Paszport wejścia

Region górski — Ural Polarny Grzbiet — masyw górski Raj-Iz Dolina — dolina rzeki Nyrvomen-Szor. Nr rozdziału według KMGV-2001 — nr 8. „Inne systemy górskie i masywy”. Nazwa wierzchołka — 1159 („Dinozaur Główny”). Wysokość 1159 m Nazwa trasy — po bastionie wschodniego kant północnej ściany Kategoria trudności — 5A kat. trud. Charakter trasy — skalna Różnica wysokości — 960 m (według mapy Sztabu Generalnego Federacji Rosyjskiej: początkowa wysokość trasy — miejsce bazy obozowej nad rzeką Nyrvomen-Szor — 199 m, geodezyjna wysokość wierzchołka nad poziomem morza — 1159 m). Długość trasy — 1500 m, część techniczna — 800 m. Technicznie trudne odcinki — odcinki 5 kat. trud. — 4; 6 kat. trud. — 1. Średnie nachylenie głównej (technicznej) części trasy — 80 °. Pozostawiono haków na trasie — 10. Użyto haków — 16, elementów zaklinowanych — 24. Czas przejścia zespołu — 18 godzin. Skład grupy: kier. S. W. Żurawlew (KMŚ, instr. 2 kat., Syktywkar), P. A. Bondaruk (2. sp. roz., Syktywkar), J. W. Wałużis (2. sp. roz., Syktywkar), M. P. Kuniewicz (2. sp. roz., Syktywkar), W. A. Toropow (2. sp. roz., Syktywkar).

Wyjście na trasę — 4:00, 8 lipca 2007 r. Wyjście na wierzchołek — 22:15, 8 lipca 2007 r. Powrót do bazy obozowej — 0:30, 8 lipca 2007 r. Organizacja przeprowadzająca imprezę alpinistyczną:

• „Ekspedycja alpinistyczna Federacji Alpinizmu Republiki Komi”
• NP „Klub Północnych Podróży «Sauk-Paj»” (Syktywkar)
• Klub turystów i alpinistów Uhta Termin imprezy alpinistycznej — od 25 czerwca do 10 lipca 2007 r.

Starszy trener — wypuszczający FARK (Federacja Alpinizmu Republiki Komi) F. N. Fomenko (KMŚ, instr.-metodysta 1 kategorii, ud. nr 07, Uhta)

Starszy trener — wypuszczający imprezy alpinistycznej S. W. Żurawlew (KMŚ, instr.-metodysta 2 kategorii, ud. nr 1124, Syktywkar)

Federacja Alpinizmu Republiki Komi Syktywkar, 2007 r.

W.1159 („Dinozaur Główny”) Cct.

• TRASA PO BASTIONIE W. KANTA ŚCIANY 5A (skalna)
• ŚCIEŻKA ZEJŚCIOWA PO 3 S.-L. KULUARZE ZE ŚCIANY

Opis wierzchołka

Wierzchołek 1159 („Dinozaur Główny”) znajduje się w masywie górskim Raj-Iz Uralu Polarnego, na terytorium Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego FR za kołem podbiegunowym północnym.

Charakterystyczną cechą tras na ten wierzchołek są długie podходы po osypiskowych zboczach, a następnie przejście technicznie trudnych skał z gęstych skał. Różnica wysokości od początku trasy (wysokość nad poziomem morza 199 m) do wierzchołka 1159, czyli różnica ponad 800 m.

Wierzchołek 1159 („Dinozaur Główny”) wchodzi w skład listy sklasyfikowanych wierzchołków. Pierwsze trasy na ten wierzchołek zostały wytyczone przez alpinistów z Uhty w zimowych sezonach 95–99 z południowego wschodu. To oni nadali alpinistyczną nazwę wierzchołkowi, ponieważ samodzielna nazwa nie istnieje.

Z doliny potoku Nyrvomen-Szor, najwygodniejszego miejsca dla bazy obozowej — dużego liściastego i olchowego oazy w tundrze, wierzchołek jest łatwo rozpoznawalny po wyraźnie widocznych skalnych ścianach i kontrafortach północnej i północno-zachodniej ściany.

Zdjęcie techniczne trasy z doliny rzeki Nyrvomen-Szor (po lewej — zachodni kant ze ściany)

Opis trasy

Trasa: po bastionie wschodniego kant północnej ściany. Z doliny rzeki Nyrvomen-Szor trasa jest dobrze widoczna, ponieważ wyraźnym kontrafortem ogranicza od wschodu (z lewej) skalny masyw północnej ściany wierzchołka 1159 („Dinozaur Główny”).

Podходы: Poruszając się od biwaku w dolinie rzeki Nyrvomen-Szor (patrz załączoną mapę-schemat), omijamy z prawej strony (w kierunku marszu) zielony golec i wznosimy się do dużego skalnego pozostałości. Od skalnej pozostałości podchodzimy do osypiskowego żlebu między dwoma skalnymi, zniszczonymi kontrafortami wschodniego i zachodniego kantów północnej ściany. Następnie, trzymając się prawej (w kierunku marszu) strony wschodniego kontrafortu, po osypiskach wznosimy się na osypiskową przełęcz. Następnie podchodzimy pod ścianę bastionu. Pod ścianą na osypiskowej terasie znajduje się kontrolny tur początku trasy. Miejsce jest wygodne do organizacji wiązań i przygotowania grupy do wejścia. W razie potrzeby na osypiskowej przełęczy można postawić namiot. Następnie zaczyna się techniczna część trasy.

Techniczna część trasy: Trasa logicznie zaczyna się od centrum skalnego kant z niewielką, wygładzoną płytą, po której następuje niewielka, nachylona ścianka, prowadząca do nachylonego wewnętrznego kąta średniego poziomu trudności. Wewnętrzny kąt prowadzi na niewielką półkę pod skalną ściankę o zwiększonej trudności, z półką skalną pośrodku i trójetapowym odcinkiem w górnej części o dużej trudności. Chcianka prowadzi na ukośną, osypiskową półkę (w prawo). W górnej części półki jest dogodne miejsce do organizacji bazowej stacji asekuracyjnej. Następnie jest trudny wewnętrzny kąt. Bardzo trudne wspinanie. Zacięcia i punkty podparcia są minimalne, wszystkie pośrednie punkty asekuracji znajdują się tylko w szczelinie na połączeniu monolitycznych ścian wewnętrznego kąta. Bardzo skomplikowany jest wyjście z wewnętrznego kąta, ponieważ odbywa się na mocno zniszczone skały. (Subiektywne niebezpieczeństwo kamieni!). Niewiarygodne pośrednie punkty asekuracji. Po wewnętrznym kącie wychodzimy na nachyloną półkę. Następnie przez komin „Korytarz” (ukośny komin w lewo w kierunku marszu) wychodzimy na nachyloną, płytową półkę. Z półki jest jednoznaczny ruch po skalnej ściance pod nawieszenie. Nawiszenie jest omijane z lewej strony po serii małych półek i wewnętrznych kątach po 3–5 m, które prowadzą na niewielką skalną półkę przed wyraźnym, nachylonym wewnętrznym kątem. Na półce jest dogodne miejsce do bazowej stacji asekuracyjnej. Następnie po niewielkim wewnętrznym kącie (5 m) i osypiskowej, ukośnej półce podchodzimy do niewielkiego komina, który prowadzi w prawo. Wyjście po kominie do podstawy nachylonej ścianki pod drugim nawieszeniem. Nawiszenie jest omijane z prawej strony po skalnym grzebieniu, następnie wyjście na wygodną półkę do organizacji bazowej stacji. Stację wygodnie zorganizować obok żandarma „Korona”. Następnie poruszamy się po ukośnej, osypiskowej półce pod występ skalny, ograniczony z dwóch stron lustrzanymi, skalnymi monolami. Psychologicznie trudne miejsce. Występ skalny jest omijany z lewej strony (w kierunku marszu) po „lustrze”. (Dla ukośnego trawersu używane są skay-haki. Odcinek – 7 m). Punkty organizacji asekuracji — miejsce styku dwóch płyt. Trudne wspinanie, prowadzące do kolejnego występu skalnego, od którego trawersem uchodzimy w prawo i wznosimy się na pierwszy występ skalny po trudnych skałach. Orientirem, do którego należy dążyć, jest występ „Trójkąt”. Tworzy on wygodną półeczkę, prowadzącą w prawo. Po występie wspinamy się po górnej części prawego „lustra”. Trudne wspinanie po monolitycznych, wygładzonych skałach, prowadzące na półkę z kamiennym blokiem „Palec”. Na półce wygodnie zorganizować bazową stację asekuracyjną. Nad półką z kamieniem „Palec” znajduje się duże nawieszenie. Obchodzenie tego występu skalnego — kluczowe miejsce trasy. Po słabo zaznaczonym, bardzo trudnym, ale krótkim – 5–7 m – wewnętrznym kącie z lewej strony od występu skalnego wychodzimy na mocno poszarpany skalny grzebień. Po skalnym grzebieniu o prostej trudności po gęstych skałach wychodzimy pod wewnętrzny kąt. Ten wewnętrzny kąt jest przechodzony pośrodku. Wspinanie powyżej średniej trudności. W środkowej części kąta były używane drabinki dla przemieszczania się na ITO. Kąt prowadzi na wierzchołkowy grzebień. Następnie po prostym skalnym grzebieniu wychodzimy na wierzchołek.

Wierzchołek jest dobrze wyrażony, składa się z dużych bloków. Wspinanie jest nieskomplikowane. Na wierzchołku — znak triangulacyjny.

Zejście z wierzchołka — najbezpieczniejsze według trasy: „Po centrum wschodniego stoku i wschodniego grzebienia” (1B). W letnim okresie jest to bezpieczny, niezbyt stromy, długi, śnieżny żleb, pozwalający grupie zejść z minimalnymi stratami czasowymi do geologicznej drogi dla samochodów terenowych. Najbardziej skomplikowany odcinek przy zejściu — przekroczenie źródeł Nyrvomen-Szora po śnieżnych mostach, przejście po których w letnim okresie wymaga organizacji asekuracji.

Wyposażenie: dla grupy sportowej z czterech osób:

• lina główna — 3 szt., 10 mm × 50 m
• haki skalne — 12 szt.
• elementy zaklinowane — 25 szt.
• pętle stacyjne — 10 szt.
• odciągacze — 10 szt.
• karabinki — 18 szt.
• skay-haki — 2 szt.
• palnik (głowica gazowa) — 1 szt.
• kociołek — 1 szt.
• osobiste wyposażenie — dla każdego uczestnika.

Na marginesie dla instruktora

1. Trasa wymaga dobrej przygotowania skalnego i nie jest zalecana dla grup rozładowczych, które nie mają doświadczenia w wejściach 5 kat. trud.
2. W letnim okresie dla grupy potrzebne są siatki przeciw komarom i maści, żele przeciw komarom.
3. Zasoby polarnego dnia pozwalają przechodzić trasę o dowolnej porze doby.

Graficzny profil technicznej części trasy z oznaczeniem najbardziej skomplikowanych odcinków

Wierzchołek: 1159 („Dinozaur Główny”) Trasa: po bastionie wschodniego kant północnej ściany

Skala: 1 cm — 50 m

W centralnej części używane są drabinki i ITO Psychologicznie skomplikowany odcinek. Trudność w orientacji: w prawo — nie iść! Przejście występu skalnego — klucz trasy. Orientir — kamienny blok „Korona” Trudne skały. Trudne wyjście z wewnętrznego kąta po luźnych skałach Kontrolny tur początku trasy Początek technicznej części trasy — podstawa osypiskowego żlebu

Powiększony schemat przejścia kluczowego odcinka

Lewe „lustro” Występ „Trójkąt” Prawe „lustro” Kamienny blok „Palec” Żandarm „Korona” Skały luźne!

Profil trasy: 1 — z zachodu (z doliny rzeki Nyrvomen-Szor), 2 — ze wschodu bastionu trasy (z w. 1060 „Dinozaur Wschodni”)

Opis techniczny trasy do schematu w znakach UIAA

R0 — baza obozowa w liściastym oazie rzeki Nyrvomen-Szor.

R0–R1 — Baza obozowa — przeprawa przez rzekę Nyrvomen-Szor.

Przeprawa przez rzekę Nyrvomen-Szor w bród (głębokość 40–60 cm, w okresie obfitego topnienia śniegu wymagana jest organizacja asekuracji). Długość odcinka — 500 m, nachylenie — 10 °. Poziom trudności — niekat.

R1–R2 — omijanie zielonego gółca i podchodzienie do skalnej pozostałości. Tundra górska, rumowiska. Długość odcinka — 2500 m. Nachylenie odcinka: na początku 30–45 °, w górnej części 45–50 °. Poziom trudności — niekat.

R2–R3 Podchodzienie pod podstawę osypiskowego żlebu i wspinanie po osypiskowym zboczu wzdłuż zniszczonego kontrafortu do osypiskowej terasy u podstawy wschodniego kant. Duże bloki skalne, śnieg. Długość odcinka — 400 m. Nachylenie odcinka — 45–50 °. Poziom trudności — 2 kat. trud. Asekuracja przy przemieszczaniu się po dużych blokach skalnych — gimnastyczna. Na terasie u podstawy kant znajduje się kontrolny tur początku trasy.

R3–R4 Przejście ścianek-płyt i wewnętrznego kąta. Przejście ukośnej osypiskowej półki. Skały. Wygodne punkty podparcia i zacięcia, duża ilość szczelin i pęknięć dla organizacji punktów asekuracji. Długość odcinka — 40 m. Nachylenie — 55–60 °. Poziom trudności — od 2 kat. trud. Ścianka przed wyjściem na osypiskową półkę 3 m — 5 kat. trud. Asekuracja naprzemienna.

R4–R5 – Przejście wewnętrznego kąta. Wygładzone skały. Stromy wewnętrzny kąt z minimalną ilością szczelin dla organizacji asekuracji. Subiektywnie niebezpieczne wyjście z wewnętrznego kąta po luźnych skałach z niewiarygodnymi pośrednimi punktami asekuracji. Długość odcinka — 10 m. Nachylenie — 85 °. Poziom trudności — 5 kat. trud. Asekuracja hakowa, z użyciem elementów zaklinowanych. Obowiązkowe odciągacze dla zmniejszenia tarcia. Ruch uczestników naprzemienny, organizacja poręczowania.

R5–R6 – Podchodzienie pod pierwszy występ skalny po kominie „Korytarz”. Skały. Komin, półki i ukośna ścianka. Długość odcinka — 35 m. Nachylenie: na początku 30 °, w górnej części — 45 °. Poziom trudności: w dolnej części — 2 kat. trud., w górnej części — 3 kat. trud.

R6–R7 – Omijanie występu skalnego z wyjściem na półkę pod ukośnym wewnętrznym kątem. Występ skalny jest omijany z lewej strony po serii półek. Długość odcinka — 13 m. Nachylenie — 45 °. Poziom trudności — 3 kat. trud. Asekuracja hakowa, z użyciem elementów zaklinowanych. Obowiązkowe odciągacze dla zmniejszenia tarcia. Ruch uczestników naprzemienny, organizacja poręczowania.

R7–R8 – Podchodzienie pod drugi występ skalny po wewnętrznym kącie, kominie i technicznie trudnej ściance. Nachylny wewnętrzny kąt: Długość odcinka — 5 m. Nachylenie — 70 °. Poziom trudności — 4 kat. trud. Płyta z zniszczonymi fragmentami: Długość odcinka — 20 m. Nachylenie — 60 °. Poziom trudności — 3 kat. trud. Komin: Długość odcinka — 5 m. Nachylenie — 70 °. Poziom trudności — 4 kat. trud. Ścianka skalna: Długość odcinka — 10 m. Nachylenie — 70–85 °. Poziom trudności — 5 kat. trud. Ukośny trawers po „lustrze” jest przechodzony z użyciem skay-haków (7 m).

R8–R9 Omijanie drugiego występu skalnego. Podchodzienie pod żandarma „Korona”. Przejście kluczowego miejsca trasy. Występ skalny jest omijany z lewej strony po skomplikowanej trajektorii: najpierw po skalnej półce pod drugie nawieszenie występu skalnego, następnie ukośny trawers po trudnych skałach (do skalnego występu „Trójkąt”), wyjście w prawo na górną część głównego występu skalnego, następnie po trudnej ściance z rozpadliną na skalną półkę z kamiennym blokiem „Palec”. Długość odcinka — 15 m. Nachylenie — 80 °. Poziom trudności 5 kat. trud. Asekuracja hakowa, z użyciem elementów zaklinowanych. Obowiązkowe odciągacze dla zmniejszenia tarcia. Ruch uczestników naprzemienny, organizacja poręczowania.

R9–R10 – Omijanie trzeciego występu skalnego. Skały. Wewnętrzny kąt. Psychologicznie skomplikowany odcinek, trudny w orientacji. Długość — 10 m. Nachylenie — 85 °. Poziom trudności — 5 kat. trud. Asekuracja hakowa, z użyciem elementów zaklinowanych. Obowiązkowe odciągacze dla zmniejszenia tarcia. Ruch uczestników naprzemienny, organizacja poręczowania.

R10–R11 – Przejście skalnego, poszarpanego, mocno zniszczonego grzebienia. Skalny, osypiskowy grzebień. Długość — 40 m. Nachylenie — 50 °. Poziom trudności — 2 kat. trud. Ruch równoczesny.

R11–R12 – Przejście wewnętrznego kąta. Skały. Technicznie skomplikowany w środkowej części wewnętrzny kąt. Długość — 25 m. Nachylenie — 75 °. Poziom trudności — 4 kat. trud. W środkowej części były używane ITO i drabinki. Asekuracja hakowa, z użyciem elementów zaklinowanych. Obowiązkowe odciągacze dla zmniejszenia tarcia. Ruch uczestników naprzemienny, organizacja poręczowania.

R12–R13 – Wyjście na połączenie grzebieni. Poszarpany skalny grzebień. Duże bloki skalne, duże osypiska. Długość — 150 m. Nachylenie — 35–40 °. Poziom trudności — 2 kat. trud. Ruch równoczesny, na skróconej linie, z użyciem dla asekuracji skalnych występów i dużych bloków skalnych.

R13–R14 – Przejście wierzchołkowego grzebienia. Skały. Poszarpany, wypłaszczający się ku wierzchołkowi grzebień. Duże bloki skalne, duże osypiska. Długość — 150 m. Nachylenie — 35 °. Poziom trudności — 2 kat. trud.

R14 — wierzchołek 1159 („Dinozaur Główny”). R14–R0 – Zejście po centrum wschodniego stoku. Osypiska, śnieg. Przeprawa przez rzekę Nyrvomen-Szor po śnieżnych mostach. (Śnieżne mosty w letnim okresie są subiektywnie niebezpieczne!). Droga terenowa po tundrze górskiej. Długość odcinka — 4–5 km. Poziom trudności — w górnej części — 1 kat. trud., w dolnej części — niekat.

Zdjęcia technicznych odcinków

Zdjęcie nr 1. Dolna część odcinka R3–R4.

Zdjęcie nr 2. Górna część odcinka R3–R4.

Zdjęcie nr 3. Odcinek R4–R5.

Zdjęcie nr 4. Odcinek R5–R6. Dolna część.

Zdjęcie nr 4a. Odcinek R5–R6. Górna część.

Zdjęcie nr 5. Odcinek R6–R7. Dolna część. Wejście w występ skalny.

Zdjęcie nr 5a. Odcinek R6–R7. Górna część.

Zdjęcie nr 6. Odcinek R7–R8. Dolna część.

Zdjęcie nr 6a,б. Odcinek R7–R8. Klucz trasy. Przejście występu skalnego.

Zdjęcie nr 7

Odcinek R9. Żandarm „Korona”.