Do Komisji Klasyfikacyjnej Federacji Alpinizmu ZSRR

Sprawozdanie

z pierwszego przejścia trasy na wierzchołek Ko sztan-tau po prawej części północnej ściany. Kaukaz Centralny. Region Bezengi. 1989 r.

Paszport wejścia

1. Klasa wejścia — techniczna.
2. Region — Kaukaz Centralny, Bezengi.
3. Wierzchołek — Ko sztan-tau, trasa — po prawej części N ściany. Pierwszoprzejście. Trasa kombinowana.
4. Proponowana kategoria trudności — 5B.
5. Charakterystyka trasy: różnica wysokości — 1050 m, w tym część ścienna — 600 m długość odcinków 5–6 kat. trudności — 570 m średnie nachylenie części ściennej — 60°
6. Zaklinowano haków dla asekuracji: lodowych — 58 skalnych — 6 закладок i pętli — 14
7. Liczba godzin marszu podczas podnoszenia — 22 godz.
8. Jeden nocleg na platformie wyrubanej w lodowym stoku.
9. Skład zespołu: Kolczin Aleksandr Aleksandrowicz — MSzMK, kierownik Makarow Władimir Konstantinowicz — KMS Korzunow Jurij Iwanowicz — 1-szy sp. разр. Rastorgujew Aleksandr Aleksiejewicz — 1-szy sp. разр.
10. Trener zespołu — Kolczin A.A.
11. Data wyjścia na trasę: 28 lipca 1989 r., wyjścia na wierzchołek: 29 lipca 1989 r., powrotu: 30 lipca 1989 r.
12. Organizacja — AUSБ «Bezengi».

Wierzchołek Ko sztan-tau od północy. Widok z w. Utjug 4200 m. Foto W. Makarowa (sierpień 1986 r., Industar 61, f=52,4 mm). Legenda do zdjęcia Odcinek 3 kat. trudności Odcinek 4 kat. trudności Odcinek 5 kat. trudności Odcinek 6 kat. trudności M — trasa Michalskiego 4B N — trasa Nosowa S — trasa Simonika K — trasa Kolczina

Opis trasy

na w. Ko sztan-tau po prawej części N ściany (Kolczin, 1989 r.). Wyjściowy biwak na 4 stopniu lodowca Kundjum-Miżirgi pod N ścianą Ko sztan-tau. Wysokość 4000 m.

Trasa zaczyna się od przejścia bergrundu pod skalną wyspą pośrodku między skałami trasy Simonika i skałami grzebienia Kaliszewskiego. Po bergmundzie — lodowy stok prosto w górę na lewo od skalnej wyspy (odcinek R0–R1, 20 m, 60°, 5 kat. trudności).

Po zalanym lodem skałach (odcinek R1–R2, 20 m, 70°, 5 kat. trudności) trasa przecina skalny grzbiet i w prawo-w górę nad grzbietem po lodowym stoku (odcinek R2–R3, 160 m, 55°, 5 kat. trudności) z przecięciem grzebieni wchodzi pod duży skalny bastion. Bastion od punktu 3 może być pokonany wprost, ale pierwowspinacze częściowo ominęli go po żlebie z narostym lodem na prawo, przylegając do skał bastionu (odcinek R3–R4, 78 m, 70–75°, 6 kat. trudności) i po skalnych półkach (odcinek R4–R5, 48 m, 70°, 5 kat. trudności), wychodząc na grzbiet bastionu.

Prosty, niewyraźny, zaśnieżony grzbiet (odcinek R5–R6, 50 m, 50°, 3 kat. trudności) przechodzi w lodowy grzbiet (odcinek R6–R7, 68 m, 40°, 3 kat. trudności).

Na grzbiecie za 2 godz. można wyrąbać pełną platformę dla namiotu. Nocleg. Po grzbiecie podchodzi się pod skalny pas, który przecina się w prawo-w górę (odcinek R7–R8, zalanymi lodem skałami, 65 m, 65°, 6 kat. trudności). Prosto w górę po niewyraźnym skalnym żlebie przechodzić pas jest bardziej niebezpiecznie.

Na tym część ścienna trasy kończy się. Wysokość około 4660 m. Dalej po lodowym stoku w górę i nieco w lewo do wyjścia na śnieżny grzbiet powyżej jego skalnej części (odcinek R8–R9, 250 m, 30°, 3 kat. trudności). Tutaj trasa łączy się ze wszystkimi pozostałymi trasami na N ścianie Ko sztan-tau.

Dalej po śnieżnym stoku (200 m, 2–3 kat. trudności) do śnieżnego płaskowyżu i dalej po śnieżno-lodowym stoku między pasmami skał (200 m, 2–3 kat. trudności) na główny grzbiet i po nim do wierzchołka.

Zjazd po N grzbietu 4B kat. trudności.

a) Kategoria trudności odcinka lodowego stoku jest bardzo umowna i mocno zależy od długości stoku. My oceniamy odcinki R0–R1, R2–R3 – 5 kat. trudności, wychodząc z tego, że trasa z tych odcinków, wzięta sama w sobie, zasługuje na nie mniej niż 4B kat. trudności, a odcinki takiego lodu na trasie 5B kat. trudności nie są postrzegane jako łatwiejsze odcinki. Analogicznie do tego, odcinek R8–R9 sam w sobie zasługuje na ocenę jako trasę 3B kat. trudności.

Schemat części ściennej trasy.

Foto W. Makarowa z noclegu «3900». Lipiec 1986 r. «Jupiter-37 A», =135 mm.

Prawa część N. ściany w. Ko sztan-tau. Foto W. Makarowa z noclegu «3900». Lipiec 1986 r. «Jupiter-37 A», =135 mm.

Prawa część N. ściany Ko sztan-tau. Skalna część trasy (odc. R3–R8) z bliska. Foto W. Makarowa z noclegu «3900», lipiec 1986 r. «Jupiter-37 A» z konwerterem K-1, ogólna odl. ogniskowa 270 mm.

Profil N. ściany w. Ko sztan-tau z lewa, z-pod w. Ju. Ptica z wysokości 4300 m.

Północna ściana w. Ko sztan-tau (5151 m). Porównawcza charakterystyka tras.

Na N ścianie Ko sztan-tau пройдено cztery trasy:

1. 2.5.74 po N ścianie — A. Simonik (1961), 6B
2. 2.5.75 po pr. żeb. N ściany — B. Wasiliew (1966), 6B
3. 2.5.76 po lew. żeb. N ściany — An. Nosow (1969), 6B
4. po praw. części N ściany — A. Kolczin (1989)

Z prawej strony N ściana jest ograniczona NW żebrem, po którym przechodzi trasa Kaliszewskiego (2.5.68, NW, 1957, 5B). Na lewo od N ściany znajdują się stoki żebra, po którym przechodzi trasa J. Michalskiego (2.5.68, N kf N grzb., 1964, 4B). Numery i nazwy tras podano według tabeli z 1981 r.

Charakterystyki wszystkich tras na N ścianie są bardzo zbliżone. Wszystkie zaczynają się na płaskowyżu 4 stopnia lodowca Kundjum-Miżirgi (4000 m). Część ścienna wszystkich tras kończy się na wysokości 4500 m. Wyżej znajdują się odcinki nie więcej niż 3 kat. trudności. Średnie nachylenie części ściennej tras też jest w przybliżeniu takie samo.

Skrajne trasy (Nosowa i Kolczina) są oddzielone od sąsiednich niebezpiecznymi żlebami. One jak gdyby mają «ograniczenia sędziowskie». Trasy Simonika i Wasiliewa nie mają naturalnego rozgraniczenia między sobą i dlatego możliwa jest kombinacja tych tras. Tak często jest chodzona kombinacja, w której omija się kluczowe miejsca obu tras (patrz zdjęcie; to było zaliczane jako przejście trasy Simonika). Trasa Simonika jest chodzona regularnie, prawie co roku, czasem po kilka grup w roku. Trasa Wasiliewa została powtórzona tylko jeden raz przez A. Kuczumowa w 1988 r. Trasa Nosowa też została powtórzona jeden raz przez An. Blankowskiego.

Ze wszystkich czterech tras trasa Nosowa jest prawdopodobnie najtrudniejsza, ale ona jedyna z nich jest obiektywnie niebezpieczna i nie może być rekomendowana do częstych przejść. Pozostałe trasy według stopnia trudności można ustawić w następującej kolejności: Kolczina, Wasiliewa, Simonika i kombinację Simonika–Wasiliewa. Trasa Kaliszewskiego po NW grzb. jest jeszcze łatwiejsza. Na fotografii są naniesione węzłowe miejsca wszystkich tras. Te odcinki zawsze reprezentują sobą skały, częściowo pokryte warstwą lodu. Kiedy lodu jest dużo, trudność tych odcinków można ocenić na 6B kategorię.

O nazwach tras na Ko sztan-tau z północy.

Nazwy tras z północy na w. Ko sztan-tau słabo oddają ich położenie. Jest to związane przede wszystkim z tym, że kiedy była dawana kolejna nazwa, nie było brane pod uwagę to, że obok będą пройдено inne trasy. Tak trasa Simonika, poprowadzona po najbardziej wyrażonym z kontrforów ściany, została nazwana po prostu trasą po N ścianie. Jaskrawo wyrażone żebra tras Kaliszewskiego i Michalskiego zostały nazwane kontrforami i, na odwrót, słabo wyrażony kontrfors Nosowa został nazwany żebrem. Na trasie Wasiliewa nie ma ani żebra, ani kontrforsu — ona przechodzi po prawych ścianach kontrforsu Simonika.

My proponujemy następujące nazwy dla tych tras:

• Po N żebrze N grzbienia — Michalski
• Po lewej części N ściany — Nosow
• Po lewej części centrum N ściany — Simonik
• Po prawej części centrum N ściany — Wasiliew
• Po prawej części N ściany — Kolczin
• Po NW żebrze — Kaliszewski

Decyzją Komisji Klasyfikacyjnej (592 p. 2) trasa po prawej części ściany została sklasyfikowana jako 5B kat. trudności. Propozycje dotyczące zmiany nazw tras zostały przyjęte z niewielkimi zmianami.

• Po N żebrze N grzbienia — Michalski
• Po lewej części N ściany — Nosow
• Po lewej części centrum N ściany — Simonik
• Po prawej części centrum N ściany — Wasiliew
• Po prawej części N ściany — Kolczin
• Po NW żebrze Z grzbienia — Kaliszewski