Sprawozdanie

O wejściu na szczyt Telpos-Iz Wschodnią przez północno-zachodnią połać i północno-wschodni grań 1B kat. trudn. przez zespół F.k.i.p.GP (m. Uchta) w okresie od 25 marca 2023 r. do 25 marca 2023 r.

I. Paszport wejścia

II. Opis wejścia

1. Charakterystyka obiektu wejścia

Rys. 1. Panorama masywu. Zdjęcie wykonano 20 marca 2023 r. z rzeki Szczugor w pobliżu schroniska Glubnik.

Rys. 2. Zdjęcie ogólne szczytu. Zdjęcie wykonano 20 marca 2023 r. z rzeki Szczugor kilometr od koryta suchego strumienia.

Rys. 3. Mapa-schemat położenia obiektu wejścia i najbliższych miejscowości.

Góra Telpos-Iz (komi Тӧлпос-Из – góra gniazda wiatrów) – główny szczyt Północnego Uralu, położony w pobliżu umownej granicy Północnego Uralu z Uralem Subpolarnym na lewym brzegu rzeki Szczugor w Republice Komi na terenie Parku Narodowego „Jugyd wa”, okręg miejski Wuktył. Reprezentuje dwuszczytowy masyw górski o wysokościach wierzchołków:

• 1617 m Wschodnia
• 1619 m Zachodnia.

W zimie, kiedy rzeki są pokryte lodem, do rejonu wejścia można dostać się na skuterach śnieżnych następującą trasą:

• Od miasta Wuktył do wsi Kyrta – 38 km wzdłuż rzeki Peczy
• Następnie 48 km przez leśną drogę do miejsca, gdzie dopływ Sedju wpada do rzeki Szczugor
• Dalej 33 km wzdłuż Szczugoru do dopływu Glubnik – tutaj znajduje się schronisko turystyczne parku narodowego o tej samej nazwie.

Bazę najlepiej rozbić w schronisku parku narodowego, jest ich kilka, reprezentują one drewniane domki z piecami. W okolicznych lasach żyją dzikie zwierzęta: w okresie naszego pobytu w rejonie zauważono sześć wilków, z tego względu pobyt w namiocie nie jest bezpieczny.

Góra jest zbudowana z krystalicznych łupków, kwarcytowych piaskowców i zlepieńców. Na zboczach znajdują się tajgowe lasy, powyżej 500 m – górska tundra. Rejon Telpos-Izu jest znany z trudnych warunków pogodowych – ze szczytu góry często wieją silne wiatry, niosące chmury, deszcz lub śnieg. Z tego względu, na wejście należy przeznaczyć kilka dni, aby zaczekać na okno pogodowe.

Zimą w dolinach na podejściu do góry leży dużo głębokiego śniegu, przemieszczać się należy albo na nartach skiturowych, albo na rakietach śnieżnych. Wariant podejścia korytem suchego strumienia jest wygodny, ponieważ tutaj jest najkrótszy odcinek tajgi i można użyć skutera śnieżnego, co zapewnia jednodniowy przebieg trasy od BŁ do BŁ.

Północno-zachodnie zbocza grani w zimie nie stanowią wysokiego zagrożenia lawinowego ze względu na mały spadek, wszędzie wystające kamienie i to, że silny wiatr „nadmucha” zbocze w „grubą deskę”, z której śnieg łatwo się zsuwa.

Rys. 4. Mapa rejonu wejścia.

Opis punktów zaznaczonych na mapie:

1. Baza, schronisko Glubnik (drewniany dom z piecem).
2. Ujście suchego strumienia, wysokość 182 m.
3. Zwężenie doliny, skalne brzegi. Latem jest tutaj wodospad, zimą – dobre miejsce na zajęcia ze śniegiem. Wysokość 340 m.
4. Wyjście na północno-zachodnią połać przez ramię grani, początek trasy, miejsce zakładania raków. Wysokość 584 m.
5. Wyjście na niewyraźnie zaznaczone żebro grani. Wysokość 1255 m.
6. Wyjście na grań. Wysokość 1480 m.

Opis odległości i różnic wysokości:

1–2 – przemarsz od BŁ do ujścia suchego strumienia wzdłuż rzeki 10 km. 2–3 – przemarsz korytem strumienia do miejsca zwężenia doliny 2 km (zbiór wysokości 158 m). 3–4 – wejście na ramię grani i wyjście przez nie na północno-zachodnią połać grani 1,5 km (zbiór wysokości 244 m). 4–5 – przemarsz trawersem po śnieżno-lodowej północno-zachodniej połać z powolnym zbiorem wysokości do niewyraźnie zaznaczonego żebra grani 4,1 km (zbiór wysokości 671 m). 5–6 – wejście po śnieżnym żebru do wyjścia na grań 500 m (zbiór wysokości 225 m). 6–szczyt – przemarsz po skalnym, zaśnieżonym grzbiecie w obejściu i przez żandarmy do wschodniego wierzchołka Telpos-Izu 660 m (zbiór wysokości 137 m).

Rys. 5. Profil i nić trasy. 25 marca 2023 r. Zdjęcie wykonano z podszczytu.

2. Charakterystyka trasy

Rys. 6. Schemat trasy.

3. Charakterystyka działań zespołu

18 marca:

• zbiór uczestników w mieście Wuktył,
• przygotowanie i dopasowanie sprzętu,
• pakowanie rzeczy i produktów do przewiezienia do bazy.

Rys. 7. Zbiór uczestników wejścia. 19 marca – przewiezienie do bazy. Start o 7:00 w towarzystwie strażnika Parku Narodowego „Jugyd wa”. Trasa przebiegała najpierw po lodzie rzeki Peczy do wsi Kyrta, następnie po leśnej drodze do dopływu Sedju (tutaj jest schronisko o tej samej nazwie) i następnie po lodzie dopływu i rzeki Szczugor do dopływu Glubnik, gdzie znajduje się schronisko „Glubnik” – BŁ zbiórki. Przybycie na miejsce około 17:00. Pogoda w rejonie była śnieżna.

Rys. 8. Droga wzdłuż rzeki. Schronisko „Glubnik”. 20 marca:

• rekonesans miejsc na zajęcia skalne,
• rekonesans na nartach podejścia pod trasę (znaleźliśmy drogę, po której później przejechaliśmy na snieżkach),
• prowadzenie zajęć ze śniegiem w wąskim miejscu doliny suchego strumienia.

Zachmurzenie poranka zmieniło się w pogodny i bezwietrzny wieczór, co pozwoliło zobaczyć i sfotografować cały masyw Telpos-Izu.

Rys. 9. Wyjście z lasu w otwartą część doliny suchego strumienia.

Rys. 10. Zwężenie doliny (latem jest tutaj wodospad). Miejsce prowadzenia zajęć ze śniegiem. 21 marca:

• do południa – zajęcia lawinowe na śnieżnym stoku w pobliżu BŁ;
• po południu – zajęcia skalne na skalnym brzegu":
• Koordynaty 63.993771, 59.099184.

Rys. 11. Zajęcia skalne. 22 marca – dzień wykładów, odpoczynku i przygotowań do wejścia. 23 marca o 6:00 – wyjście na wejście. W warunkach obniżonej widoczności (zamieć, mgła) i szkwałowych podmuchach wiatru dotarliśmy według nawigatora do wysokości 1430 m i podjęliśmy decyzję o zejściu. O 15:00 wróciliśmy do BŁ.

Rys. 12. Próba wejścia 23 marca w trudnych warunkach pogodowych. 24 marca – dzień wykładów, wędkarstwa i odpoczynku z powodu złej pogody w rejonie. 25 marca o 5:00 – wyjście na wejście z BŁ. O 6:00 dotarliśmy do miejsca zwężenia doliny (punkt 3 rys. 4), o 7:00 podeszliśmy do początku trasy (punkt R0), gdzie założyliśmy uprzęże i raki. Na grań wyszliśmy o 12:00. Następnie wyciągnęliśmy liny, połączyliśmy się w wiązki i kontynuowaliśmy przemarsz granią na wierzchołek Wschodni. Na szczyt weszliśmy całą ekipą o 13:30, następnie część ekipy dokonała trawersu na wierzchołek Zachodni. Zejście przebiegało ścieżką wejściową.

Rano nad masywem wisiały chmury, do południa ustaliła się pogodna i bezwietrzna pogoda, która utrzymała się do samego wieczora, co pozwoliło przejść nie tylko trasę do wierzchołka Wschodniego, ale i trawers do Zachodniego i z powrotem.

Rys. 13. Początek odcinka R0–R1 i przemarsz po nim.

Rys. 14. Przemarsz po odcinku R1–R2.

Rys. 15. Wyjście na grań, przed nami odcinek R2–R3.

Rys. 16. Widok z grani na południe, godzina 12:00.

Rys. 17. Początek przemarszu po odcinku R2–R3.

Rys. 18. Środek odcinka R2–R3.

Rys. 19. Przejście żandarma „włob”.

Rys. 20. Odcinek R3–R4.

4. Zdjęcie zespołu na szczycie

Rys. 21. Na zdjęciu od lewej do prawej:

• Manin A.
• Osietrow A.
• Jakimenko O.
• Lichomanow A.

Za kadrem – Goloviznin R. Szczyt jest zaśnieżony, brak kontrolnego słupa.

5. Ocena trasy.

Według wstępnie zebranych informacji, główne zagrożenia w tym rejonie (zimą) to:

• silne wiatry i trudna pogoda (opady, mgły),
• po obfitych opadach śniegu – lawiny.

Z naszych obserwacji wynika, że pogoda tutaj rzeczywiście jest ostra, ale okna dla wejść zdarzają się całkiem udane. W kwestii zagrożenia lawinowego należy zauważyć, że jest ono minimalne, ponieważ północno-wschodnie zbocza mają niewielki spadek i wiele „kotew”, które zatrzymują śnieg. W rejonie nie ma łączności, używaliśmy telefonu satelitarnego na wypadek sytuacji awaryjnej i radiostacji do komunikacji z bazą; ponieważ odległość do BŁ jest duża, OB lub radiotelegrafista musi podjeżdżać do początku doliny lub w strefę widoczności.

Do udanego przejścia trasy zalecamy zaplanowanie drogi podejścia do jej początku (skutery śnieżne, narty, lub nocleg pod górą). Należy również mieć maski narciarskie przed wiatrem, raki, czekan, liny do przejścia grani w wiązkach, nawigator.

Zejście ze szczytu:

• ścieżką wejściową;
• z grani w dolinę Njart-Sju-Ju;
• ze szczytu na południe w stronę południowego przełęczy.

Przebyta trasa na szczyt odpowiada 1B kat. trudn. tras w warunkach zimy, pod względem stopnia trudności jest podobna do tras 1B kat. trudn. w Chibiny. Będzie to pierwsza trasa alpinistyczna w tym rejonie, chociaż w internecie jest informacja o jej poprzednich przejściach przez turystów górskich, zarówno w zimie, jak i latem.