Rys. 1. Schemat rejonu masywu Orlenok. Wierzchołki: Zachodnia (3180 m), Główna (3190 m), Wschodnia (3140 m). Na schemacie – З, Гл, В.

Paszport wejścia

Klasa wejścia: — skalny
Rejon wejścia: — KCR, Arxyz, dolina rzeki Pszysz
Wierzchołek, trasa: — Orlenok Wschodni, 3140 m po Zachodnim kontrforsie i Południowo-Wschodnim grzebieniu
Przewidywana kategoria trudności: — 1B, pierwsze wejście
Różnica wysokości: — 600 m; — całkowita długość trasy — 1500 m; — średnie nachylenie trasy — 40°
Wbite haki i (lub) wykonane zakladki: — 2 zakladki
Liczba godzin marszu: — 12 godz. (od bazy do wierzchołka i z powrotem)
Noclegi: — na trasie nie są wymagane
Kierownik: — Zaporożczenko E. W., KMS, instruktor

Uczestnicy: — Roszczin J. I., 1-sza kat. trud., instruktor — Tulizowa N. III r. — Mieszczeriakow D. III r. — Sadowoj M. A. III r. — Szamrin A. W. III r. 10. Trener: — Abduramanow R. U., MC 11. Wyjście na trasę i powrót: — 4 maja 2000 r.

Masyw "Orlenok" znajduje się w węźle rozchodzących się skrajnych zachodnich i północnych gałęzi grzbietu Sofijskiego (patrz Schemat). Właściwie nie ma nazwy. Znana wśród turystów "skała Orlenok" znajduje się dużo dalej na północ i o 500 m niżej (2629 m) niż ten masyw. Widocznie, ze względu na pozorną niedostępność, geodeci nie odwiedzili części wierzchołkowej masywu, w wyniku czego na mapach topograficznych w skali 1:25 000 (T-38-22-A-b; A-50-17-B-b) brak jest jego dokładnego położenia bezwzględnego. Najbliższy punkt triangulacyjny znajduje się w odległości 1 km na północ (na obniżeniu grzbietu) i ma wysokość 3031 m. Masyw, będący obiektem pierwszego wejścia, jest wyższy od tego punktu o 150–200 m. Biorąc pod uwagę, że najbliższej przełęczy "Orlenok" (~ 1 km wzdłuż grzbietu na południowy wschód) — na mapie w skali 1:100 000 "Arxyz" wydania 1999 r., została przypisana wysokość 3000 m, główny wierzchołek opisywanego masywu powinien mieć wysokość ~ 3190 m.

W sumie w masywie znajdują się trzy wierzchołki: Zachodni, Główny i Wschodni (odpowiednio 3180, 3190 i 3140 m). Są one wyraźnie widoczne z miejsca "przycisku" rzeki Pszysz do lewego brzegu doliny (przy strażnicy granicznej), 1. Polany Pszysznej ("Polany geologów", Foto 1) i dalej wzdłuż doliny rzeki Pszysz. Nad doliną Irkis (ujście rzeki Biała i innych rzek, spływających z grzbietu Gobułu) widać jedynie skalne wieżowe zakończenie grzbietu Sofijskiego o wysokości bezwzględnej 2740 m.

Podejście do początku trasy może być realizowane zarówno z bazy "Polana geologów" (patrz Rys. 1, 1680 m), jak i od strażnicy granicznej u "przycisku", gdzie kończy się droga polna wzdłuż doliny rzeki Pszysz (dolina Irkis).

Przeprawa przez rzekę Pszysz istnieje naprzeciw "Polany geologów", wiosną, do połowy maja, gdy zachowuje się most śnieżny z lawinowego śniegu — i przy strażnicy granicznej (na przykład w maju 2000 r.), to pozwoliło niezakłócone przejść z lewego brzegu rzeki Pszysz na prawy.

Od "przycisku", gdzie urywa się droga polna, do "Polany geologów" jest 20–30 minut marszu wzdłuż lewego (orograficznie) brzegu z przecięciem stożków stale schodzących zimowych lawin.

Podejście do początku trasy zaczyna się od przeprawy przez rzekę Pszysz i idzie w górę wzdłuż koryta (lawinowego żlebu), wypływającego spod wierzchołka Węzłowego (patrz Foto 2). Między pierwszym i drugim wodospadem należy skręcić w lewo i wyjść na Zachodni kontrfors, biegnący od wierzchołka Węzłowego grzbietu Sofijskiego na południowy zachód od przełęczy Orlenok. Wyjście do skalnego podnóża kontrforsu zaraz za górną granicą lasu (~ 2540 m). Początek trasy. 4–5 godz. od bazy "Polana geologów".

Opis trasy

Odcinek R0–R1 (patrz Eskiz i Schemat UIAA Rys. 2). Wzdłuż linii działowej kontrforsu, najczęściej nieco na prawo (w kierunku marszu) — jednoczesny ruch w kierunku Węzłowego. Z lewej i prawej strony (zwłaszcza z lewej) — lawinowo-nasypowe stoki (Foto 3). Około 0,8–1 km wzniesienia średnio 30°. Masyw Węzłowy będzie widoczny dopiero na końcu odcinka (nie widać go również z bazy "Polana geologów"). Kategoria trudności: 1.

Odcinek R1–R2. Pod masywem Węzłowym, przecinając stromy (do 60°) śnieżny stok, skośnym trawersem z podniesieniem do południowo-wschodniego grzbienia, wyjście na grzbiet. Długość stromej części tego trawersu, wymagającego założenia poręczowych, — 60–80 m. W sumie — 100 m. Kategoria trudności: 2.

Odcinek R2–R3. Łagodnie (~25°) wznoszący się do podnóża wieży wierzchołka Wschodniego grzbiet, zbudowany z granito-gnejsów z niewielkimi żandarmami, obchodzonymi z lewej strony. 400 m. Kategoria trudności: 2. 1 godz. marszu.

Odcinek R3–R4. Kluczowe miejsce trasy. Wieża wierzchołka Wschodniego (Foto 5). U podnóża — szeroki punkt widokowy. Dobry punkt dla biwaku (woda ze śniegu). Trasa prowadzi po prawej części południowo-wschodniej ściany. Pierwsze 60 m — do 80°, trudność 3, drugie ~ 45°, trudność 3. 2 zakladki. Poręczowe dla nowicjuszy obowiązkowe!

Tur na wierzchołku ułożony po raz pierwszy. Zejście ścieżką wejścia. Przy sprzyjającym stanie śniegu można, po wcześniej zeszłych lawinach, stosunkowo szybko zjechać do "przycisku". Jednak ta droga dla grupy nowicjuszy nie jest akceptowalna (przynajmniej wiosną).

Grupa spędziła na przemarszu od bazy "Polana geologów" do wierzchołka i z powrotem 12 godz.

Dla nowicjuszy trasa, wymagająca dobrej kondycji fizycznej, może potrwać do 16 godz. ("z obozu — do obozu"). Podkreślamy konieczność ostrożności przy zejściu po stromych polach śnieżnych. Kontynuacja trasy trawersem ze zjazdem na przełęcz i wejściem na wierzchołek Główny jest oceniana na ~ 2B kat. trud. i obejmuje: