Paszport wspinaczki

Klasa wspinaczki — kombinowana.
Region wspinaczki — Ural Polarny, masyw Hardjus.
Szczyt, jego wysokość i trasa — granią S. góry Skałnaja — 1178 m.
Przewidywana kat. trudn. — 2A.
Charakterystyka trasy: od bazy różnica wysokości — 660 m. Długość odcinków, kat. trudn.:
- 1 — 1700 m.
- 2 — 120 m.
- 3 — 80 m.
Ubezpieczenie — przez skalne występy i przez czekan wbity w głęboki, twardy szron na skałach. Wbite haki — 2.
Czas podejścia — od bazy do wierzchołka — 3 godz. 30 min.
Nazwiska kierownika, uczestników i ich kwalifikacje:
1. Doniuszko J.W. — kierownik, 3. sp. kat. w alpinizmie i 1. sp. kat. we wspinaczce skałkowej.
2. Badicz N.Je. — uczestnik, 3. sp. kat. w alpinizmie i 2. sp. kat. we wspinaczce skałkowej.
Trener drużyny — Malcew S.L., 1. sp. kat., instruktor 3. kategorii.
Data — 15 kwietnia 2001 r.

Pierwsze wejście

Doniuszko J.W. — kierownik, 3. sp. kat. w alpinizmie i 1. sp. kat. we wspinaczce skałkowej.
Badicz N.Je. — uczestnik, 3. sp. kat. w alpinizmie i 2. sp. kat. we wspinaczce skałkowej.

Schemat wejścia na g. Skałnaja (1178 m) z przełęczy Grani Północnej

Trasa

Od bazy u ujścia dwóch strumieni do rzeki Bolszaja Niedźwiedź u podnóża góry do przełęczy Grani Północnej i stąd na wierzchołek (wariant trasy Grań Północna).

WEJŚCIE: R0–R1 od bazy na przełęcz Grani Północnej; 1; 1800 m, 30°; R1–R2 z przełęczy trawers po skałach do dogodnego wyjścia na wierzchołek; 2; 120 m (3 liny); 45°–50°; R2–R3 wyjście na wierzchołek stromymi skałami; 3; 80 m (2 liny); 60°.

Zejście

Zejście ścieżką wejścia.

Uwaga

Praktycznie cała trasa jest pokonywana w rajtuzach: prawie cała droga do przełęczy i skały u wierzchołka pokryte są twardym firnem lub szronem.

Klasyczna trasa Grani Północnej jest pokonywana:

od początku grani przez skalne występy na przełęcz;
dalej po skałach wyjście na wierzchołek (5 lin).

Przewidywana kat. trudn. 2B, ale ta trasa jeszcze nie została zdobyta.

Widok g. Skałnaja z zachodu

Trasa z przełęczy Grani Północnej — 2A kat. trudn.
Trasa Grań Północno-Zachodnia — 1B kat. trudn. A — punkt, z którego wykonano panoramę.

Opis rejonu i samego szczytu Skałnaja

Góra Skałnaja (1178 m) wchodzi w skład masywu Hardjus Uralu Polarnego i z punktu widzenia alpinizmu prezentuje ogromne zainteresowanie. Do pięknego, ostro zakończonego wierzchołka prowadzą aż sześć grani, z których trzy są bardzo cienkie i opadają stromymi skałami.

Przewidywane kategorie trudności tras, z których większość jeszcze nie została zdobyta, wahają się od 1B do 3B, co jest dużą rzadkością dla gór Uralu Polarnego.

Skałnaja praktycznie nie została zdobyta przez alpinistów z powodu trudno dostępnego regionu, surowych północnych warunków i odległości samego wierzchołka od innych, już sklasyfikowanych.

Podejście do góry od Siwej Maski (najbliższej stacji kolejowej) zajmuje średnio trzy dni (około 60 km), ale przy dobrej pogodzie, i jeśli śnieg w lesie jest pokryty firnem, można dojść i w dwa.

Poważnymi przeszkodami na drodze do góry mogą być:

szerokie rzeki Usa i Junjacha — jeśli podróż odbywa się w okresie od początku maja do końca listopada;
w dolinach tych rzek rozciąga się tajga w połączeniu z dużą ilością bagien, co łącznie latem powoduje miriady owadów wysysających krew i generalnie sprawia, że droga do wierzchołka jest niezwykle trudna;
zimą — krótki dzień i silne mrozy.

Dlatego najlepiej wyruszać w podróż wczesną wiosną, koniecznie z nartami. Późną jesienią także jest dość ryzykowne, ponieważ rzeka Usa, szeroka na około 500 m, może jeszcze nie być całkowicie skute lodem.

Bliżej góry tajga stopniowo przechodzi w tundrę, i za 20 km las już zupełnie zanika. W rzece Junjacha, mniej więcej 30 km od stacji, znajduje się opuszczona ferma, gdzie jest łaźnia i dość znośne mieszkanie z piecem. Do tej fermy od osiedla Gorniak, położonego 4 km od stacji, prowadzi wyłożona bali drewniana droga.

Warto zwrócić szczególną uwagę na surowe warunki pogodowe Uralu Polarnego. Śnieżyca lub huraganowy wiatr może nadejść w każdej chwili, zupełnie niespodziewanie, dlatego wyruszając na wejście, trzeba koniecznie zabrać ze sobą:

puchową kurtkę;
namiot — na wypadek, gdyby przejście trasy zajęło dużo czasu lub z powodu słabej widoczności będzie trudno odnaleźć bazę.

Sam namiot musi być przyszyty solidnie, aby silny wiatr go nie zerwał.

Pomimo wielu trudności, które czekają alpinistów na drodze do wierzchołka, niezapomniana uroda tutejszej przyrody, przestrzenie bezkresnej tundry i sama góra — wszystko to warte jest poniesionego wysiłku. Skałnaja nie ma sąsiednich wierzchołków od wschodu i zachodu i, gdy wspina się na sam wierzchołek, przed oczami z jednej strony rozpościera się bezkresna Syberia, a z drugiej — przestrzenie europejskiej Rosji. Niezwykłe uczucie:

zobaczyć najpierw Azję;
obróciwszy się o 180° — Europę;
i to wszystko z wysokości 1178 m.

Badicz N.Je. m. Uchta 2001 r.

Do opisu przytoczonego przez uczestnika naszych wejść powyżej, uważam za konieczne dodać poniższe. Wierzchołek Skałnaja znajduje się w południowej części Uralu Polarnego (7 km od Koła Polarnego). Sama grań Hardjus prezentuje duże zainteresowanie dla przejścia trawersem wszystkich wierzchołków tego masywu. Istnieje także trawers dwóch wierzchołków g. Skałnaja (3А kat. trudn.), zdobyty i opisany w kwietniu 1999 r. przez K. Bieketowa (S. Petersburg). Warto odnotować, że w swoim sprawozdaniu on nazywa te wierzchołki: „Skałnaja Północna” (1178 m) i „Skałnaja Południowa” (nieco niższa). Według naszych obserwacji grań od głównego wierzchołka (1178 m) ciągnie się na wschód. Odpowiednio, właściwiej będzie nazywać trawers wierzchołkami Zachodni–Wschodni g. Skałnaja (3А kat. trudn.).

W kwietniu 2001 r. z powodu złej pogody nie udało nam się powtórzyć trasy K. Bieketowa. Dwa razy próbowaliśmy zdobyć chociaż główny wierzchołek, ale bardzo silny wiatr ze śniegiem przeszkodził nam w tym. Dopiero 15 kwietnia (na Wielkanoc) po południu zachmurzenie się rozproszyło i ja podjąłem decyzję o wypuszczeniu chłopców sportową dwójką na wejście z przełęczy Grani Północnej. Tym razem trasa została pokonana pomyślnie, i następnego dnia wyruszyliśmy w kierunku g. Pajer.

Trzeba dodać, że u skalnego wyjścia na wierzchołek nieco poniżej Grani Północno-Zachodniej stale wiszą śnieżne karnizy (naduły), które mogą się oderwać w dół po stoku. Dlatego możliwą trajektorię ich spadania i ich samych trzeba omijać (na to nie trzeba dużo czasu).

Grań pomiędzy wierzchołkami Skałnaja, zdobyta przez K. Bieketowa i I. Zabieło w 1999 r. (3А kat. trudn.). Przełęcz Grani Północnej, kwiecień 1996 r. Wierzchołek Skałnaja 1178 m. Grań Północno-Zachodnia, kluczowy odcinek trasy. Punkt, z którego wykonano zdjęcie na widokach z daleka, jest oznaczony „А”.