Paszport wejścia

Region górski — Ural Polarny Grzbiet — masyw górski Raj-Iz Dolina — dolina rzeki Nyrvomen-Szor. Nr rozdziału według KMGW-2001 — nr 8. „Inne systemy górskie i masywy”. Nazwa wierzchołka — 1159 (Dinosaurr Główny). Wysokość — 1159 m npm Nazwa trasy — trzeci kontfor trzeciego masywu skalnego północnej ściany zachodniego grzbietu Kategoria trudności — 4Б kat. trudn. Charakter trasy — skalna Różnica wysokości — 950 m (wg mapy Sztabu Generalnego Federacji Rosyjskiej: początkowa wysokość — 199 m npm, wierzchołek — 1159 m npm) Długość trasy — 4–5 km Technicznie trudne odcinki — odcinki 5 kat. trudn. – 2, 6 kat. trudn. – brak Średnie nachylenie głównej (technicznej) części trasy — 70° Liczba haków na trasie — pozostawiono – 6. Użyto haków – 8, elementów zaklinowanych – 24 szt. Czas przejścia zespołu — 18 godz. Skład grupy — kier. M. Kuniewicz (2. sp. разряд, Syktywkar), W. Toropow (2. sp. разряд, Syktywkar) Rozpoczęcie wejścia — 6:00 1 lipca 2007 r. Osiągnięcie wierzchołka — 16:00 1 lipca 2007 r. Powrót do bazy — 0:00 2 lipca 2007 r. Organizacje przeprowadzające imprezę alpinistyczną:

• „Alpinistyczna Ekspedycja Federacji Alpinizmu Republiki Komi”
• „Partnerstwo Niekomercyjne «Klub Podróżników Północy «Sauk-Paj»” (m. Syktywkar)”
• „Klub Turystów i Alpinistów m. Uchty” Termin przeprowadzenia imprezy alpinistycznej — od 25 czerwca do 10 lipca 2007 r.

Główny trener — FARK (Federacja Alpinizmu Republiki Komi) F.N. Fomenko (КМС, instruktor-metodyk 1. kategorii, ud. nr 07, m. Uhta)

Główny trener — wypuszczający imprezę alpinistyczną S.W. Żurawlew (КМС, instruktor-metodyk 2. kategorii, ud. nr 1124, m. Syktywkar)

Federacja Alpinizmu Republiki Komi, m. Syktywkar, 2007 r.

Opis wierzchołka

Wierzchołek 1159 (Dinosaurr Główny) jest położony w masywie górskim Raj-Iz na Uralu Polarnym, na terytorium Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego FR za Kołem Polarnym.

Charakterystyczną cechą tras na ten wierzchołek po północnej ścianie zachodniego grzbietu są złożone skalne kontforsy z dużą różnorodnością rzeźby skalnej, od niewielkich nachylonych ścianek i płyt do długotrwałych wewnętrznych kątów, często kończących się gzymsami na początku i długotrwałym przemieszczaniem się po silnie zniszczonym, skalno-usypiskowym grzbiecie podczas wspinaczki na wierzchołek. Cechą charakterystyczną wierzchołków Uralu Polarnego jest to, że następuje sekwencyjne zwiększanie trudności od początku trasy do wieżowatej wieży wierzchołkowej.

Różnica wysokości od początku trasy (od znaku poziomu wody przy bazie w dolinie rzeki Nyrvomen-Szor nad poziomem morza — 199 m, wierzchołek — 1159 m) — ponad 800 m.

Wierzchołek 1159 (Dinosaurr Główny) jest wpisany do wykazu sklasyfikowanych wierzchołków. Pierwsze trasy na ten wierzchołek zostały wytyczone przez alpinistów z Uchty w zimowych sezonach 1995–1999. Oni również nadali alpinistyczną nazwę wierzchołkowi, ponieważ ten wierzchołek nie ma własnej nazwy.

Z doliny strumienia Nyrvomen-Szor, najwygodniejszego miejsca dla bazy — dużego modrzewiowo-olszowego oazy w tundrze, — wierzchołek jest łatwo rozpoznawalny po wyraźnie widocznych skalnych ścianach i kontforach północnej i północnej ścianie zachodniego grzbietu.

TECHNICZNE ZDJĘCIE TRASY 13 z doliny rzeki Nardvomen-Szor

Opis trasy

Trasa: Trzeci kontfor centralnego masywu skalnego północnej ściany zachodniego grzbietu wierzchołka 1159 (Dinosaurr Główny) jest wyraźnie widoczny. Z bazy w dolinie rzeki Nyrvomen-Szor jest dobrze widoczny. Niezbyt imponujące średnie nachylenie kontforsu widoczne z bazy jest mylące, ponieważ ukrywa piramidalną budowę skalnego grzbietu kontforsu, gdy technicznie trudne monolityczne skalne ścianki o wysokości 20–30 metrów przeplatają się z grzbietowymi odcinkami o niewielkim nachyleniu. Pozorna prostota trasy nie powinna zwieść uczestników wspinaczki i sprowokować ich do braku należytej przygotowania na skałach przed przejściem trasy.

Podejście: Poruszając się od biwaku w dolinie rzeki Nyrvomen-Szor (patrz załączoną mapę-schemat), przeprawić się przez rzekę Nyrvomen-Szor, obejść z prawej strony (w kierunku marszu) zielony golec i podejść do dużego skalnego ostańca. Od niego w prawo, w kierunku marszu, trawersem po usypiskowych zboczach, przecinając pole śnieżne, podejść do skalnej „łapy” trzeciego (od lewej do prawej od wierzchołka) kontforsu zachodniego grzbietu. Następnie po silnie zniszczonym skalnym grzbiecie wyjść pod skalne podstawy kontforsu. U podstawy kontforsu związać się.

Charakterystycznym punktem orientacyjnym początku trasy jest skała „Trójkątne lustro” w prawej części „łapy” — skalnego podnóża kontforsu.

Techniczna część trasy: Po lewej stronie skały „Trójkątne lustro” znajduje się nachylona skalna ścianka. Rozpoczęcie wspinaczki jest wygodniejsze od przejścia ścianki, ponieważ zarówno skała „Trójkątne lustro”, jak i skalny masyw po lewej stronie są technicznie trudniejsze. Ścianka wyprowadza pod podstawę nachylonego wewnętrznego kąta. Po przejściu wewnętrznego kąta konieczna jest stacja. Dużych, wygodnych występów jest wystarczająco. Ale wygodnej półki nie ma, ponieważ poruszanie się odbywa się po nachylonych skalnych płytach. Stacja w półwiszeniu.

Dalej znajduje się długi odcinek wspinaczki, składający się z pięciu nachylonych ścianek, z których najtrudniejsza do przejścia jest trzecia, która jest pokonywana na drobnych zaciepach z wykorzystaniem tarcia. Baza również jest niewygodna, nie pozwalająca na zebranie się więcej niż dwóm osobom, organizowana jest na niewielkiej nachylonej półce. Ubezpieczenie odbywa się w półwiszeniu na autoubezpieczeniu. Następny odcinek składa się z trzech skalnych ścianek o różnym nachyleniu, wyprowadzających na usypiskową terasę „Dach”. To pierwsze skalne ramię tego kontforsu, gdzie można się zebrać całą grupą i jedyne miejsce na trasie, gdzie jest woda.

Dalej po technicznie niezbyt trudnej skośnej półce i grzbiecie podchodzimy pod podstawę wewnętrznego kąta w prawej części kontforsu. Kąt, początkowo prowadzący w prawo, w ciągu 10 m zmienia kierunek i odchodzi w lewo, wyprowadzając na skalny grzbiet. Baza dla ubezpieczenia na wygodnym platformie. Dalej znów nachylony wewnętrzny kąt po prawej stronie skalnego grzbietu, po którym znajdują się dwie ścianki po 15 m ze skomplikowaną wspinaczką po monolitycznych płytach skalnych z wyjściem na nachyloną półkę-płytę. Baza jest niewygodna — w półwiszeniu na autoubezpieczeniu. Krótki, średniej trudności wewnętrzny kąt wyprowadza na drugie ramię skalnego grzbietu kontforsu. Grzbiet jest silnie zniszczony, skalno-usypiskowy, podchodzi do nachylonego, silnie zniszczonego wewnętrznego kąta (Subiektywne zagrożenie kamieniołapami!). Miejsce dla bazy w prawej części na wyjściu z wewnętrznego kąta. Dalej następuje seria skalnych półek o różnym nachyleniu, niezbyt trudna wspinaczka po półkach podchodzi do turni „Dziób”. Turnia jest dobrze wyrażona na grzbiecie i jest punktem orientacyjnym początku kluczowego miejsca trasy.

Klucz trasy — skała „Banan” (przypomina kształtem banana), jest trudna nie tylko technicznie, ale i psychologicznie, ponieważ trudne, wygładzone skały wygiętego półgrzbietu, półścianki kończą się skalnym przewieszeniem. Klucz jest pokonywany z prawej strony.

Najpierw po wygładzonym grzbiecie, następnie trawersem po nachylonej półce pod przewieszeniem. Trudna wspinaczka po przekątnej na drobnych zaciepach z wykorzystaniem tarcia i przeciwoparć przy minimalnej ilości pęknięć dla organizacji pośrednich punktów ubezpieczenia. Dalej pięć metrów wygiętego grzbietu skały „Banan”. Znów przemieszczanie się na tarciu i przeciwoparciach przy minimalnej ilości pęknięć dla pośrednich punktów ubezpieczenia. Dalej obejście przewieszenia po stromym pięciometrowym skalnym ściance, wyjście pod stromy krótki wewnętrzny kąt i przejście półtorametrowego gzymsu. Gzyms jest psychologicznie trudny, ale jest pokonywany wspinaczką, bez użycia sztucznych punktów oparcia. Po gzymsie niewielka ścianka i skośna półka wyprowadzają na drugie skalne ramię kontforsu. Górna baza — wygodna, z obfitością dużych skalnych bloków, na których można zorganizować ubezpieczenie i autoubezpieczenie, a także zebrać się całej grupie. Dalej przejście trasy nie przedstawia trudności dla posiadaczy stopnia. Grzbiet kontforsu rozszerza się i staje się łagodniejszy. Seria nachylonych ścianek, przeplatających się z ukośnymi półkami, wyprowadza na usypiskowy grzbiet, następnie na uformowany z dużych kamiennych bloków usypiskowy kopiec przedwierzchołkowy. Z usypiskowego kopca zejście na przedwierzchołkowy płaskowyż, podejście pod skalną wieżę wierzchołka po usypiskach, następnie wejście po niezbyt trudnych skałach i przejście po grzbiecie na wierzchołek Dinosaurr Główny.

Wierzchołek jest dobrze wyrażony. Na wierzchołku — znak triangulacyjny.

Wyposażenie: dla grupy sportowej liczącej [liczba] osób:

• Lina główna — 2 szt. × 10 mm × 50 m
• Haki skalne — 10 szt.:
  • Płatki — 5
  • Kliny tytanowe — 5
  • Skrzynki — 5
  • Poziome i pionowe — 5
• Elementy zaklinowane — 26 szt.:
  • Stopery małe — 16
  • Stopery „Żagle” — 6
  • Heksy — 4
• Pętle stacyjne — 6 szt.
• Odciągi — 10 szt.
• Namiot — 1 szt.
• Palnik gazowy — 1 szt.
• Kocioł — 1 szt.
• Osobiste wyposażenie tablicowe — dla każdego uczestnika.

Dla instruktora na marginesie:

1. Trasa wymaga od uczestników dobrej przygotowania skalnego, umiejętności wykorzystania nie tylko nowoczesnych technik wspinaczkowych przy przejściu wygładzonych odcinków i gzymsów, ale również posiadania umiejętności organizacji pośrednich punktów ubezpieczenia za pomocą elementów zaklinowanych na mikro-rzeźbie.
2. Na wypadek niepogody zespół musi mieć zestaw „prezentowych” haków i pętli, ponieważ klucz trasy znajduje się w górnej części, dlatego w przypadku rezygnacji z wejścia uczestnicy będą musieli schodzić w dół na lince dłużej niż dziesięć lin, a organizacja noclegu na skałach kontforsu jest bardzo utrudniona.
3. W lecie jest znaczny zasób — Dzień Polarny pozwala znacznie wydłużyć czas przemieszczania się po trasie.
4. Dla komfortowego biwaku na trasie jest jedno miejsce na kontforcie — taras „Dach”, dalej namiot może być rozbity dopiero po wyjściu na przedwierzchołek.
5. Skały są gęste, monolityczne. Zagrożenie kamieniami — subiektywne, zależne od samych uczestników. Kontfor jest ograniczony kamieniołapnymi w lecie i lawiniastymi w zimie kuloarami.

Wierzchołek: 1159 (Dinosaurr Główny)

Trasa: „Po trzecim kontforcie centralnego masywu skalnego północnej ściany zachodniego grzbietu”

Graficzny profil technicznej części trasy z zaznaczeniem najtrudniejszych odcinków

Skala: 1 cm – 50 m

Profil ODCINKA R5–R11 ZDJĘCIE ze drugiego kontforsu S ściany 3 grzbietu

Opis techniczny do schematu trasy w znakach UIAA

R0 — baza w modrzewiowym oazie rzeki Nyrvomen-Szor.

R0–R1 — Baza – przeprawa przez rzekę Nyrvomen-Szor.

Przeprawa przez rzekę Nyrvomen-Szor w bród (głębokość 40–60 cm, w okresie obfitych roztopów konieczna jest organizacja perli). Długość odcinka — 500 m, nachylenie — 0–5°. Poziom trudności — niekat.

R1–R2 — Obchód Zielonego Gólca i podejście do skalnego ostańca na zielonej osypie. Tundra górska, rumowiska. Długość odcinka — 2500 m. Nachylenie odcinka: na początku 30–45°, w górnej części 45–50°. Poziom trudności — niekat.

R2–R3 — Trawers osypiskowych i śnieżnych zboczy, podejście po zniszczonych skałach do skały „Trójkątne lustro” w celu zorganizowania wiązek. Bloki skalne, śnieg. Długość odcinka — 100 m. Nachylenie odcinka — 45–50°. Poziom trudności — 1Б kat. trudn. Ubezpieczenie podczas przemieszczania się po dużych blokach skalnych — gimnastyczne. Punkt kontrolny początku trasy — przy skale „Trójkątne lustro”.

R3–R4 — Przejście skośnej ścianki i nachylonego wewnętrznego kąta. Skały. Wygodne zacięcia i oparcia, duża ilość pęknięć i rozłamów dla organizacji punktów ubezpieczenia. Długość odcinka — 50 m, z czego 5 m po nachylonym wewnętrznym kącie. Nachylenie — 50°. Poziom trudności — 3Б kat. trudn. Ubezpieczenie naprzemienne.

R4–R5 — Wyjście na grzbiet kontforsu i przejście pięciu kolejnych, równorzędnych nachylonych skalnych ścianek aż do skośnej półki. Monolityczne, wygładzone skały. Pierwsza ścianka — 25 m, druga — 25 m, trzecia, czwarta, piąta — po 15 m. Po drugiej ściance słabo widoczna półka z niewygodnym, ale jedynym miejscem dla bazy. Długość odcinka — 95 m. Nachylenie odcinka — 60°. Poziom trudności — 3Б kat. trudn. Stacja półwiszący. Przemieszczanie się uczestników naprzemienne.

R5–R6 — Przejście skośnej ścianki. Wyjście na taras „Dach”. Skośna ścianka. Skały z obfitością zacieków i pęknięć dla organizacji ubezpieczenia. Długość odcinka — 100 m. Nachylenie odcinka — 60–70°. Poziom trudności — 3Б, 4Б kat. trudn. Ubezpieczenie hakowe, z użyciem elementów zaklinowanych. Obowiązkowe odciągi dla zmniejszenia tarcia. Przemieszczanie się uczestników naprzemienne. Wyjście na taras „Dach” — pierwsze skalne ramię kontforsu.

R6–R7 — Przejście skalnego grzbietu i skośnej ścianki. Monolityczne skały. Długość odcinka — 35 m. Nachylenie odcinka — 45°. Poziom trudności — 2Б kat. trudn. Przemieszczanie się grupy z naprzemiennym ubezpieczeniem. Wyjście na wygodną skalną półkę z prawej strony grzbietu.

R7–R8 — Przejście trzech wewnętrznych kątów. Monolityczne skały. Pierwszy wewnętrzny kąt po prawej stronie, drugi skręca w lewo i wyprowadza na grzbiet, trzeci – po grzbiecie. Najbardziej skomplikowany do przejścia jest trzeci wewnętrzny kąt, ponieważ w centrum kąta trzeba przejść przewieszenie o wysokości pół metra. Długość odcinka — 30 m. Nachylenie odcinka — 50–60°. Poziom trudności — 3Б kat. trudn. Przy przejściu przewieszenia w wewnętrznym kącie — 4Б kat. trudn. Przemieszczanie się — naprzemienne. Ubezpieczenie hakowe. Z użyciem elementów zaklinowanych, pętli, zarzuconych na występy. Baza ubezpieczeniowa na półce po przejściu dwóch wewnętrznych kątów. Wewnętrzne kąty wyprowadzają pod ścianki na grzbiecie.

R8–R9 — Przejście serii grzbietowych ścianek. Monolityczne skały. Minimum zacieków, minimum pęknięć dla organizacji pośrednich punktów ubezpieczenia. Małe zacięcia są wygładzone, dlatego trzeba używać tarcia, przeciwoparć i równowagi. Psychologicznie trudne miejsce. Długość odcinka — 45 m. Nachylenie odcinka:

• W dolnej części — 60°
• W górnej części — 70° Poziom trudności — 4Б, 4Б kat. trudn. Przemieszczanie się — naprzemienne. Ubezpieczenie — hakowe, za pomocą elementów zaklinowanych. Wyjście na skalną półkę pod wewnętrznym kątem. Półka niewygodna, stacja — półwiszący.

Schemat w znakach UIAA

R9–R10 — Przejście usypiskowego grzbietu i silnie zniszczonego wewnętrznego kąta. Podejście po serii skośnych półek do kamiennego bloku „Dziób”. Duże bloki usypiskowe. Wewnętrzny kąt z silnie zniszczoną lewą (w kierunku marszu) stroną (Zagrożenie kamieniami!). Długość odcinka — 30 m. Nachylenie — 45–50°. Poziom trudności — 1Б, 2А kat. trudn. Przemieszczanie się równoczesne. Seria skośnych skalnych półek. Skały. Wspinaczka średniej trudności. Długość odcinka — 50 m, nachylenie — 45°. Poziom trudności — 2Б kat. trudn. Wyjście do kamiennego bloku „Dziób” — głównego punktu orientacyjnego początku kluczowego miejsca trasy.

R10–R11 — Przejście skalnego grzbietu „Banan” — kluczowego miejsca trasy. Monolityczne skały. Trudna orientacja dla przejścia po prawej części (szczegółowe przejście — w załączniku do schematu w znakach UIAA). W górnej części klucza — przejście gzymsu. Długość odcinka — 30 m. Nachylenie do gzymsu — 80°. Gzyms — 1,5 m z ujemnym kątem. Poziom trudności — 5Б kat. trudn. Przemieszczanie się — naprzemienne. Organizacja ubezpieczenia za pomocą haków i elementów zaklinowanych, przy przejściu gzymsu użyto ITO i drabinek. Nad gzymsem półwiszący, bardzo niewygodny stanowisko. Obowiązkowe użycie odciągów dla wyprostowania liny i pozbycia się nadmiernego tarcia.

R11–R12 — Przejście serii grzbietowych skalnych ścianek. Skały. Długość odcinka — 50 m. Nachylenie — 65°. Poziom trudności — 3Б kat. trudn. Przemieszczanie się równoczesne.

R12–R13 — Wyjście na usypiskowy grzbiet i przedwierzchołek. Skały, duże bloki usypiskowe, przechodzące w średnie. Długość odcinka — 150 m. Nachylenie odcinka: w dolnej części — 45°, w górnej części — 30°. Poziom trudności: w dolnej części — 2Б, w górnej części — 2А kat. trudn. Przemieszczanie się — równoczesne. Organizacja ubezpieczenia przez występy, pętle na występach, dużych blokach skalnych.

R13–R14 — Zejście na przedwierzchołkowy płaskowyż. Usypiskowy, zniszczony skalny grzbiet. Długość odcinka — 150 m. Nachylenie odcinka — 15°. Poziom trudności — niekat. Przemieszczanie się — równoczesne. Ubezpieczenie gimnastyczne.

R14–R15 — Podejście po płaskowyżu pod skalny wierzchołkowy kopiec. Usypiska. Długość odcinka — 400 m. Nachylenie odcinka — 5°. Poziom trudności — niekat. Przemieszczanie się — równoczesne. Ubezpieczenie gimnastyczne.

R16–R17 — Przejście skalnego masywu wierzchołkowego kopca i wyjście po grzbiecie na wierzchołek. Skały. Długość odcinka — 250 m. Nachylenie odcinka — 35°. Poziom trudności — 2А, 2Б kat. trudn. Przemieszczanie się — równoczesne, na skróconej linie. Organizacja ubezpieczenia przez występy.

R17 — wierzchołek 1159 (Dinosaurr Główny). R17–R0 — Zejście po trasie 1Б (z) środkiem wschodniego stoku. Usypiska, śnieg. Przeprawa przez rzekę Nyrvomen-Szor po mostach śnieżnych. (Mosty śnieżne latem są subiektywnie niebezpieczne!). Droga samochodowa po tundrze górskiej. Długość odcinka — 4–5 km. Poziom trudności: w górnej części — 1А, 1Б kat. trudn., w dolnej części — niekat.

N2 odcinek R5–R6

N3 Odcinek R8–R9 Wyjście na 2. skalne ramię.

N4 R9–R10 „Podejście do skalnego bloku i Dzioba”