ścierny). Z stromego zrzutu po skalnej ścianie ze śladami lodu schodzimy dźwiernym (jedna lina) na stromy śnieżno-lodowy stok i dalej wychodzimy o 18:00 na siodło z małym jeziorkiem ograniczonym z jednej strony skalnym grzbietem, z drugiej – lodowym stokiem. Wydeptujemy i podkłuwamy śnieżno-lodowy stok, zarzucamy stanowiska kamieniami, i o 20:00 wpełzamy do namiotów. O 21:00 oddajemy białą racę obserwatorom – przebyty pierwszy odcinek trasy. Godzin pracy – 9.

6 dzień. 8 sierpnia. Słonecznie. Wyjście o 8:00. Ruch omijający skalny turnik po występach. Następnie po ostrym grzbiecie ze śniegiem; potem po śnieżno-lodowym stoku ze skalnymi występami wznosimy się na drugi szczyt Dukdonu, któremu drużyna proponuje nadanie nazwy uzgodnionej z KC „Tadżykistan”. Zejście ze szczytu po ostrym grzbiecie 60 m do niewielkiej przełączki, skąd podjazd po trudnej ściance i, omijając ostry duży kamień z lewej strony, ponownie wychodzimy na grzbiet. Następnie w prawo po stromym śnieżniku i w dół na osypowe płaskowzgórze. Na trzeci szczyt wchodzimy początkowo po osypnych „baranich łbach”, następnie w prawo ku górze trawersem stoku; 30 m poniżej szczytu wyrównujemy dwa stanowiska dla namiotów. Trzeba się namęczyć, ponieważ wokół znajdują się monolity i potrzeba bardzo dużo „budulca”, aby mieć przyzwoity biwak. O 21:00 oddajemy białą racę – stąd kończy się łączność z obserwatorami (główny grzbiet odchodzi na południowy zachód i jest zasłonięty innym) – sygnał obserwatorom „zejście do Sarytagu”. Godzin pracy – 10.

7 dzień. 9 sierpnia. Zmienna zachmurzenie, silny wiatr. Wyjście o 8:00. Przechodzimy w lewo od szczytu i po linie (sportowe schodzenie 40 m) do dużego kamienia w grani. Następnie po grani w lewo do stromej ściany opadającej na południe. Po stromym lodowym żlebie (sportowe schodzenie) schodzimy na skalny grzbiet wielkoblokowej budowy. Po niewielkiej przełączce przezwyciężamy ściankę. Bardzo trudno, plecaki wyciągamy.

Dalej na południe schodzimy dźwiernym. Dźwignia wyprowadza na występ, z którego po lodowym żlebie kończącym się kominem z zatyczką wychodzimy pod ścianę z rozpadliną. Jedno z najtrudniejszych miejsc, plecaki przez cały czas trzeba wyciągać. Po rozpadlinie wychodzimy na grzbiet ze śnieżnymi gzymsami. Następnie przemierzamy w lewo śnieżno-lodowy stok, a potem idziemy wprost w górę po żlebie, który wyprowadza ku ostrzemu śnieżnemu grzbietowi, po którym wychodzimy na szczyt.

Czas 17:00. Pogoda zła, silny wiatr. W dół na południe 20 m i można zrobić stanowiska dla namiotów. Po trzech godzinach pracy namioty stoją, a grupa, która poszła na zwiad, już wróciła, organizując kolejny dźwignię. Kładziemy się spać, wiatr, chociaż słabszy niż na grzbiecie, nie daje zasnąć. Godzin pracy – 9.

12 dzień. 14 sierpnia. Silny wiatr, zachmurzenie. Wyjście o 9:00. Schodzimy po grani, następnie po ściance i wychodzimy na śnieżny stok. Następnie po występie w lewo, przezwyciężając ściankę z rozpadliną, wychodzimy do lodowego żlebu. Po żlebie krótka ścianka wyprowadza na śnieżno-lodowy stok. Znów skalna ścianka z wewnętrznym kątem i wychodzimy na szczyt, który primo-przewodnicy nazwali szczytem Syberyjskich Kolejarzy. Następnie schodzimy po osypach i po długim śnieżnym stoku podchodzimy do głównego szczytu. Z tego miejsca główny szczyt wygląda jak gigantyczny trójkąt ograniczony z prawej strony stromą lodową ścianą, a z lewej – lodową ścianą z zamarzniętymi kamieniami przechodzącą u góry w skalny grzbiet. Decydujemy się ruszyć w lewo. Przemierzamy w lewo część ściany i w górę po bardzo porozrywanych skałach, na końcu których znajduje się niewielka ścianka. Następnie poruszamy się po grani do fałszywego szczytu, schodzimy z niego na przełączkę, gdzie zostawiamy plecaki i wznosimy się na główny szczyt. Znów wracamy na przełączkę. Czas 18:00. Starą platformę na przełączce „remontujemy”, nową wykładamy. Godzin pracy – 9.

13 dzień. 15 sierpnia. Zmienne zachmurzenie, wiatr. Wyjście o 8:00. Schodzimy na południe. Na początku po śnieżno-lodowym żlebie odchodzącym od przełączki, następnie po występach przemierzamy w lewo po kolei. Dalej w dół dwa dźwignie i w prawo w dół po występie – sportowe schodzenie. Następnie w dół po skałach typu „baranich łbów” i po gładkich skalnych ścianach dwa dźwignie. Po tym przemierzamy po poręczach w lewo do śnieżno-lodowego odcinka, po którym w lewo schodzimy sportowo. Podchodzimy do skalnej wyspy, mijamy ją w prawo w dół i w tym samym kierunku przecinamy śnieżno-lodowy stok. Następnie wychodzimy na wąski występ wyprowadzający na stromy kontrfors i na początku schodzimy sportowo, a potem dźwignią i trafiamy na dwie niewielkie platformy, gdzie mogą się zmieścić wszystkie sześć osób. Czas 20:00. Urządzamy się na nocleg. Dwóch na górnej platformie, czterech na dolnej, w odległości trzech–czterech metrów. Godzin pracy – 12.

14 dzień. 16 sierpnia. Słonecznie, zimno. Wyjście o 6:00. Niemal zmierzch. Po występie i płytach trawers w prawo ku górze, omijając skalny szlaban, i dalej w dół po śniegu z partiami lodu na lodowiec Kara-Arcza. Wzdłuż wąwozu Kara-Arcza, następnie wzdłuż wąwozu Karakula do Sarytagu. Spotkanie z obserwatorami. Z Sarytagu o 15:00 wyjeżdżamy na przypadkowej ciężarówce („szalenie” nam się poszczęściło) do alplagru „Warbob”, do którego przybywamy o 19:30. Godzin pracy – 4.

Przemierzamy śnieżny stok, skąd po trudnych porozrywanych skałach (jedna lina) wychodzimy na osypowe występy. Czas 17:00. 40 m od szczytu przystępujemy do „budowy” stanowisk. W tym czasie jedna grupa z dodatkową liną schodzi na zwiad i urządza sportowe schodzenie ze szczytu. O 19:00 stanowiska są gotowe. O 21:00 oddajemy białą racę – przebyty drugi odcinek trawersu. Godzin pracy – 9.

Niektóre sumaryczne dane o trasie

GÓRNA CZĘŚĆ ŚCIANY (z przeł. Połtawa)

OGÓLNY WIDOK ŚCIANY Z WĄWOZU R. DUKDON. Z PRAWEJ PRZEŁĄCZKA DUKDON.

7 DZIEŃ TRAWERSU (odc. R82–R85). WEJŚCIE DO KOMINA Z ZATYCZKĄ. DALEJ W LEWO KU GÓRZE NA GRZBIET.

10 DZIEŃ. ZEJŚCIE Z 5 SZCZYTU DUKDON.

Tabela podstawowych charakterystyk trasy