Paszport wejścia

1. Klasa techniczna.

2. Ałtaj, pasmo Siewiero-Czujskie, dolina Aбыл-Oюк.

3. Szczyt Einsteina 3900 m. Centralna część Południowej Ściany.

4. Trasa 6A kat. trudn. (orientacyjnie)

   Pierwsze przejście trasy.

5. Różnica wysokości trasy: 800 m (początek ściany 3100 m – wierzchołek 3900 m).

   Długość trasy 900 m.

6. Długość części ściennej trasy 760 m (różnica wysokości 710 m).

   Bastion: długość 600 m (różnica wysokości 560 m).

7. Długość odcinków 5 kat. trudn. 300 m.

   Długość odcinków 6 kat. trudn. 350 m.

8. Średnie nachylenie trasy około 64° (podnóże – wierzchołek).

9. Średnie nachylenie części ściennej 74°; bastionu 78°.

10. Liczba haków (w tym również dla ITO):

    • haków skalnych i kotew skalnych 60/35;
    • haki szlumbertowe 5/2 (skaihakki ~4 otwory);
    • elementy zakładkowe (kostki, stopery, ekscentryki, fredy) 200/155;
    • haki lodowe 7/3;

11. Czas pracy drużyny 67 godzin: Dni: 8;

12. Nочёвки: 7

    1 – półleżąca; 6 – leżące;

13. Kierownik:

    • Kirikow Aleksandr Wiaczesławowicz – KMS (m. Tomsk)

14. Uczestnicy:

    • Oleinik Andriej Aleksandrowicz – KMS (m. Tomsk)
    • Kołotiło Siergiej Władimirowicz – 1. kategoria sportowa (m. Tomsk)

15. Rozpoznanie, przygotowanie trasy 16 października 2004 r.

    Wyjście na trasę: 17 października 2004 r. Wierzchołek: 24 października 2004 r. (10:30) Zejście: 24 października 2004 r.

16. Organizacja: Tomski Związek Alpinizmu.

Przegląd rejonu, charakterystyka obiektu wejścia

Szczyt p. Einsteina znajduje się w paśmie Siewiero-Czujskim na zachód od najwyższego punktu regionu p. Maaszaj. W ciągu ostatnich kilku lat rejon Maaszaja jest odwiedzany przez alpinistów dość często. Jednak ze względu na pewną odległość nie stał się tak popularny jak łatwo dostępny Aktru lub Ak-kiem z jego szambhalą i Biełuchą. Region jest znany od dawna, a wejścia na główne jego szczyty miały miejsce już w latach 1950. Typowy czas dokonywania wejść w regionie to miesiące letnie. Nie ma informacji o przejściu technicznie poważnych tras w regionie w okresie zimowym. Główne doliny, w których odbywają się wejścia: Maaszaj, Karakbak i Szawlinskoje. Przy tym grupy alpinistyczne zwykle docierają do regionu przez miejscowości Aktasz lub Czibit, wspinając się wzdłuż doliny rzeki Maaszaj. Podejście do lodowca zajmuje przy tym 2–3 dni.

p. Einsteina – jeden z najwyższych szczytów w danym regionie (3900 m), ale jednocześnie jest dość dobrze ukryty przed alpinistami. Sądząc po informacjach w klasyfikatorze, na wierzchołek prowadzą wcześniej wytyczone dwie trasy: 4А kat. trudn. po jego południowym grzbietu (1956 r.) i 2Б kat. trudn. po północno-wschodniej ścianie południowo-wschodniego grzbietu (1977 r.). "Nie wiadomo zupełnie, którędy prowadzi trasa i który grzbiet jest oznaczany, albo jest to błąd, albo weszli nie tam, Południowo-wschodni grzbiet nie może być 2Б, możliwe, że weszli na wierzchołek Aбыл-Oюк". Obie trasy na górę są zbiegane z doliny Szawlinskoje. Właściwie północne i południowo-zachodnie zbocza wierzchołka widać z doliny Szawlinskoje. Górną część południowej ściany, która jest najbardziej interesująca pod względem technicznym, można zobaczyć tylko z kilku wysokich wierzchołków regionu, takich jak Maaszaj, Krasawica i Skazka. Ściana znajduje się w specyficznym cyrku, utworzonym przez Południowy i Południowo-Wschodni grzbiet i nimi jest odgrodzona od sąsiednich dolin.

Podejście pod ścianę znad w. Maaszaj trwa kilka dni i wymaga pokonania przełęczy Nadieżda (2Б kat. trudn.) i kilku skalistych grzbietów – odnogów pasma Siewiero-Czujskiego. Wejście pod ścianę z jeziora Szawlinskoje jest możliwe przez przełęcz Aбыл-Oюк, a następnie przez lodospad lodowca Aбыл-Oюк. Najwyraźniej najprostszym podejściem pod górę jest wejście od południa, z doliny Aбыл-Oюк, ale nie jest do końca jasne, jak optymalnie dostać się do tej doliny.

Ponadto, ponieważ wierzchołka nie widać z doliny Maaszaj, a w grzbietcie pasma Siewiero-Czujskiego w kierunku zachodnim od w. Maaszaj znajdują się jeszcze kilka bezimiennych wierzchołków (lub wzniesień w grzbiecie), to na niektórych mapach i szkicach rozmieszczenie wierzchołka Einsteina i jego wysokość są zaznaczone nieprawidłowo. "Chociaż może i prawidłowo, ale nie tak i nie tam, gdzie w klasyfikatorze, tzn. wskazuje się inny wierzchołek". Jest to pokazane na załączonych do raportu mapie i szkicu. Na niektórych zdjęciach w internecie również pod wierzchołkiem p. Einsteina rozumie się wysokość 3601 m. Odpowiednio, wśród alpinistów często powstają wątpliwości i nieporozumienia co do rzeczywistego położenia wierzchołka. Chociaż turyści górscy, przechodzący przez dolinę Aбыл-Oюк, zwykle identyfikują wierzchołek prawidłowo. Ale z dolnej części doliny p. 3601 m po prostu nie jest widoczny, dlatego tam nie ma nieporozumień. Jest również dołączone panoramiczne zdjęcie p. Einsteina, wysokości 3601 m i p. Maaszaj z południa, zrobione ze stoków doliny Aбыл-Oюк.

Jako potencjalny obiekt wejścia południowa ściana przyciągnęła naszą uwagę kilka lat temu, po rozpoznaniu (próbie wejścia?) przeprowadzonym przez drużynę z Nowosybirska (W. Iwanow, А. Аwdienko). Od nich również otrzymaliśmy kilka technicznych fotografii (jest załączona jedna z nich: fasada ściany) i informacje na temat ściany: różnica wysokości części ściennej 600–700 metrów, bardzo dobre przewieszenie. Nowosybirszczanie, podchodząc pod ścianę, uznali, że zgromadzone wyposażenie jest niewystarczające do przejścia trasy na ścianie. Wiadomo również (informacja otrzymana w KSP Gornoałtajska), że latem 2004 roku grupa francuskich przewodników przyjechała na Ałtaj z zamiarem dokonania wejścia na p. Einsteina po Południowej ścianie. Grupa w towarzystwie tłumacza wyruszyła z Gornoałtajska, miesiąc później zawiesiła działalność, ale o wynikach ich przedsięwzięcia nie było wiadomo. Nie znaleźliśmy śladów pobytu Francuzów pod ścianą, na ścianie lub na wierzchołku; najprawdopodobniej nie weszli na ścianę, i w ogóle nie jest jasne, czy próbowali wejść. "Możliwe, że nić trasy mogła przebiegać inaczej. Ale mało prawdopodobne".

Podejście

Schemat podejścia trasą i wyjścia z regionu naszej drużyny jest pokazany na szkicu. Podejście odbyło się z osiedla Czibit przez dolinę Maaszaj, przełęcz Nadieżda i dwa skaliste odnogi do cyrku pod ścianą. Podejście zajęło 5 dni (11–15 października). Latem, przy normalnej aklimatyzacji i mniejszej ilości śniegu, można podejść w 3–4 dni.

Taktyka

Czas wejścia został celowo zaplanowany na przełom sezonu – październik. W tym miesiącu jest jeszcze wystarczająco ciepło, ale jednocześnie znacznie mniejsza jest zagrożenie spadającymi kamieniami na trasach (Ałtaj jest wszak górami starymi i mocno zniszczonymi). W październiku na ścianie, pomimo jej południowej orientacji, temperatura nie podniosła się powyżej zera stopni. Ściana była skute lodem. Przy tym było dość ciepło w porównaniu z miesiącami zimowymi.

Warunki pogodowe w czasie wejścia były stosunkowo korzystne:

• Temperatury nocne i poranne około −15 °C, może nieco niższe.
• Dniem – −5 – −10 °C.
• Nie było długotrwałej niepogody (tygodni bez przebłysku).
• Chociaż przez parę dni na trasie bez przerwy padał śnieg.
• Wypadło również parę słonecznych dni.

Ponieważ nie posiadaliśmy normalnych informacji o zejściu z wierzchołka (w momencie wejścia nie było pewności, czy to rzeczywiście wierzchołek – p. Einsteina), i przy tym pracowaliśmy jako autonomiczna grupa (bez wsparcia), od samego początku musieliśmy zminimalizować ilość wyposażenia i prowiantu, ponieważ ostatecznie wszystko trzeba było nieść przez górę. Przy tym autonomia i oddalenie od najbliższych osiedli wymagały odpowiedniego zapasu wytrzymałości. Dlatego pracowaliśmy, że tak powiem, w "wariancie towarowym", nie przeciążając się. Wyszło na "wędrówkę z wejściem".

Podczas podejścia i na ścianie średnia długość dnia roboczego wynosiła 8 godzin. Mogliśmy pracować dłużej (tzn. przejść trasę szybciej), ale przy tym zapas wytrzymałości byłby mniejszy, praca byłaby na wyczerpanie. Dużo uwagi poświęcaliśmy organizacji komfortowych noclegów, wyposażenie pozwalało spać sucho i leżąc. W rezultacie ścianę przeszliśmy bardzo pewnie.

Wyjście z rejonu

Na wierzchołku znaleźliśmy kontrolny tur z notatką z 1997 r. o "dziwnej" treści (notatka jest załączona). Grupa wspięła się na wierzchołek p. Einsteina po trasie 2А lub 3А kat. trudn. (w klasyfikatorze nie ma takich tras). Najbardziej logiczną i najprostszą drogą zejścia z wierzchołka wydaje się zachodni grzbiet, który schodzi w dolinę Szawlinskoje. Zejście tą trasą miało charakter około 3А–3Б kat. trudn. (ale bardzo długie). Zejście z wierzchołka trwało od 11:00 do 18:00. Zeszliśmy pod w. Krasawica i Skazka. Następnie wyszliśmy przez Przełęcz Wierchnieszawlińską (2А kat. trudn.) do doliny Maaszaj, i dalej w dół do Czibitu. Wyjście zajęło 3 dni (jeśli liczyć dzień zejścia z wierzchołka, to 4 dni). Przez czas pobytu w regionie (16 dni) ludzi nie widzieliśmy. Region w okresie międzysezonowym i zimą jest rzadko odwiedzany.

O trasie i ścianie

Ściana jest bardzo nietypowa dla Ałtaju. Nachylenie części ściennej, charakter rzeźby, gwałtowne rozpoczęcie ściany (idzie się po śniegu i nagle trafia na przewieszoną nad tobą skałę) sprawia, że obiekt jest dość unikatowy. Skały tworzące ścianę są bardzo różnorodne – pod względem charakteru rzeźby, wytrzymałości, zniszczenia. Są sekcje lite, wielkogabarytowe (górna wieża, sekcje R18–R20), są sekcje ze skałą raczej zgnilą (R5), są z głuchymi pęknięciami (R11). Charakterystyczną cechą są skalne "pióra": odłamane warstwy skały o długości 7–10 m, szerokości około metra i grubości 1 m i mniej, stojące na półkach czasami nie wiadomo na czym i jak.

Na ścianie używany był cały arsenał sprzętu, który był w posiadaniu. Intensywnie używane były kotwy skalne. Na trasie wbito 4 stacjonarne haki szlumbertowe na stanowiskach dla asekuracji. Jeden hak szlumbertowy został użyty do przejścia odcinka R7, na tym samym odcinku wywiercono otwory pod skaikhakki. Odcinek R3 był pokonywany na fifach.

Na ścianie widoczne są jeszcze przynajmniej trzy bardzo logiczne linie (5Б–6А kat. trudn.), zarówno dla przejścia w stylu swobodnym (latem), jak i dla dobrych tras na ITO. Nasza grupa poszła nie najtrudniejszą linią. Do przejścia niektórych tras widocznie konieczne jest użycie platformy.

Naszego trasy latem nie polecamy przechodzić ze względu na zagrożenie spadającymi kamieniami na niektórych odcinkach.

Uwaga

Jesienią 2003 roku na Ałtaju miała miejsce seria trzęsień ziemi. Sądząc po fotografiach zrobionych przed trzęsieniem ziemi i po nim, rzeźba ściany znacznie się zmieniła.

Ogólne zdjęcie p. Einsteina (3900) (15 października 2004 r.)

p. Einsteina 3900 m.

Widok z południa

Mapa regionu p. Maaszaj

Wysokość 3601 m

Lokalizacja wierzchołka p. Einsteina 3900 m. 4173,2 w. Maaszaj. Szkic regionu Maaszaj. Oznaczenia:

• droga podejścia pod p. Einsteina przez przełęcz Nadieżda;
• droga wyjścia z regionu przez Przełęcz Wierchnieszawlińską;
• "niewłaściwe" oznaczenie lokalizacji wierzchołka;
• wierzchołek p. Einsteina.

Fotografia południowej ściany, wykonana przez drużynę z Nowosybirska. (około – lato 2002 r.)

Zdjęcie profilu Południowej ściany p. Einsteina.

Techniczne zdjęcie p. Einsteina (Południowa ściana)

Miejsca noclegów

64° – średni kąt od podnóża do wierzchołka (odcinki R1–R22), 74° – średni kąt części ściennej trasy (R1–R21), 78° – średni kąt bastionu (R1–R16).

Schemat wejścia na p. Einsteina 3900 m po centralnej części Południowej ściany w symbolach UIAA

Opis trasy po odcinkach

| № odc. | Data | № lin | Opis | | R0 | 17.10 | | Skłon firnowy 40–50°, ~60 m prosto w górę. (2 kat. trudn.), przemieszczanie się jednoczesne. assistant

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 Pierwsza nocleg.