7.8.3

Sprawozdanie ze wspinaczki na p. Karłytaw (5550 m) w lipcu 1968 r.

M. Ałma-Ata

1968 r.

WSTĘP

W okresie od 18 lipca do 20 sierpnia 1968 r. w rejonie lodowca Siewiernyj Inylczek przebywała ekspedycja Kazachskiego Republikańskiego Rady DSO „Spartak”, której celem było dokonanie trawersu szczytów Szater — Chan-Tengri. Aby dostać się w rejon działania ekspedycji, należało przekroczyć pasmo Sarydżaski z doliny Bajankol.

Rejon szczytu Mramornej ściany jest dość dobrze znany zarówno pod względem geograficznym, jak i sportowym. W 1965 r., dokonując północnego trawersu pasma Sarydżaski, drużyna kazachskiego „Spartaka” przyglądała się pasmu Tengri-Tag jako możliwemu obiektowi wspinaczki. Było wyraźnie widać, że podejście z doliny Bajankol na lodowiec Siew. Inylczek jest znacznie krótsze niż podejście przez jezioro Merzbachera, jednak trudną przeszkodą staje się przy tym pasmo Sarydżaski. Najbardziej dostępna wydawała się nam przełęcz między szczytami Karły-Tau i Kazakhstan. Do rozpoznania i przygotowania trasy przejścia przez pasmo została skierowana grupa zwiadowcza w składzie 8 osób pod kierownictwem W. Popowa.

Grupa, wyjechawszy 18 lipca z miasta Ałma-Aty, 20 lipca była w „zielonym” obozie pod moreną lodowca Mramornej ściany. Następnie, wykonując postawione przed nią zadanie, grupa:

• wyszła na dział wodny pasma Sarydżaski po północno-zachodnim grzebieniu szczytu Karły-Tau;
• zostawiwszy plecaki, weszła na wierzchołek Karły-Tau;
• następnie zeszła na lodowiec Siew. Inylczek.

Odwrotne przejście (zejście) odbywało się ścieżką podejścia.

Niniejszy opis został sporządzony z myślą o dokonaniu wspinaczki z „zielonego” obozu i powrocie do niego.

Położenie geograficzne i warunki wspinaczki

Szczyt Karłytaw (5550 m) jest położony we wschodniej części pasma Sarydżas.

Po raz pierwszy na p. Karłytaw od południa wszedł W.F. Gusiew w 1932 r.

W kolejnych latach przejście szczytu obejmowało następujące zdarzenia:

• W 1965 r. drużyna Kazachskiego RS DSO „Spartak” przeszła p. Karłytaw z zachodu na wschód, dokonując trawersu szczytów Bajankoł — Kazakhstan — Karłytaw — Mramorna ściana.
• W 1966 r. przez przełęcz Karłytaw przeszli turyści z Moskwy (gr. N. Wołkowa).

Pogoda w regionie charakteryzuje się niestabilnym charakterem. Najczęściej w drugiej połowie dnia niebo pokrywa się chmurami, zaczyna wiać silny wiatr, pada śnieg. Około godziny 6–7 wieczorem wszystko się uspokaja, noc bywa spokojna, tylko czasami wiatr nie ustaje.

Trasa wspinaczki jest śnieżno-lodowa. W dolnej części można iść zarówno przez lodospad, jak i przez żleb między osypiskowym grzbietem (po lewej stronie) a lodospadem. Przejście lodospadu wymaga znacznych wysiłków; przejście przez żleb jest znacznie łatwiejsze, ale należy uważać na spadające kamienie i grzbiet, dlatego wskazane jest z niego schodzić, a nie podchodzić.

Podczas przemieszczania się pod p. Mramorna ściana możliwe są lawiny lodowe z niej i lawiny śnieżne z grzbietu (na południe od samej ściany), dlatego konieczne jest przejście tego odcinka przed godziną 11–12 w południe. Wyjście z tego odcinka na początek grzbietu, którym prowadzi podchodzenie, jest technicznie skomplikowane, ale bezpieczne.

Trasa bezpośredniego podejścia na wierzchołek prowadzi po śnieżnym stoku z lodowymi ścianami. Śnieg jest głęboki i niestabilny, dlatego dla bezpieczeństwa trzeba było iść po lodowych ścianach, organizując asekurację przy pomocy lodowych haków.

Możliwe ryzyka:

• Podczas przemieszczania się po stokach istnieje ryzyko zejścia lawiny.
• Po obfitym opadzie śniegu nie wolno wychodzić na trasę (zagrożenie lawinowe).
• Dotyczy to szczególnie środkowej części podejścia.

Wyjście bezpośrednio na wierzchołek jest proste — po grzbiecie z nawisa. Wierzchołek jest śnieżny, kopca nie ma gdzie zbudować. Zejście odbywało się ścieżką podejścia.

Najbliższą osadą można uznać dom pasterski w Dżarkulak (8–10 km od „zielonego” obozu). W odległości 27 km od Dżarkulaka znajduje się strażnica graniczna w osadzie Bajankoł. Samochód dojeżdża:

• do Dżarkulaka — przy suchej pogodzie,
• do Aszutora — przy deszczowej pogodzie.

III. Plan kalendarzowy i skład grupy szturmowej

Do dokonania wspinaczki został opracowany następujący plan kalendarzowy:

• 1. dzień: „zielony” obóz I (3700 m)
• 2. dzień: obóz I – obóz 2 (4700 m) na grzbiecie
• 3. dzień: obóz 2 – wierzchołek – obóz 3 (4700 m) – na miejscu obozu 2
• 4. dzień: obóz 3 – „zielony” obóz

Nie było odchyleń od planu. Skład grupy szturmowej:

1. Popow W.I. — kierownik
2. Afanasjew A.
3. Afrajmowicz E.
4. Zapieka W.N.
5. Kambarow E.K.
6. Kirejew G.
7. Kondraszow I.W.
8. Sagadejew R.M.

Nie stosowano nowego sprzętu.

IV. Opis trasy

1. dzień

R1. Rano wychodzimy z „zielonego” obozu u końcowej moreny lodowca Mramornej ściany. Droga przez lodowiec jest prosta, ale dość długa. Podchodzimy do lodospadu, który schodzi spod Mramornej ściany. Oglądamy początek podchodzenia. Kusi podchodzenie przez żleb między osypiskowym grzbietem a lodospadem, ale do niego stale spadają kamienie: niebezpiecznie. Decyzja pada na podchodzenie przez lodospad.

R2. Lodospad jest popękany, trzeba pokonywać ścianki do 10–15 m długości o nachyleniu do 70°. Idziemy z wykuwaniem stopni i wbijaniem lodowych haków. Pogoda się pogarsza, pada śnieg i wieje wiatr. Na równych odcinkach jest głęboki śnieg, często zmieniamy prowadzących. Po pokonaniu stromego spadku lodospadu wychodzimy na względnie łagodny, ale nie mniej popękany odcinek. Przed nami widać nowy wznoszący się odcinek z ogromnymi szczelinami, które są trudne do przebycia. Zaczynamy schodzić w lewo, bliżej do wspomnianego wyżej grzbietu. Podchodzimy do prawego (orograficznie) brzegu lodospadu, urządzamy dwa zjazdy po lodowych ściankach (20–25 m), ostatni zjazd odbywa się z przeciąganiem liny. Od razu spotykamy dużą płaszczyznę, bezpieczną od spadających kamieni. Porządkujemy miejsce, rozstawiamy namiot. Wysokość 3700 m (obóz I).

2. dzień

Noc przeszła względnie spokojnie, tylko przez całą noc wiał wiatr. Wyruszyliśmy o 8 godz.

R3. Poruszamy się przez żleb po osypiskowym stoku. Idziemy w tempie: musimy opuścić żleb przed jego oświetleniem przez słońce, aby nie trafić pod grad kamieni.

R4. Przekraczamy śnieżne płaskowzgórze pod Mramorną ścianą. Śnieg jest głęboki, musimy kuć schodki. Iść jest ciężko, pierwszy często zmienia się. Po drodze spotykamy duże kawały lodu: to z wiszącego lodowca Mramornej ściany.

R5. Przechodzimy przez śnieżny stok, śnieg jest równie głęboki. Z prawej strony mamy lodospad, którego dolną część pokonywaliśmy na początku (R2). Spotykamy wywiewy lawinowe z grzbietu Mramornej ściany, one ułatwiają drogę, ale przyspieszają tempo, bo czasu już jest dużo i możliwe są lawiny. Dopiero po przejściu tego odcinka decydujemy się na odpoczynek na równym śnieżnym płaskowzgórzu. Obiad.

R6. Przekraczamy śnieżne płaskowzgórze. Idzie się łatwo.

R7–R8. Zaczynamy podchodzenie na grzbiet, który prowadzi do wierzchołka Karły-Tau. Śnieg jest płytki, czasami firn.

R9. Długi-długi (150 m) lodowy stok.

• Pierwszy idzie z wykuwaniem stopni, gdzie może przejść na przednich zębach.
• W miejscach zmiany prowadzących wykuwamy duże stopnie – platformy.
• Asekuracja przez haki.

–12–

R10. Przed nami wisi krawędź szczeliny. Można ją ominąć, trawersując w prawo 50–60 m, ale to wymaga dużych nakładów sił. Decyzja pada na pokonanie jej na wprost. Afanasjew, zabrawszy ze sobą 3 czekany, zaczyna podchodzenie po 4-metrowej śnieżnej ścianie (75) – 80°. Podchodzi do krawędzi szczeliny i ostrożnie przerzuca się przez nią po cienkim śnieżnym moście. Szerokość szczeliny — 3–3,5 m. Dalej, po przejściu około 10 m, urządza asekurację, wbiwszy lodowy hak. Wiatr, śnieg.

R11–R13. Po śnieżno-lodowym stoku wychodzimy na grzbiet. Stanowi on ramię, szerokości 15–20 m. Już późno, budujemy wiatrochronną ścianę, rozstawiamy namioty. Stąd można iść na wierzchołek bez plecaków. Wysokość 4700 m.

3. dzień

R14. Idziemy po grzbiecie. Śnieg do pasa, iść jest bardzo ciężko i długo. W końcu podchodzimy pod lodową ścianę. Można ją ominąć po stromym śnieżnym stoku po lewej, ale przy takim stanie śniegu jest to ryzykowne.

R15. Przechodzimy przez lodową ścianę na wprost. Lód jest dobry, stopnie wykuwują się łatwo. Asekuracja przez haki.

R16. Po śnieżnym stoku podchodzimy do następnego lodowego odcinka. Śnieg jest głęboki, idziemy ostrożnie, asekuracja:

• przez czekany (po środku stoku);
• lodowe haki (na krawędziach).

R17–R20. Kolejność przejścia jest taka sama, jak na poprzednich odcinkach R15–R16.

R21. Przekraczamy krótką stromą ścianę lodową (15 m, 70°). Wyżej zaczyna się lodo-firnowy stok. Jeśli kontynuować podchodzenie prosto, to trasa doprowadzi pod kolejne ściany lodowe. Decyzja pada na stracowanie w lewo, za to potem, po pokonaniu jednego śnieżnego odcinka, wychodzimy na mniej stromy śnieżny stok.

R22. Tracujemy w lewo 40 m. Czasami podkuwamy stopnie w lodzie, głównie idziemy po firnie, starannie wykuwając stopnie nogą. Asekuracja przez haki.

R23. Śnieżny stok 80 m, śnieg jest bardzo głęboki i sypki. Trzeba iść bardzo ostrożnie, aby nie spuścić lawiny. Od dołu asekuracja przez lodowy hak. Po tym stoku podchodzimy do obnażonego fragmentu lodu, od razu wbijamy dla asekuracji lodowy hak. Wszyscy zbierają się razem, odpoczywają.

R24. Przed nami w lewo do góry — ukośna szczelina w stoku. Przechodzimy przez nią po górnej krawędzi: trzeba kuć stopnie w gęstym firnie, sięgając lodu. Asekuracja przez haki. Bardzo nieprzyjemnie jest iść, bo lewa noga stale wisi w pustce. Wprost iść tą częścią trudno, bo nachylenie dochodzi do 80° (lód).

R25–R26. Po śnieżnych stokach wybijamy się na grzbiet, który prowadzi do wierzchołka od przełęczy między szczytami Karły-Tau i Kazakhstan. Idzie się znacznie łatwiej niż na poprzednich odcinkach, tylko niepokoi nadciągająca mgła. Jak zgodnie z rozkładem zaczyna się wiatr. Widoczność — 20–30 m.

R27–R28. Po grzbiecie z nawisa poruszamy się na najwyższy punkt szczytu Karły-Tau. Wierzchołek jest śnieżny, skalnych występów nie ma, dlatego nie ma kopca. Czasami w mgle widać Chan-Tengri. Zaczynamy schodzenie.

R29. Zejście do obozu na wysokości 4700 m idzie ścieżką podejścia. Schodzenie po lodowych ścianach po poręczach, ostatni — po podwójnej linie. Nocleg na miejscu obozu 4700 m.

4. dzień

R30. Schodzimy ścieżką podejścia na lodowiec. Po lodowcu podchodzimy do bazowego „zielonego” obozu.

V. Ocena działań uczestników grupy

Wszyscy członkowie grupy wspólnie dokonują wspinaczki przez ostatnie 6 lat. Uczestnicy grupy mają duże doświadczenie w zimowych wspinaczkach:

• Tagałgarski podkowa (1965 r.),
• szczyt Mramorna ściana zimą (1966 r.),
• trawers Aksajski półpodkowy (1967 r.).

Doświadczenie takich wspinaczek znacznie ułatwiło wykonanie postawionego zadania. Należy odnotować przyjazną atmosferę i wzajemną pomoc wszystkich uczestników grupy. Na trudnych odcinkach zmiana prowadzącego była przestrzegana niezmiennie.

Wszyscy uczestnicy grupy są dobrze przygotowani zarówno taktycznie, jak i technicznie, co pozwoliło na dokonanie wspinaczki w dość szybkim tempie.

VI. Wnioski

Porównując trasę wspinaczki na szczyt Karły-Tau z wcześniej pokonanymi trasami (szczyt Komsoł po grzebieniu pn-wsch, trawers podkowy Tujuksy, trawers Tałgar), grupa uważa, że trasa zasługuje na ocenę 3B kat. sł.

Z polecenia drużyny —

(W. POPOW)

Tabela podstawowych charakterystyk wspinaczki na p. Karły-Tau (5500 m)

Razem: 38:00 godzin marszu, wbito 28 haków.