Paszport wejścia

na szczyt A. Wеретенo, 3650 m npm, 3B kat. trudności.

Ałtaj Górski, pasmo Siewiero-Czujski, wschodni grzbiet głównego pasma pomiędzy doliną Maaszey (Мажой, Маашеюл) a doliną rzeki Szawła.
Szczyt A. Wеретенo, 3650 m npm, przez północno-zachodni grzbiet.
Proponowana - 3B kategoria trudności, pierwsze wejście.
Charakter trasy - lodowo-śnieżny.
Różnica wysokości na trasie: 1050 m (wg barometru- aneroidu).

Długość trasy: 510 m. Długość odcinków:
- 2 kat. trudności — 310 m
- 3 kat. trudności — 200 m
Średnie nachylenie głównej części trasy — 43°.
Liczba haków pozostawionych na trasie — brak.

Użycie haków na trasie — śrub lodowych 12 szt.
Czas przejścia drużyny: 10 godz. 30 min.
Kierownik: Biekiszew Michaił Gieorgijewicz, 1-sza kategoria sportowa.

Uczestnicy:
- Baranow W.A., 1-sza kategoria sportowa
- Sorin A.A., 3-cia kategoria sportowa
- Konowałow A.W., 3-cia kategoria sportowa
Trener: Chan Wiktor Irgonowicz, KMS (kandydat do mistrza sportu).
Wyruszenie na trasę: 6:30 11 sierpnia 2002 r.

Wyjście na szczyt: 13:00. Powrót do przedniego bazy: 17:00.

Opis rejonu wejścia

Na wschód od pasma Katunskiego, za doliną rzeki Argut, położone jest pasmo Siewiero-Czujski. Rozciąga się ono z północnego zachodu na południowy wschód na 140 km, przy szerokości w zachodniej części 50 km i stopniowo zwężając się ku wschodowi do 20–25 km. Południową i południowo-wschodnią granicę regionu stanowią doliny rzek Karagem i Czagan-Uzun. Największą wysokość pasmo osiąga w części centralnej, znanej jako węzeł górski Bisz-Iirdu, w którym skupione jest główne zlodowacenie pasma. Średnia wysokość pasma w tym rejonie wynosi około 3600 m, a szereg wierzchołków przekracza 4000 m (Maaszey-baszi – 4173 m, Aktru – 4075 m).

Przełęcze pasma charakteryzują się różnorodnością, ale mają jedną prawidłowość — północne i północno-wschodnie zbocza przełęczy są bardziej strome, podejścia wyższe. Kategorie przełęczy — do 3B, decydujący charakter najpoważniejszych przełęczy — śnieżno-lodowy. Wysokość linii śniegu:

na północnych zboczach — około 2900 m
na południowych zboczach — 3100 m i wyżej.

Orografia pasma jest złożona i reprezentuje sobą kilka w przybliżeniu równoległych grzbietów o ogólnym kierunku zachód-wschód — są to grzbiety Czujski, Szawliński i Karagemski. Czujski położony jest między rzekami Czujа i Szawła, ciągnie się na 60 km w kierunku równoleżnikowym od połączenia Czui i Katuni do płaskowyżu Jesztykoł. Wysokości grzbietu rosną z zachodu na wschód, najwyższy punkt — 2925 m. Przez wiele dolin rzecznych i wzdłuż działu wodnego przebiegają ścieżki. Dział wodny miejscami jest zabagniony.

Grzbiet Szawliński jest położony między dolinami Szawły i Jungura. U Arguta jego wysokość wynosi około 2500 m, ku wschodowi się podnosi, i za prawym dopływem Jungura rzeką Kurundy na grzbiecie pojawia się zlodowacenie. Las rośnie tylko w dolinach rzek. Najtrudniejsze przełęcze i szczyty znajdują się we wschodniej części grzbietu, podkową obejmującego Szawlińskie jeziora górskie.

Średnia wysokość grzbietu Karagemskiego, będącego działem wodnym Jungura i Karagema, wynosi 3400 m na całej jego długości. Grzbiet pokrywają niewielkie lodowce, których powierzchnia zwiększa się ku środkowi węzła.

Wszystkie grzbiety schodzą się w jeden węzeł w rejonie szczytów Bajka i Krasawica, położonych u źródeł rzeki Szawła. Dalej ku wschodowi pasmo reprezentuje złożony system grzbietów z rozwiniętymi lodowcami dolinowymi i szeregiem północnych i południowych odgałęzień o długości 20–25 km. Największe zlodowacenie jest skoncentrowane w:

górnym biegu rzeki Aktru
górnym biegu rzeki Maaszey
górnym biegu rzeki Szawła
źródłach rzeki Dżeło (południowo-wschodnie zbocza)
źródłach rzeki Karagem (południowo-wschodnie zbocza).

Opis podejść pod trasę na szczyt A. Wеретенo

Ałtaj Górski, pasmo Siewiero-Czujski, wschodni grzbiet głównego pasma pomiędzy doliną Maaszey (Мажой, Маашеюл) a doliną rzeki Szawła.

Od osiedla Czibit do drewnianego mostu przez rzekę Czujа u połączenia z rzeką Maaszey wzdłuż orograficznie lewego brzegu prowadzi droga polna. Początek podejść od mostu po stromym serpentynie, następnie do starego koczowiska — droga polna. Od koczowiska dobra ścieżka trawersuje wzdłuż lewego brzegu aż do zakrętu koryta rzeki Maaszey na połączenie z rzeką Karakabak. Przeprawa po belkach u połączenia. Tutaj dobre miejsce na obóz. Od mostu — ~3 godz. Orograficznie lewym brzegiem rzeki Maaszey ścieżką podchodzić do jeziora Maaszey (1,5–2 godz.). Obchód jeziora po drodze z prawej strony, nie dochodząc 30 min. do jęzora lodowca, wyjść do obozu, znanego pod nazwą "Kedrowaja szyszka". Na obozie na dużym kamieniu umocowana jest tabliczka ku pamięci zmarłej turystki Aleny...

Czas przejścia:

Od mostu do obozu u połączenia rzek Karakabak i Maaszey — ~3 godz.
Od obozu u połączenia do obozu "Kedrowaja szyszka" — 3–4 godz.

Od obozu w górę po korycie orograficznie lewego dopływu rzeki Maaszey podnieść się do wodospadu i, obchodząc po stromym, dużym usypisku i trawiastym stoku z lewej strony po drodze, wyjść na szerokie średnie usypisko, idące pod kątem 45° po korycie rzeki ku "przełęczowej" szczebli stoku. Po wyjściu na górę dolina rzeki reprezentuje sobą szeroki równy płaskowyż. Trawiaste stoki i brzegi koryta rzeki gęsto porośnięte są brzozą karłowatą ("jertniką", "czirą"), w wielu miejscach zabagnione. Poruszanie się jest utrudnione. Koryto rzeki z rozgałęzionymi ciekami wodnymi, wiele przecieków i wypływów źródeł. Lepiej iść, przecinając koryto w lewo po drodze i po często ginącej ścieżce prawego brzegu przejść obok dużych kamieni "wrót", trawersując w górę w prawo, wyjść po stopniach "baranich czołów" ku "Alonkowym" jeziorom — dwóm jeziorom. Jeziora łączą się między sobą i położone są od moreny do bariery ("baranich czołów") i od północnych osypiskowych stoków do południowych zabagnionych i trawiastych stoków doliny. Jeziora obchodzone są po kamieniach i zabagnionym brzegu z prawej strony po drodze. Za pierwszym jeziorem — charakterystyczny pagórek-kamień, na wierzchołku — kopiec. W dolnej części na kamieniu również umocowana jest tabliczka ku pamięci zmarłej turystki Aleny. Obóz lepiej rozbić wyżej po korycie strumienia. Od obozu "Kedrowaja szyszka" do jezior 2–2,5 godz. Mapa-schemat rejonu wejścia.

Opis trasy

Szczyt A. Wеретенo, 3650 m npm, 3B kat. trudności (w przybliżeniu), przez północno-zachodni grzbiet, pierwsze wejście.

Od przedniego obozu u "Alonkinych jezior" poruszać się w górę, orientując się na lewym brzegu wzdłuż 1-szego Berzegowego wału morenowego do 2-go wału morenowego. Obchodząc drugi wał morenowy z prawej strony, wyjść po suchym korycie (wzdłuż obniżenia między wałem morenowym a osypiskowym stoku) na grzbiet wału morenowego (na grzbiecie ustawione są kopce). Wzdłuż grzbietu dojść do szerokiego osypiskowego żlebu. Żleb prosty, średnie usypisko z wysepkami w dolnej części, szeroką deltą schodzi ku morenie. Górna część, jak również prawy i lewy brzeg żlebu — zniszczone skały (kamienio niebezpiecznie). Długość żlebu 350 m, nachylenie 40–45°. Żleb kończy się przełączką między dwoma wierzchołkami. Z przełączki po osypiskowym grzbiecie — 110 m, nachylenie 35–40° — wyjść na śnieżno-lodowy grzbiet w kierunku zachodnim. Z lewej strony po drodze — południowy stok, strome zniszczone skały, z prawej na północnym stoku — wiszący lodowiec, stromo opadający do równoległej "Alonkinym jeziorom" doliny. Lód (strome wykasania) przylega do skał — szczególną uwagę.

Ruch po śnieżno-lodowym zachodnim grzbiecie, składającym się z trzech wzniesień:

Pierwsze wzniesienie: nachylenie do 60°, długość 80 m. Ruch z poprzemiennym ubezpieczeniem przez śruby lodowe.
Dalej spłaszczenie 40 m, 30° do następnego, drugiego wzniesienia, o nachyleniu 60°, długości 40 m. W górnej części — przewieszony śnieżny gzyms, obejście z lewej. Ubezpieczenie poprzemienne z użyciem śrub lodowych.
Następnie grzbiet się spłaszcza, uchodząc w prawo, długość 120 m.
W górnej części wzniesienie o nachyleniu do 55–60°, długość 50 m. W dolnej części znajdują się trzy następujące po sobie zamknięte szczeliny lodowcowe, pokonywane po śnieżnych mostach z dokładnym poprzemiennym ubezpieczeniem przez śruby lodowe.
Między drugim i trzecim wzniesieniem — szeroki łagodny grzbiet, długość 150 m.
Trzecie wzniesienie prowadzi na przedwierzchołkowy śnieżno-lodowy grzbiet, nachylenie 45°, długość 30 m.

Wyjście na wierzchołek — po lodzie na skalną półzrujnowaną platformę. Wysokość 3650 m. Na wierzchołku ustawiony jest kopiec i tablica pamiątkowa. Ruch na trasie poprzemiennie z hakowym ubezpieczeniem, śrubami lodowymi, pokonywane w rakach. Długość trasy od przełączki 800 m. Zejście po drodze wejścia do przełączki i dalej po osypiskowym żlebie na morenę.

Całkowity czas wejścia od przełączki — 3,5 godz., od obozu do żlebu — 2 godz., do przełączki — 1 godz.

Kierownik wejścia Biekiszwiew M.G.