8.3.464

Paszport wejścia

Region górski — Ural Polarny Grzbiet — masyw górski Rai-Iz Dolina — dolina rzeki Nyrdvomen-Szor. Nr rozdziału według KMGV-2001 r. – Nr 8. „Inne systemy górskie i masywy”. Nazwa wierzchołka — 1159 (Dinosaure Główny). Wysokość — 1159 m Nazwa trasy — wzdłuż zachodniego kontrforsu północnej ściany zachodniego grzebienia. Kategoria trudności – 3А kat. tr. (orientacyjnie) Charakter trasy — kombinowany Różnica wysokości — 950 m (wg mapy Sztabu Generalnego Federacji Rosyjskiej: początkowa wysokość — 199 m, wierzchołek — 1159 m). Długość trasy — 4–5 km, odcinków technicznych — 1200 m Technicznie trudne odcinki:

• odcinków 5 kat. tr. – brak,
• 6 kat. tr. – brak. Średnie nachylenie głównej (technicznej) części trasy — 55° Średnie nachylenie całej trasy — 50° Haków użytych na trasie — nie pozostawiono. Użyto haków — 6, elementów zaklinowanych — 12. Godziny marszu zespołu — 12. Skład grupy:
• kierownik P. A. Bondaruk (2. sp. kat., Syktywkar)
• Yu. V. Valužis (2. sp. kat., Syktywkar)
• I. A. Bojko (2. sp. kat., Syktywkar)
• S. V. Žuravlev (KMS, Syktywkar) Wejście na trasę — 6:00, 27 czerwca 2007 r. Wejście na wierzchołek — 14:00, 27 czerwca 2007 r. Powrót do bazy — 18:00, 27 lipca 2007 r. Organizacja przeprowadzająca wydarzenie alpinistyczne:
• „Alpinistyczna Ekspedycja «Rai-Iz» Federacji Alpinizmu Republiki Komi”
• NP „Klub Północnych Podróży «Sauk-Pai» (Syktywkar)”
• Klub Turystów i Alpinistów w Uchcie

Termin wydarzenia alpinistycznego — od 25 czerwca do 10 lipca 2007 r.

Główny trener – FARK (Federacji Alpinizmu Republiki Komi) F. N. Fomenko (KMS, instruktor-metodyk 1. kategorii, ud. nr 07, Uhta)

Główny trener – S. V. Žuravlev (KMS, instruktor-metodyk 2. kategorii, ud. nr 1124, Syktywkar)

Federacja Alpinizmu Republiki Komi, Syktywkar, 2007 rok

Wierzchołek 1159 (Dinosaure Główny). Północna ściana zachodniego grzebienia.

Opis wierzchołka

Wierzchołek 1159 (Dinosaure Główny) znajduje się w masywie Rai-Iz na Uralu Polarnym, na terytorium Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego FR za Kołem Polarnym. Charakterystyczną cechą tras na ten wierzchołek jest różnica wysokości od początku trasy (wysokość bazy nad poziomem morza 199 m) do wierzchołka 1159 m, czyli różnica ponad 800 m. Cechą charakterystyczną wierzchołków Uralu Polarnego jest to, że trudność trasy sukcesywnie wzrasta od początku trasy do wieńczącej turni. Wierzchołek 1159 (Dinosaure Główny) jest w wykazie klasycznych wierzchołków. Pierwsze trasy na ten wierzchołek wytyczyli alpinisci z Uhty w zimowych sezonach 1995–1999. To oni nadali alpinistyczną nazwę wierzchołkowi, ponieważ wierzchołek ten nie ma własnej nazwy. Z doliny potoku Nyrdvomen-Szor, najwygodniejszego miejsca dla bazy — dużego liściastego oazy w tundrze, — wierzchołek jest łatwo rozpoznawalny dzięki wyraźnym ścianom skalnym i kontrforsom północnej i północnej ściany zachodniego grzebienia. Północna ściana zachodniego grzebienia jest wyrażona charakterystycznymi masywami skalnymi z charakterystycznymi kontrforsami, podzielonymi żlebami, prowadzące na zachodni grzebień i przedwierzchołkowy płaskowyż pod wieńczącą turnią wierzchołka.

Żleby prowadzą do:

• zachodniego grzebienia
• przedwierzchołkowego płaskowyżu
• skalno-usypiskowej turni wierzchołka

TECHNICZNE Zdjęcie Trasy z doliny rzeki Nyrdvomen-Szor

TRASA ZAKOŃCZENIE Kontrfors centralnego masywu skalnego

Opis trasy

Trasa: „Wzdłuż zachodniego kontrforsu północnej ściany zachodniego grzebienia” jest dobrze widoczna z bazy w dolinie rzeki Nyrdvomen-Szor. Zachodni kontrfors, ograniczony z dwóch stron śnieżnymi żlebami (w drugiej połowie lata — usypiskowymi), oddziela centralny masyw skalny północnej ściany zachodniego grzebienia od zachodniego masywu skalnego północnej ściany zachodniego grzebienia. Jest to jedyny kontrfors zachodniego grzebienia, który nie ma fałszywego wierzchołka, prowadzący na przedwierzchołkowy śnieżny płaskowyż. Podejście: Idąc od biwaku w dolinie rzeki Nyrdvomen-Szor (patrz załączoną mapę-schemat), ominąć z prawej strony (w kierunku marszu) zielony szczyt i wspiąć się do dużego ostańca skalnego. Od niego w prawo (w kierunku marszu), trawersem po usypiskowych zboczach, przecinając śnieżnik, podejść do skalnej „łapy” zachodniego kontrforsu północnej ściany zachodniego grzebienia. Wdrapać się na skalny grzebień kontrforsu po prostych zniszczonych skałach do charakterystycznego kamiennego bloku „Romb”. Obok „Rombu” znajduje się wygodny plac dla organizacji łączności. Dalej zaczyna się techniczna część trasy. Techniczna część trasy: Kontynuować trasę wygodniej wzdłuż wewnętrznego kąta w prawej części kontrforsu. Wewnętrzny kąt prowadzi pod podstawę nachylonej wygładzonej ściany skalnej. U podnóża ściany — skalna półka, pozwalająca na zorganizowanie dobrej stacji bazowej. Ta ściana o długości 40 m — klucz trasy. Przy nachyleniu 55°, jest ona jednak technicznie trudna, ponieważ wymaga umiejętności wspinaczki po skomplikowanym reliefie skalnym. Pęknięć jest mało, zaczepy i punkty zaczepowe są wygładzone, czasami trzeba iść na tarciu. Dalej:

• jeszcze jedna nachylona ściana skalna (10 m), prowadząca na grzebień,
• do serii małych wewnętrznych kątów po 5–10 m. Po wewnętrznych kątach wspiąć się pod żandarm. Pod żandarmem — wygodna półka z dużymi odłamami skalnymi, pozwalająca na zorganizowanie dobrej stacji bazowej. Ominąć żandarm z prawej strony, po serii skośnych pólek wyjść na grzebień kontrforsu. Dalej po grzebieniu — pod skośną ścianę. Pod ścianą — szeroka wygodna półka, pozwalająca na ustawienie całej grupy (trzy–cztery osoby). Dalej:
• nachylona słabo zaznaczona ściana skalna. Po przejściu ściany, ponownie wyjść na skalny grzebień. Dalej po grzebieniu — marsz równoczesny, z zakładaniem liny na występy. W górnej części grzebień staje się łagodniejszy, przechodzi w duże bloki skalne. Dalej:
• po usypisku do śnieżnika na zachodnim grzebieniu,
• przeciąć śnieżnik,
• wyjść na przedwierzchołkowy płaskowyż. Dalej poruszać się po śnieżnych polach płaskowyżu — pod wieńczącą turnię. Wyjście na wierzchołek z południa — po dużych blokach skalnych. Wierzchołek jest dobrze wyrażony, składa się z dużych bloków. Wspinaczka po przedwierzchołkowym grzebieniu jest prosta. Na wierzchołku — znak triangulacyjny. Zjazd z wierzchołka — najbezpieczniej na południowy wschód po zjeżdżalni między wierzchołkami 1159 (Dinosaure Główny) i 1060 (Dinosaure Wschodni). Latem jest to bezpieczny, niezbyt stromy, długi śnieżny żleb, pozwalający grupie zjechać z minimalnymi stratami czasu do geologicznej drogi dla pojazdów terenowych. Najtrudniejszym odcinkiem podczas zjazdu jest przecięcie górnego biegu Nyrdvomen-Szora po śnieżnych mostach, których przejście latem wymaga organizacji asekuracji. Sprzęt: dla grupy sportowej składającej się z czterech osób:
• lina główna — 2 szt. 10 mm × 50 m
• raki — 4 pary
• czekany — 4 szt.
• haki lodowe — 2 szt.
• haki skalne — 10 szt.
• elementy zaklinowane — 12 szt.
• pętle stacyjne — 4 szt.
• pętle przeciągowe — 6 szt.
• palnik gazowy — 1 szt.
• kociołek — 1 szt.
• osobisty sprzęt — dla każdego uczestnika.

Wierzchołek: 1159 (Dinosaure Główny), trasa: wzdłuż zachodniego kontrforsu północnej ściany zachodniego grzebienia

Graficzny profil technicznej części trasy z zaznaczeniem najtrudniejszych odcinków. Skala: 1 cm — 50 m

Profil trasy z doliny rzeki Nyrdvomen-Szor (z wschodu)

Opis techniczny trasy w znakach UIAA

R0 — baza w liściastym oazie rzeki Nyrdvomen-Szor. R0–R1 — baza – przeprawa przez rzekę Nyrdvomen-Szor.

• Przeprawa przez rzekę Nyrdvomen-Szor w bród (głębokość 40–60 cm, w okresie obfitego topnienia śniegu wymagana jest organizacja asekuracji).
• Długość odcinka — 500 m.
• Nachylenie — 10°.
• Poziom trudności — bez kategorii. R1–R2 — obejście zielonego szczytu i podejście do ostańca skalnego. Tundra górska, rumowiska. Długość odcinka — 2500 m. Nachylenie odcinka:
• na początku 30–45°,
• w górnej części 45–50°. Poziom trudności — bez kategorii. R2–R3 — trawers usypiskowych i śnieżnych zboczy, wejście po zniszczonych skałach do kamienia „Romb” dla organizacji łączności. Duże bloki skalne, śnieg. Długość odcinka — 200 m. Nachylenie odcinka — 45–50°. Poziom trudności — 1. Asekuracja przy poruszaniu się po dużych blokach skalnych — gimnastyczna. R3–R4 — przejście wewnętrznego kąta. Skały. Wygodne zaczepy i punkty zacz cięgnąć, obfitość pęknięć i rozłamów dla organizacji punktów asekuracji. Długość odcinka — 10 m. Nachylenie — 55–60°. Poziom trudności — 2+. Asekuracja naprzemienna. R4–R5 — przejście kluczowego odcinka trasy. Wygładzone skały. Skośna ściana z minimalną liczbą zaczepów, z marszem na tarciu. Długość odcinka — 30 m. Nachylenie odcinka — 55–60°. Poziom trudności — 3+. Asekuracja:
• Hakowa, z użyciem elementów zaklinowanych.
• Obowiązkowe pętle przeciągowe w celu zmniejszenia tarcia. Organizacja przejścia:
• Ruch uczestników naprzemienny.
• Organizacja poręczowania. R5–R6 — przejście nachylonej ścianki i wyjście na skalny grzebień kontrforsu po serii małych wewnętrznych kątów pod charakterystyczny żandarm. Skały. Długość odcinka — 50 m. Nachylenie odcinka:
• na początku — 30°. Poziom trudności — 2–, 2+.
• w górnej części — 45°. Poziom trudności — 3–. Ruch grupy z asekuracją naprzemienną. Pod żandarmem wygodna półka dla organizacji stacji bazowej. R6–R7 — obejście żandarma i przejście grzebienia kontrforsu z wyjściem na półkę pod nachyloną płytą. Żandarm jest obchodzony z prawej strony po serii nachylonych pólek. Skalny grzebień.
• Długość odcinka — 50 m.
• Nachylenie odcinka — 45°.
• Poziom trudności odcinka — 2–, 2+.
• Ruch — naprzemienny.
• Organizacja pośrednich punktów asekuracji przez występy, używane są pętle i elementy zaklinowane o różnym rozmiarze. R7–R8 — przejście nachylonej płyty. Silnie zniszczone skały (subiektywne niebezpieczeństwo spadnięcia kamieni!). Długość odcinka — 20 m. Nachylenie odcinka — 45°. Poziom trudności — –, 2–, 2+. Ruch — naprzemienny. Organizacja pośrednich punktów asekuracji przez występy, używane są:
• pętle
• elementy zaklinowane o różnym rozmiarze. R8–R9 — przejście skalnego grzebienia do rozdzielczej półki. (Rozdzielcza półka dzieli grzebień na dwie części. Jest to wygodne miejsce dla organizacji stacji bazowej). Skalny grzebień.
• Długość — 30 m.
• Nachylenie — 45°.
• Poziom trudności — 2+, 2–. Organizacja asekuracji przez występy, pętle na występach. Ruch naprzemienny. R9–R10 — przejście skalnego grzebienia do wyjścia na śnieżnik zachodniego grzebienia wierzchołka 1159 (Dinosaure Główny).

Schemat w znakach UIAA technicznie trudnej części trasy: „Wzdłuż zachodniego kontrforsu północnej ściany zachodniego grzebienia”

Skalny grzebień. Długość — 150 m. Nachylenie — 45°. Poziom trudności — 2+, 2–. Organizacja asekuracji przez występy, pętle na występach. Ruch naprzemienny, w górnej części — równoczesny. R10–R11 — przejście śnieżnego i usypiskowego zbocza, wyjście na przedwierzchołkowy płaskowyż po zachodnim grzebieniu. Śnieżne, usypiskowe zbocze. Długość — 200 m. Nachylenie — 15°. Poziom trudności — bez kat., 1–. Ruch równoczesny. R11–R12 — wyjście na wierzchołkowy kopułę po dużych blokach skalnych. Duże bloki skalne, duże usypisko. Długość — 150 m. Nachylenie — 35–40°. Poziom trudności — 1–, 1+. Ruch równoczesny. R12 — wierzchołek 1159 (Dinosaure Główny). R12–R0 — zjazd po centrum wschodniego zbocza. Usypiska, śnieg. Przeprawa przez rzekę Nyrdvomen-Szor po śnieżnych mostach (śnieżne mosty latem są subiektywnie niebezpieczne!). Droga dla pojazdów terenowych po górskiej tundrze. Długość odcinka — 4–5 km. Poziom trudności:

• w górnej części — 1–, 1+,
• w dolnej części — bez kategorii.

Odcinek R3–R4

Początek technicznej części trasy od Kamiennego bloku „Romb”

Dolna część pierwszego wewnętrznego kąta

Odcinek R4–R5

Klucz trasy — ściana z rozłamem

Odcinek R4–R5

Odcinek R5–R9

Odcinek R7–R8

Ściana przed wyjściem na śnieżnik.

Odcinek R10–R11

Przejście usypiskowego zbocza, wyjście na przedwierzchołkowy płaskowyż

N8

• R10
• R11
• R12