OPIS TECHNICZNY

Podejście pod „Basznię” — TYLKO dużym żlebem Altuza! Od rozwidlenia „1860” — północnymi zboczami Altuza do żlebu; od „Zielonego wzgórza 2300” — przez lewy północny grzbiet Altuza (1 godz. do szerokiej przełęczy) do żlebu.

R0–R1: skośne wzniesienie 110 m II do 40° w lewo po skałach na grzbiet, z niego zjazd 15 m w zapadlisko.

R1–R2: z zapadliska (ze zwolnieniem z grzbietu) po ścianie 21 m III 60° (hak 2) i przejście po półkach w lewo-w górę za odłam 10 m II 45° (klin 1) („2” — stacja).

R2–R3: na platformę pod występem (wiszący znak kontrolny), 6 m II 45°, obejście występu z lewej strony po szczelinie i płycie 8 m IV śred. 60° (hak 2) i do płytkiego wewnętrznego kąta do grzbietu 10 m III 50° (hak 2, klin 2) (podnieść drugiego dla asekuracji z „3” — stacja).

R3–R4: na prawo od grzbietu trawers w prawo-w górę 20 m II+ do 60° (hak 4, klin 2) na pochyłą półkę pod ścianą („4” — stacja).

R4–R5: obejść z lewej strony nie ma! trawers w dół-w prawo i w górę po stromym wewnętrznym kącie znowu na grzbiet (do końca 45 m liny) 10 m II 30°, 10 m IV 70° (hak 2, klin 1), 20 m II+ do 50° (występy).

R5–R6: skośny trawers skalnych wysp w prawo przez „Łopatę” na prawy brzeg północnego grzbietu i po nim (z lewej strony zsypy!) do wierzchołka 450 m I–II do 40°.

UWAGA:

• zjazd wiosną na północ, po śniegu dużego żlebu strata 1000 m wysokości.
• latem na południowy wschód w zapadlisko na prawo od w. Zofia i w prawo na drobne rumowisko, po nim strata 800 m wysokości do przyjemnego szlaku w dolinie Kopdżajlau.

Z lekkiej ręki pierwszego zdobywcy W. N. Szatajewa w 1974 r. u alpinistów-turystów-wspinaczy (według innej wersji — speleologów) pojawiła się nad rozwidleniem Sajram-su i Kergely OGÓLNA góra — ALTUS.

Co ciekawe, i wierzchołków Altuza trzy:

• zachodni przedwierzchołek — 2932 m
• rozwidlony wierzchołek — 3200 m, przy czym „jasny” wierzchołek jest o 12 m niżej „ciemnego” południowo-wschodniego.

Od przedwierzchołka odchodzą grzbiety na zachód¹), północ²), i na południowy wschód do wierzchołka, a także potężne żebro ścianami na północny wschód³) i mniej wyraźne — na południe⁴).

Od wierzchołkowego kopuły na północ schodzi grzbiet ⁵ z uskokiem — „Basznią”, a na południowy wschód z zapadliska podnosi się poszarpany grzbiet ⁶ do okrągłego pasiakowanego wierzchołka 3800 m, tzw. „I-szej baszty Arsena”. Od pierwszej baszty Arsena (dla skrótu: Bars-1) na wyraźne wzniesienie ⁷ w styku odnogi Altuza z łańcuchem Ugiamskim, którą analogicznie nazwiemy „Bars-2”, łagodnie wyprowadza szeroki i długi osypiskowy grzbiet ⁸).

Na północ od miejsca styku — Arsen 4100 m, a na południe — przełęcz Aju-Tor 3850 m i pik Aju-Tor⁹. Nie wspomnieliśmy o pięknej Zofii 3100 m w odnodze na północ od zapadliska za „ciemnym Altuziem”; a teraz odsyłamy do UWAG:

1. informacji o przejściu nie było; zob. Paszport nr 5.
2. szlak pierwszego wejścia-74 1B kat. złoż. należy nazywać jego „prawym S. grzbietem”, a żleb na wschód od niego — „małym” w odróżnieniu od „dużego”.
3. Sz. Rafikow przeszedł go w 1977 r. i sklasyfikował na 3B kat. złoż.
4. południowe żebro ze stromymi zachodnimi ścianami „barierą” zostało pokonane i opisane w 1996 r. przez S. Askarowa, jednak Komisja Klasyfikacyjna FWR 1B kat. złoż. NIE ZATWIERDZIŁA-???; kierujemy ponownie — zob. Paszport nr 6.
5. ten lewy S. grzbiet wielokrotnie pokonany przez togliattińczyków (kier. P. Sokołow), lecz przez nich do klasyfikacji nie został zgłoszony; zob. Paszport nr 4. Żleb na zachód od niego będziemy nazywać „dużym”.
6. część tego grzbietu bezwzględnie pokonana i opisana przez M. Skrechina po wzniesieniu w 1977 r. po kontrforsie z północy. Informacji o przejściu pełnego trawersu Altus – Bars-1 nie ma.
7. przez nią przeszedł w 1984 r. Sz. Rafikow podczas trawersu Sajram–Aju-Tor (4B); przed nim w 1977 r. mieszkaniec Ałma-Aty A. Denisenko wszedł po prawej części północnej ściany Arsena prosto pod Bars-2 i potem trawersował ku p. Arsen (4A).
8. wiadomo, że kilka grup turystycznych, wchodząc na przełęcz Aju-Tor ze wschodu, schodziło potem nie w głęboki zachodni kanion, a trawersowało Bars-2–Bars-1 i dopiero potem schodziło w dół po żlebie na południe.
9. informacji o wejściach na p. Aju-Tor „nie trawersem” nie ma.

Zdjęcie nr 1: widok z północnego wschodu (kwiecień 1998 r.) na „Basznię” lewego S. grzbietu Altuza

Duży żleb zamknięty lewym S. grzbietem. Wierzchołek Altuza zamknięty „Basznią”. Pokazano:

• strzałką — zwrot ku p. Czymkent;
• przerywaną linią — opisywany szlak 2B kat. złoż.;
• szlak 3B — 1977 r. Na pierwszym planie z lewej — „Zielone wzgórze” nad ujściem „2300” (wygodny biwak).

¹

ZDJĘCIE NR 18: widok na południowy wschód od kempingu (VIII-97) Masyw Solidarności ZAZNACZONY:

• ЛСГА — lewy północny grzbiet Altuza
• ПСГА — prawy — P/W 1B, 1974 r.
• .... — opisywany szlak po zachodnim grzbiecie Altuza
• "— — po lewym północnym.

Zdjęcie nr 15: widok od jeziora „2320” na północ. Opisywane szlaki na Altuz:

PASZPORT WEJŚCIA NR№ 5, 6 Klasa: SKALNY Region: TIEN-SZAN, łańcuch Ugiamski (7.II) Wierzchołek: ALTUZ

Szlaki i proponowane kategorie złożoności:

• Altuz 3200 1B przez południowo-zachodni „barierę” S. Askarow, 1996
• "— 2A po grzbiecie 3 A. Bakyn, 1998

Przez południowo-zachodnią „barierę” 1B kat. złoż. Różnica wysokości — 960 m (wg wysokościomierza) Odległość — 1600 m Nachylenie — śred. 40° (poszczególne ścianki — 60°) Haków — 6 (wejście szkolne) Klinów — 7 (wejście szkolne) Godz. marszu — sześć (od rozwidlenia „1860”) Kier.: instr. ASKAROW Samat Nurmuch. (KMS)

• Andrienko Aleksiej Mich. (zn.)
• Wieliczkow Aleks.-dr Iwan. (zn.)
• Kungurowa Olga Iwan. (zn.)
• Lifanow Władimir Jur. (zn.) Data: 18 sierpnia 1996 r. Starszy trener:

Po zachodnim grzbiecie 2A kat. złoż. Różnica wysokości — łącznie 1300 m (oryg.), w tym po zachodnim grzbiecie — 500 m. Odległość — 2900 m, w tym po zachodnim grzbiecie — 1700 m. Nachylenie — do 60°. Haków — 8 (wejście szkolne) Klinów — 7 (wejście szkolne) Godz. marszu — siedem (od rozwidlenia „1860”) Kier.: instr. BAKIN Aleksiej Władim. (1-sza kategoria)

• Kuzniecow Dmitrij Mich. (—)
• Fiodorow Marat Aleks. (—)
• Czernyszow Artiom Oleg. (—) Data: 11 sierpnia 1998 r. Starszy trener: Lewin Mich. Siemion. (MS)

Footnotes

1. www.alpfederation.ru ↗ ↩