Pół­noc­ny Ural. Gó­ry Raj-Iz. Pół­noc­no-za­chod­nie ka­ro­we ko­ło. Szczyt 1309 (Pół­noc­ny).

Pa­spor­t

1. Nu­mer roz­dzia­łu wg KMGV — 2010 r. — 8.3.

Pół­noc­ny Ural, masyw górski Raj-Iz (pół­noc­no-za­chod­nie ka­ro­we ko­ło), do­li­na rzeki Sob.

2. Na­zwa szczy­tu: 1309,0 (Pół­noc­ny)

wy­so­kość: 1309,0

3. Tras­sa: po trze­cim kontrfor­sie pół­noc­nego zbo­cza.
4. Ka­te­go­ria trud­no­ści: pro­po­no­wa­na 3А kat. tr.
5. Cha­rak­ter tras­sy — skal­na.
6. Prze­pad wy­soko­ści tras­sy: 650 m
7. Dłu­gość tras­sy: 690 m
8. Dłu­gość i po­ziom trud­no­ści tech­nicz­nych od­cin­ków:

9. Śre­dnio­na­chy­le­nie: głów­nej czę­ści trasy — 55°. Klucz — 80°. □
10. Uży­to haków:

Uży­to łącz­nie na tras­sie:

• skal­nych haków — 7 szt
• zak­ła­dek — 22 szt
• sztyftów sta­łych — 0
• ITO — 0
• sztyftów zdej­mowanych — 0

Po­zo­sta­wio­no na tras­sie: łącz­nie — 0; w tym sztyftów — 0.

11. Wyj­ście na tras­sę — 6:00, 3 lipca 2015 r.

Wyj­ście na szczyt — 14:00, 3 lipca 2015 r. Powrót do BL — 16:00, 3 lipca 2015 r.

12. Go­dzi­ny prze­jścia gru­py: — 10 ч.
13. Kie­row­nik: А. Go­le­ta­row (In­ta, 2 sp. roz­rąd).

Uczest­ni­cy: W. Di­sne­n­ko (In­ta, 2 sp. roz­rąd), S. Ni­ko­ła­je­wa (Wo­ro­neż, 2 sp. roz­rąd).

14. Tre­ner: Żu­raw­low Ser­giej Wa­si­lje­wicz (Sy­k­tyw­kar, MKS, in­struk­tor-me­to­dyk 1 ka­te­go­rii).

Opis szczy­tu

Szczyt 1309 (Pół­noc­ny) — jed­na z gór masy­wu Rajiz, zna­j­du­je się w Jamalsko-Nienieckim autono­micz­nym okrę­gu (JNAO) obwo­du tiumeń­skiego, w Ural­skim okrę­gu fe­de­ral­nym RF, na wschod­nich zbo­czach Pół­noc­ne­go Uralu, na pół­noc­nym za­cho­dzie masy­wu Rajiz, na wo­do­dzia­le gór­skich do­lin rzek:

• Nyr­two­men-Szor (pół­noc)
• Sob (za­chód)
• Jen­ga-Ju (po­łu­d­niowy-wschód).

Szczyt 1309 (Pół­noc­ny) — wy­raź­na pi­ra­mi­da. Wy­sokość — 1309 m. Na­zwa — nie­ofi­cjal­na, ale ugrun­to­wa­na w śro­do­wi­sku tur­sty­czno-al­pi­ni­stycz­nym, po­zwa­la iden­ty­fi­ko­wać szczyt, jak obiekt spor­ty­wych wspi­cza­nek.

Na szczyt 1309 (Pół­noc­ny) — skla­sy­fi­ko­wa­ne są na­stę­pu­ją­ce trasy:

1. «Po po­łu­d­niowo-wschod­nim gra­nie — 1Б kat. tr. (kom­bi­no­wa­na)».
2. «Po za­chod­nim gra­nie» — 1Б kat. tr. (zim­nia).
3. «Po pół­noc­no-wschod­nim gra­nie — 2А kat. tr. (kom­bi­no­wa­na)».

Roz­wój re­sur­sów al­pi­ni­stycz­nych trwa. W ra­mach Ku­b­ka NP «Klub pół­noc­nych pod­ró­ży «Sauk-Paj» w 2015 ro­ku zor­ga­ni­zo­wa­no przej­ścia tras:

1. Po po­łu­d­niowym ku­łua­rze za­chod­niego gra­nia i za­chod­nim gra­b­nie — 1Б kat. tr. (kom­bi­no­wa­na).
2. Po po­łu­d­niowym gra­b­nie — 2А kat. tr. (kom­bi­no­wa­na).
3. Po trze­cim kontrfor­sie pół­noc­ne­go zbo­cza — 3А kat. tr. (ska­l­na).

Opis trasy: «po trze­cim kontrfor­sie pół­noc­ne­go zbo­cza — 3А kat. tr. (ska­l­na)».

Trasa: «Po trze­cim kontrfor­sie pół­noc­ne­go zbo­cza — 3А kat. tr. (ska­l­na)».

• Cha­rak­te­ry­stycz­na spor­towa i na­ucza­ją­co-spor­towa trasa 3-ej kat. tr., z peł­nym na­bo­rem na­tu­ral­nych prze­szkód.
• Lo­gicz­na: li­nia tras­sy idzie po wy­raź­nie wy­ra­żo­nym skal­nym kontrfor­sie.
• Stosunkowo bez­piecz­na: spadają­ce ka­mie­nie idą po ma­łych ku­łua­rach w stro­nę od ru­chu uczest­ni­ków wspi­czan­ki.
• Rów­no­mier­na co do trud­no­ści.
• Ma kil­ka krót­kich od­cin­ków trud­ne­go la­za­nia po 4–5 m i tech­nicz­nie trud­ny klucz — 40 m, prze­j­ście któ­re­go wy­ma­ga nie tyl­ko do­brej tech­ni­ki la­za­nia po na­tu­ral­nym re­lie­fie, ale i umie­jęt­no­ści or­ga­ni­za­cji prze­cho­dzą­cych punk­tów asek­u­ra­cji.
• Prze­pro­wa­dza­nie te­go szla­ku ma nie tyl­ko walor estetycz­ny, ale i prak­tycz­ne zna­cze­nie na­ucza­ją­co-spor­towe, gdyż po­zwa­la w ra­mach wspi­czan­ki wy­szko­lić umie­jęt­no­ści asek­u­ra­cji i sa­moasek­u­ra­cji, a tak­że tak­tycz­ne umie­jęt­no­ści gru­py spor­tow­ców na trud­nym skal­nym re­lie­fie.

Trasa gra­b­nie­wa, co po­zwa­la na jak naj­bar­dziej bez­piecz­ne prze­pro­wa­dza­nie spor­towych i na­ucza­ją­co-spor­towych wspi­cza­nek la­tem.

Sprzęt

Do zor­ga­ni­zo­wa­nia wspi­czan­ki w ra­mach wy­cho­dze­nia na­ucza­ją­co-spor­towe­go w skła­dzie 4 osób na tras­sie po­trzeb­ne jest na­stę­pu­ją­ce spe­cjal­ne wy­po­sa­że­nie:

Osob­nie:

• wy­po­sa­że­nie ta­bel­kowe
• ra­ma­kowe ko­szki — obo­wią­zko­wo tyl­ko zi­mo­wą lub w mię­dzy­se­zon­nie
• cjoe­ra­ma — obo­wią­zko­wo tyl­ko zi­mo­wą lub w mię­dzy­se­zon­nie

Wspól­ne:

• li­nie głów­ne 10 mm — 2×50 m
• ka­ra­bin­ki (z za­mknię­ciem) — 8 szt.
• młotek skal­ny — 1 szt.
• haki skal­ne — 6 szt.
• aj­s­bajl — 1 szt.
• ele­men­ty za­kład­ne — 12 szt
• fren­dy — 4 szt (du­że roz­mia­ry)
• od­cią­gi — 12 szt
• pęt­le — 10 szt
• przy­mus lub gaz
• pa­ła­czek
• na­czy­nie do przy­go­to­wa­nia po­sił­ków

Do­j­ście

Od obo­zu ba­zo­wego, zlo­ka­li­zo­wa­ne­go przy je­zio­rze Pe­re­wal­ne­mu w okolicy kole­jo­wej sta­cji Ural Pół­noc­ny ko­le­gi pół­noc­nej, iść do­li­ną rzeki Sob do miej­sca zli­cia się kil­ku stru­mie­ni, two­rzą­cych rzekę Sob (oko­ło 3 ч).

W tym miej­scu:

• są wygod­ne miej­sca dla roz­bi­cia na­me­tów (dol­ne sob­skie no­ców­ki)
• w po­bli­żu bród przez Sob (w okre­sie ni­skiej wo­dy — 40 cm)
• wo­da jest pro­точ­na
• przy­go­to­wa­nie po­sił­ków — przy­mus, gaz

W do­li­nie rzeki Sob mo­gą wy­stą­pić sil­ne wia­try, dla­te­go re­ko­men­du­je się od­gro­dzić na­me­ty ka­men­ny­mi (zi­mo­wą — śnież­ny­mi) ści­ank­ami.

Od dol­nych sob­skich no­ców­ki przejść w bród rzekę Sob i ru­szyć wzdłuż pra­wo­brzeż­ne­go bez­i­mien­ne­go do­pły­wu w górę, ku zbo­czom za­chod­nie­go odro­dza szczy­tu Pół­noc­ny, roz­dzie­la­ją­ce­go pół­noc­no-za­chod­nie ka­ro­we ko­ło masy­wu Raj-Iz na dwie czę­ści.

Lewą część pół­noc­no-za­chod­nie­go ka­ro­we­go ko­ła two­rzą:

• za­chod­ni odro­dzia, bie­gną­cy od szczy­tu 1287 m,
• skal­ny gra­niek, bie­gną­cy od szczy­tu 1287 z pół­noc­ne­go wscho­du na po­łu­d­niowy za­chód ku szczy­towi 1309 (Pół­noc­ny),
• za­chod­ni odro­dzia, bie­gną­cy od szczy­tu 1309 (Pół­noc­ny).

Ru­szać po gó­rej tund­rze wzdłuż pół­noc­nych zbo­czy za­chod­nie­go odro­dza szczy­tu 1309 (Pół­noc­ny) — po dro­dze w górę te zbo­cza po pra­wej — po do­li­nie bez­i­mien­ne­go stru­mie­nia do gór­ne­go ka­ro­we­go je­zio­ra.

Od je­zio­ra do­brze wi­dać tras­sę — trze­ci kontrfor­s pół­noc­ne­go zbo­cza szczy­tu Pół­noc­ny. Przy je­zio­rze są wygod­ne miej­sca dla roz­bi­cia na­me­tów, za­si­lanie wo­dą dla urzą­dze­nia obo­zu w przy­pad­ku zmiany po­go­dy.

W okre­sie od paź­dzier­ni­ka do maja uży­wa­nie tych płasz­czy­nek nie jest re­ko­men­do­wa­ne, ze względu na ry­zy­ko lawin. W czerw­cu (do 25 lipca) są one jesz­cze zaśnieżo­ne i wygod­niej roz­bić obóz ni­żej.

Tech­nicz­na część

Od je­zio­ra po ru­cha­wych ru­cha­wych ru­cha­wych ru­cha­wych ru­cha­wych ru­cha­wych na wy­so­kość pod­stawy trze­cie­go kontrfor­sa (oko­ło 300 m). Pod kon­trfor­sem zor­ga­ni­zo­wać wię­zi. Skal­na część trasy roz­po­cz­nie się z pod­nie­się­nia się na skal­ny gra­niek kontrfor­sa. Po­czą­tek ru­chu po pół­kach z pra­wej stro­ny, na­stęp­nie po wy­raź­nym we­wnętrz­nym ką­cie (30 m) i se­rii sko­śnych pół­kek pod­nieść się na ru­chaw­ko­wy gra­niek. Po gra­nku pod­nieść się na pół­kę pod dru­gim we­wnętrz­nym ką­ciem (15 m, 3+ kat. tr.).

Kąt two­rzą wy­gła­dzone ska­ły śred­niej stro­my z mi­ni­mum na­tu­ral­ne­go re­lie­fu dla punk­tów prze­ci­w­dzia­ła­nia za­ła­ma­niom. (To — mały klucz! Tu gru­pa mo­że spraw­dzić swo­ją go­to­wość do przej­ścia te­go szla­ku. W przy­pad­ku wąt­pli­wo­ści w swo­jej go­to­wo­ści — bez pro­blemu moż­na zre­zy­gno­wać z przej­ścia.)

Na pół­ce pod we­wnętrz­nym ką­ciem jest wygod­ne miej­sce dla sta­cji. Ba­zowa sta­cja — pęt­la na dużym skal­nym odłam­ku. Po przej­ściu we­wnętrz­ne­go ką­ta — wygod­na sta­cja z pęt­lą na dużym skal­nym wy­stu­pie.

Da­lej — dłu­gi od­ci­nek na­stu­pu­ją­cych po so­bie ele­men­tów:

• we­wnętrz­ne ką­ty,
• pły­ty,
• ścien­ki,
• sko­śnie pół­ki,
• ła­za­nie rów­no­mier­nie skom­pli­ko­wa­ne.

W środ­ku od­cin­ka skal­na ścien­ka-mo­no­lit jest omi­ja­na z pra­wej stro­ny po sko­śnych pół­kach. Re­lie­fu dla prze­ci­w­dzia­ła­nia za­ła­ma­niom — roz­ma­ity: w prze­wa­dze uży­wa się du­żych pęt­li i du­żych fren­dów.

Se­ria z trzech krót­kich ścien­ek po omi­nię­ciu pół­kami wy­pro­wa­dzi pod klucz trasy. Sta­cja pod kluczem na wygod­nej pół­ce, wy­god­nie urzą­dzo­na z:

• pęt­li na wy­stu­pie,
• dwóch śred­nich za­kład­nych-sto­per­ków,
• kontr-za­kład­ki lub ha­ka.

Klucz trasy

Klucz trasy — skom­pli­ko­wa­ny ścien­ny od­ci­nek, wy­ma­ga­ją­cy umie­jęt­no­ści prze­su­wa­nia się w roz­po­rach, sił­wo­ści la­za­nia i la­za­nia w szcze­li­nach w od­chy­le­niu z uży­ciem prze­ci­w­oparć. Roz­ło­żo­ny w gór­nej czę­ści trasy przed wyj­ściem na przed­szczytowy gra­niek.

Roz­po­cz­nie się od przej­ścia we­wnętrz­ne­go ką­ta śred­niej stro­mo­ści, wy­pro­wa­dza­ją­ce­go pod kar­niz. Da­lej:

• ru­ch po szcze­lin­ie w an­ty­na­chy­le­niu z od­chy­leniem w pra­wo (15 m, 60°, 3+);
• tra­wers pod kar­ni­zem (sił­we la­za­nie w od­chy­le­niu — 10 m, 90°, 4+)
• wyj­ście przez kar­niz na prze­gi­bie gra­n­ka pod ścien­kę (na prze­gi­bie jest po­ło­żysko dla od­po­czyn­ku);
• prze­su­nię­cie się po stro­mej wy­gła­dzo­nej ścien­ce (5 m, 80°, 4−) w le­wo;
• przej­ście stro­me­go we­wnętrz­ne­go ką­ta (10 m, 70°, 4−).

Przy przej­ściu klucza uży­wa się:

• za­kład­nych w szcze­li­nie pierw­sze­go we­wnętrz­ne­go ką­ta;
• ha­ków przy przej­ściu tra­wer­su pod kar­ni­zem i ścien­ki;
• za­kład­nych przy przej­ściu dru­gie­go we­wnętrz­ne­go ką­ta.

Po przej­ściu klucza — wyj­ście na sko­śną pół­kę pod sko­śną ścien­ką. Wygod­na sta­cja jest urzą­dzana z pęt­li na wy­stu­pie i du­żych za­kład­nych, jed­na z któ­rych mu­si być po­sta­wio­na na kontr­opar­ciu dla utrzy­ma­nia pęt­li na wy­stu­pie.

Da­lej:

• sko­śna ścien­ka (50 m, 55°, 3−) z ob­fi­to­ścią du­żych wy­stu­pów, wygod­nych za­cze­pów.

Wy­pro­wa­dza na sko­śną pół­kę, bie­gną­cą w pra­wo. Po pół­ce pod­nieść się na roz­kruszo­ny skal­ny gra­niek. Po gra­n­ku dojść pod skal­ny pas.

Skal­ny pas jest tech­nicz­nie trud­ny, ale krót­ki (4 m, 80°, 4−).

Po przej­ściu skal­ne­go pa­sa — wyj­ście na roz­kruszo­ny przed­szczy­to­wy gra­niek, wy­ko­nany ku fał­szy­we­mu szczy­towi. Z fał­szy­we­go szczy­tu pod­jazd po śred­nio­blokowej ru­cha­w­ce na szczyt 1309 m (Pół­noc­ny) nie wy­ma­ga wie­lu trud­u.

Szczyt

Szczyt jest wy­raź­nie wy­ra­żo­ny, tur po środ­ku z du­żych ka­men­nych blo­ków, od­zna­czo­ny jest dre­wnianą tycz­ką.

Zej­ście

Po za­chod­nim gra­n­ku i po­łu­d­niowym ku­łua­rze za­chod­nie­go gra­n­ka (trasa 1Б kat. tr.)

Pół­noc­ny Ural. Gó­ry Raj-Iz. Pół­noc­no-za­chod­nie ka­ro­we ko­ło. Szczyt — 1309 m (Pół­noc­ny). Trasa: «Po trze­cim kontrfor­sie pół­noc­ne­go zbo­cza». Kat. tr.: orien­ta­cyj­nie 3А (ska­l­na).

Fo­to­pro­fil z pół­noc­ne­go za­cho­du tech­nicz­nej czę­ści, po­ka­zu­ją­cy śred­nią stro­mość trasy. Lip­iec 2015 r.

Pół­noc­ny Ural. Gó­ry Raj-Iz. Pół­noc­no-za­chod­nie ka­ro­we ko­ło.

Szczyt — 1309 m (Pół­noc­ny).

Trasa: «Po 3-mu kontrfor­sie pół­noc­ne­go zbo­cza».

Kat. tr.: orien­ta­cyj­nie 3А (ska­l­na).

Północny Ural. Góry Raj-Iz. Północno-zachodnie kowe koło. Szczyt — 1309 m (Północny). Trasa: «Po trzecim kontrforsie północnego zbocza». Poziom trudności: orientacyjnie 3А kat. tr. (Skalny).

Powiększone foto technicznej części trasy. Lipiec 2015 r.

Północny Ural. Góry Raj-Iz. Północno-zachodnie karowe koło. Szczyt: 1309 m (Północny). Trasa: «Po trzecim kontrforsie północnego zbocza». Poziom trudności: orientacyjnie — 3А kat. tr. Charakter trasy: skalny.

Tabela naturalnych przeszkód trasy:

• Gó­ry Raj-Iz
• Ka­ro­we ko­ło
• Skal­ny re­lie­f

Ra­chun­ki koń­cowe

Dłu­gość trasy — 690 m, tech­nicz­nie trud­nej czę­ści — 555 m.

Śre­dnio­na­chy­le­nie — 55°, klu­cza — 80°

Cha­rak­ter re­lie­fu — skal­ny

Od­cin­ki tech­nicz­ne:

Uży­to ha­ków i za­kład­nych: 7 (22) szt.

Po­zo­sta­wio­no ha­ków i za­kład­nych: 0 (0) szt.

Pola­gi ru­chaw­ko­wy gra­niek. 100 m. 20°. N/K. Rów­no­cze­sne prze­su­wa­nie się

Uży­to/Po­zo­sta­wio­no: Ha­ków — 0 (0) szt. Za­kład­nych — 0 (0) szt.

R8. Skal­ny pas. 4 m. 70°. 4 kat. tr. Po­rę­cze.

Uży­to/Po­zo­sta­wio­no: Ha­ków — 1 (0) szt. Za­kład­nych — 0 (0) szt.

Sko­śna ścien­ka (3 m, 80°, 3 kat. tr.) na sko­śną pół­kę, wy­pro­wa­d­zą­ją­cą na roz­kruszo­ny gra­niek. 100 m. 35°. 2 kat. tr. Prze­su­wa­nie się z po­śred­nią asek­u­ra­cją.

Uży­to/Po­zo­sta­wio­no: Ha­ków — 0/0 szt. Za­kład­nych — 2/0 szt.

Sko­śny we­wnętrz­ny kąt, ścien­ka. 50 m. 65°. 2 kat. tr. Prze­su­wa­nie się z po­śred­nią ase­ku­ra­cją.

Uży­to/Po­zo­sta­wio­no: Ha­ków — 2/0 szt. Za­kład­nych — 5/0 szt. R9 KLUCZ TRASY.

Gę­ste stro­me ska­ły skom­pli­ko­wa­nej kon­fi­gu­ra­cji:

• we­wnętrz­ny kąt,
• na­wis,
• skal­ny pas,
• zno­wu we­wnętrz­ny kąt.

40 m. 80°. 4 kat. tr. Prze­su­wa­nie się z po­śred­nią asek­u­ra­cją. Po­rę­cze.

Uży­to/Po­zo­sta­wio­no:

• Ha­ków — 4/0 szt.
• Za­kład­nych — 8 (0) szt.

Se­ria skal­nych pół­kek, we­wnętrz­nych kątów i ścien­ek. 250 m. 45°. 1–2 kat. tr. Rów­no­cze­sne prze­su­wa­nie się. Wza­jem­na asek­u­ra­cja za wy­stę­py.

Uży­to (po­zo­sta­wio­no):

• Ha­ków — 0 (0) szt.
• Za­kład­nych — 4 (0) szt.

R3 Gę­ste ska­ły. 15 m. 45°. 3 kat. tr. Prze­su­wa­nie się z po­śred­nią asek­u­ra­cją. Uży­to (po­zo­sta­wio­no):

• Ha­ków: 0 (0) szt.
• Za­kład­nych: 0 (0) szt.

R2 Roz­kruszo­ne ska­ły. 40 m. 45°. 2 kat. tr. Prze­su­wa­nie się z po­śred­nią asek­u­ra­cją. Uży­to (po­zo­sta­wio­no):

• Ha­ków: 0 (0) szt.
• Za­kład