Pasport wspinaczki

1. Klasa: skalna
2. Kaukaz Zachodni, Arkhyz, dolina rzeki Pszyż.
3. Tokmak (3438 m). Południowym zboczem i Południową ścianą
4. Proponowana 4A kat. trudn., pierwsze wejście
5. Różnica wysokości: 1318 m. Część skalna 390 m.

Długość odcinków 5–6 kat. trudn. 40 m. Średnie nachylenie kluczowej części trasy 80–85°. Całej trasy 35–45°. Długość całej trasy (część skalna) 1075 m.

6. Pozostawiono haków na trasie: skalnych 6 szt.
7. Godzin marszu drużyny: dziewięć do góry, pięć w dół.
8. Kierownik Płotnikow Aleksandr Aleksandrowicz 1-sza sp. kat.
9. Trener: Zołotariow Igor Nikołajewicz. 1-sza sp. kat., instruktor 1-szej kategorii.
10. Wyjście na trasę: 6:40 11 września 2001 r.

Wyjście na wierzchołek — 15:20. Powrót do bazy — 20:40. Kaukaz Zachodni. Arkhyz. Mapa-schemat rejonu, trasa podejścia i wejścia na wierzchołek Tokmak.

Do miasta Czerkiesk można dojechać autobusem albo pociągiem. Z Czerkieska autobusem do stanicy Zielenczukskaja. Ze stanicy autobusem albo na gapie do pos. Arkhyz. Od pos. Arkhyz do strażnicy granicznej można dostać się samochodem albo pieszo w 4–5 h.

Od strażnicy granicznej:

• Drogą. Po dużych polanach skręcić w lewo i przejść rzekę Amanauz.
• Omijając strefę lasu i połączenie rzek Sekertme i Pszyż, wyjść pod zieloną morenę Zachodniej strony w. Tokmak.
• Przejść rzekę Pszyż i wspiąć się na morenę do Tokmaczskiego Jeziora.

Noclegi. Od strażnicy 5–6 h.

www.alpfereration.ru ↗

1.

Schemat trasy wejścia na w. Tokmak po ścianie (4A kat. trudn.).

Schemat trasy wejścia z przełączki do wierzchołka (Baszta).

Zdjęcie №16. Wierzchołek Tokmak. Widok z doliny Pszyż. Ekspozycja północna. Z prawej wierzchołek W. Pszyż. Zdjęcie Płotnikow A. (Praktyka LTL –3. Piętaki 1,8/50 46°).

Sprawozdanie z pierwszego wejścia na w. Tokmak (3438 m) po Południowej grani i Południowej ścianie (4A kat. trudn.)

11 września 2001 r. SGKP "Skyf" m. Stawropol. Kier. Płotnikow A.A. (1-sza sp. kat.) Parutin I.O. (1-sza sp. kat.) Kołokolnikow K.W. (2-gi sp. kat.) Kacak D.W. (2-gi sp. kat.)

Od noclegu nad jeziorem (wysokość nad poziomem morza 2120 m) po lewobrzeżnej morenie (w kierunku marszu) trzymać się granicy skał albo prosto w лоб wyjść na lodowiec S. Pszyż (zdjęcie №1).

Po centralnym języku lodowca (zdjęcie №2), w górnej części nieco zbierając w lewo, wyjść w fałdę lodowca między dwoma lodospadami. Od początku lodowca do fałdy — 5 lin. Poręcz. Śruby lodowe.

Dalej do przełęczy — równoczesny ruch w wiązce:

• Po fałdzie w prawo-w górę 80–100 m do równego pola lodowego.
• Stąd w lewo-w górę, trzymając się kierunku na koryto Zachodniej ściany w. Tokmak, strome wzniesienie 150–200 m.
• Dalej cały czas trzymać się lewej strony lodowca (zdjęcie №3), ale nie podchodzić blisko do ściany (kamienie!), wyjść pod przełęcz Tokmak.
• Pod przełęczą obejść lodospad z prawej strony (zdjęcie №4).

Z podejścia do przełęczy dobrze widać całą trasę (zdjęcie №5).

Od noclegu do przełęczy Tokmak (wysokość 3050 m, 2A kat. trudn.) — 4 h. Przyrost wysokości — 930 m.

Odcinek R0–R1. Z przełęczy Tokmak ruszyć prosto przez żandarm około 120 m (zdjęcie №7). Wyjść na przełączkę między żandarmem a zboczem Południowej grani.

Wspinaczka średniej trudności, z krótkimi dość stromymi odcinkami. Ubezpieczenie przez występy. Ruch na przemian.

• Od przełęczy Tokmak (3050 m) do przełączki żandarma różnica wysokości 40–50 m.
• Czas przejścia — 30 min.

Odcinek R1–R2 (zdjęcie №6). Z przełączki dwie strome ścianki 70–80° po 6–7 m przechodzą się przez szczeliny. Wspinaczka średnia (III+).

Po ściankach:

• Wspinając się 300 m po szerokim zboczu usypiskowym, nieco zbierając w lewo;
• Wyjść na szeroką (5–10 m) półkę;
• Skręcić w lewo i przejść około 100 m.

Stąd:

• Ruszyć prosto w górę do wyraźnie zaznaczonego obniżenia w grani;
• Przez 40 m — ścianka (zdjęcie №8);
• Przejść po skośnych półkach ścianki (III–IV) na długości 15–20 m do grani.

Cechy przejścia:

• Ruch na przemian;
• Na ostatnim odcinku — ubezpieczenie.

Charakterystyka odcinka:

• Różnica wysokości od przełączki do grani — 190 m;
• Czas przejścia — 50 min.

Odcinek R2–R3 (zdjęcie №5). Po grani (250 m) podejść do Południowej ściany (zdjęcie №9). Grań mocno zniszczona. Ruch równoczesny. Ubezpieczenie za występy.

Różnica wysokości: 15 m. Czas przejścia: 40 min.

Odcinek R3–R4 (zdjęcie №9). Z przełączki prosto w górę po ścianie — trudna wspinaczka 4–5 m — hak (zdjęcie №10). Od haka 3–4 m w górę do niewyraźnie zaznaczonej półeczki, skośnie biegnącej w lewo-w górę i ograniczonej od dołu pionową ścianą (zdjęcie №11). 2–3 m po półce. Hak. Kontynuować wspinaczkę po półce. Wspinaczka trudna, na równowadze (kat. trudn. 5B). Nogi stoją dobrze. Rzeźba na wysokości rąk bardzo uboga. Przez 5–6 m — hak. Ruszyć dalej po półce 6 m do kolejnego haka. Stąd prosto w górę po niewyraźnie zaznaczonym wewnętrznym kącie — bardzo trudna (kat. trudn. 5B–6A) wspinaczka 8 m. Możliwe zastosowanie ИTO. Dalej ściana nieco łagodnieje, i na niej pojawia się rzeźba. Kontynuować wspinaczkę w górę. Przez 10 m trudnej wspinaczki — stanowisko. Różnica wysokości 35 m. Czas przejścia — 50 min.

Odcinek R4–R5. W linii spadku wody wyjść na nachyloną wygładzoną płytę (60–45°), pozbawioną rzeźby (zdjęcie №12). Ruch na tarcie. Podejść do dwumetrowego ścianki, u jej podstawy dobra szczelina dla organizacji stanowiska. Stanowisko na bloku. Różnica wysokości 25 m. Czas przejścia 30 min.

Odcinek R5–R6. Wyjść na dwumetrową ściankę po skośnej półce w prawo. Dalej prosto w górę po takiej samej płycie (45–35), pozbawionej rzeźby, 30 m do przewieszki, wysokości 5–6 m. Stanowisko na dużym kamiennym bloku.

• Różnica wysokości: 10–15 m
• Czas przejścia: 30 min

Odcinek R6–R7. Wzdłuż ściany w prawo po nachylonej półce 40 m do silnie zniszczonego, niewyraźnie zaznaczonego koryta, biegnącego w górę. Ruch równoczesny. Czas przejścia 15 min.

Odcinek R7–R8 (zdjęcie №13). Po korycie 40 m w górę z wyjściem na przedwierzchołkową grań.

• Różnica wysokości: 30–35 m
• Czas przejścia: 20 min

Odcinek R8–R9 (zdjęcie №14). Po grani w lewo 40 m do wierzchołka Tokmak. Kopiec.

• Różnica wysokości: 5 m
• Czas przejścia: 15 min

Wspinaczka z przełęczy do wierzchołka zajęła 4 h 30 min. Całkowity czas wspinaczki — 9 h. Zejście po drodze wejścia. Zejście z wierzchołka do noclegu nad jeziorem Tokmak — 5 h. Przejście całej trasy ze zejściem w dół zajęło 14 h.

Miejsca możliwych noclegów:

• przełęcz Tokmak (3050 m)
• przełączka pod główną ścianą (1 namiot)

Użyty sprzęt:

• 4 pary raków
• 2 narzędzia lodowe
• 2 czekany
• 5 śrub lodowych
• 2 liny
• haki skalne — 8 szt.
• szelki — 5 szt.
• zestaw friendów
• odciągi
• 3 dżumary
• 4 urządzenia zjazdowe (ósemki)
• młotki skalne
• buty skalne.

Rekomendacje: Dla znalezienia się w strefie przygranicznej należy:

• Wypisać przepustkę (przy sobie mieć paszporty)
• Zwrócić się do części granicznej m. Czerkiesk albo do dowódcy strażnicy granicznej w osiedlu Arkhyz (turbaza "Alanija").

Trasa jest rekomendowana dla dobrze przygotowanej i zgranej grupy 4–6 osób.

Do przejścia ściany niezbędne są kalosze albo buty skalne. W czasie niepogody (śnieg, deszcz) na trasę wychodzić nie zaleca się.

Z doświadczenia wejść na wierzchołki 4-tej kat. trudn. kierownik uważa:

• Kluczową linę trasy można porównać z dwoma ostatnimi linami trasy 4B kategorii trudności MNR Ю-З po Południowym żebru ("cukierek").
• Ściana w. Tokmak jest o 5–7° bardziej stroma.
• Taka sama stromość na 45° w. Stal, Ю. ściana, ale wspinaczka tam jest łatwiejsza i ściana nie tak monolityczna.
• Jeszcze można przytoczyć przykład 4B na w. Łacga, trzecia lina, wyprowadzająca na kontrolny kopiec, ale ona też trochę łatwiejsza.

Grupa obserwacyjna:

1. Krapiwin S.W. (1-sza sp. kat.),
2. Zołotariow I.N. (1-sza sp. kat.),
3. Wdowin O.A. (2-gi sp. kat.),
4. Jepanesznykow A.J. (2-gi sp. kat.).

Trener drużyny: Zołotariow I.N. (ud. 512)

22 września 2001 r. na wierzchołek Tokmak weszła grupa alpinistów SGKP "Skyf" w składzie:

Kierownik Krapiwin S.W. 1-sza sp. kat., instruktor III kategorii ud. 517. Zołotariow I.N. 5-sp. kat., instruktor III kategorii ud. 512. Rudeszko S.I. 2-gi sp. kat. Nikitaś S.S. 2-gi sp. kat.

Zdjęli z wierzchołka kartkę grupy pod kier. Płotnikowa A.A. i ocenili trasę jako 4A kat. trudn.

Przewodniczący rady SGKP "Skiw" W.A. Maraczew

Zdjęcie №1. Widok z lewobrzeżnej moreny na lodowiec S.Pszyż, przełęcz Tokmak, wierzchołek Tokmak (z lewej) i wierzchołek W.Pszyż (z prawej). Płotnikow Aleksandr (Lomo-compact).

Zdjęcie №2. Centralny język lodowca. Noczlegi nad jez. Tokmak. Średnie nachylenie 35–50°. Płotnikow Aleksandr (Lomo-compact).

Zdjęcie №5. Widok ogólny na przełęcz Tokmak, Południową grań i basztę z Południową ścianą wierzchołka Tokmak. Zrobione w 10 min od przełęczy 11 września 2001 r. Płotnikow Aleksandr (Lomo-compact).

Zdjęcie №6. Widok ogólny na przełęcz Tokmak, żandarm i zbocze Południowej grani. Zrobione w 15 min od przełęczy.

Płotnikow Aleksandr (Lomo-compact).

Zdjęcie №9. Odcinek R2–R3. Grań i dolna część Południowej ściany wierzchołka. Z lewej — wierzchołek Pszysz.

Płotnikow Aleksandr (Lomo-compact).

Zdjęcie №10. Odcinek R3–R4. Dolna część ściany. Fas. Zdjęcie Kołokolnikowa K. ("Zenit ET", "Гелиос 44/2").

Zdjęcie №11. Odcinek R3–R4. Niewyraźnie zaznaczona półeczka, ograniczona z lewej strony ścianą. Ściana w profilu. Zdjęcie Kołokolnikowa K. ("Zenit ET", "Гелиос 44/2").

Zdjęcie №12. Odcinek R4–R5. Płyta, pozbawiona rzeźby, i Południowa grań. Zrobione ze stanowiska pod dwumetrową ścianką. Płotnikow Aleksandr ("Lomo-compact").