I. Klasa traversów.

2. Północne odnogi pasma Turkiestańskiego, dolina rzeki Karawszyn.
3. Travers szczytów: 4810 m (wschodzenie lewą częścią S-W ściany, pierwsze przejście, orientacyjnie 6B kat. trud.) — 4507 m (1000-lecia Chrztu Rusi) — 4521 m (szczyt Kotina) — 4000 m (szczyt Duchtarak) — 3800 m (szczyt Duchtarcza).
4. Pierwsze przejście, orientacyjnie — 6B kat. trud.
5. Średnia wysokość szczytów w traversie — 4320 m.

Średnia wysokość przełęczy między szczytami w traversie — 4000 m. Długość traversu — orientacyjnie 8500 m. Długość odcinków o 5–6 kat. trud., nie licząc zjazdów metodą "doulfer" — 2400 m. Zjazd metodą "doulfer" po ścianach o 5–6 kat. trud. — 2240 m.

6. Zakotwiczenia:

7. Czas pracy drużyny na traversie — 102 g.

8. Biwaki 1, 2, 4, 5 — siedząc na półkach śnieżnych; 3, 6, 7 — leżąc na półkach.

9. Kierownik: Igołkin Wiktor Iwanowicz — MC Uczestnicy: Łucenko Władimir Anatoljewicz — KMC            Skorochodow Siergiej Nikołajewicz — KMC            Krajtor Siergiej Grigorjewicz — KMC            Zhmajew Weniamin Wasiljewicz — KMC            Chromow Siergiej Fiodorowicz — KMC

10. Trener: Igołkin Wiktor Iwanowicz — MC ZSRR, i-m 1 kat.

11. Rozpoznanie: 6–8 lipca 1990 r.

Wyjście na trasę: 13 lipca 1990 r. Wyjście na szczyty: 4810 m — 18 lipca 1990 r.                    4507 m — 19 lipca 1990 r.                    4521 m, 4000 m, 3800 m — 20 lipca 1990 r. Powrót z traversu do bazy — 20 lipca 1990 r.

12. Organizacja:
    • Zarząd Alpinizmu
    • AUSW "Warzob"
    • klub alpinistyczny MGMI

Zdjęcie 1. Travers widziany z Północnego-Wschodu. Zdjęcie zrobione z helikoptera 5 lipca 1990 r. Odległość — 2,5 km. Wysokość — 3800 m. Aparat fotograficzny "Zenit"-E.

Działania taktyczne drużyny

Plan taktyczny zespołu został opracowany tak, aby po dwóch dniach rozpoznania trzeciego dnia zacząć schodzić na 1 biwak. Na to planowano 28 godzin marszu. Ale pogoda wniosła swoje poprápки. W pierwszym dniu 6 lipca 1990 r. deszcz, dosłownie "zmyl" ze ściany parę Łuczenko-Skorochodow, dając im popracować tylko 4 godziny. 7 lipca 1990 r. para Krajtor — Chromow z powodu deszczu zeszła w dół o 16:00, pracując na ścianie 6 godzin (R4–R8). 8 lipca 1990 r. para Łuczenko — Żmajew w deszczu wyszła na szlak, ale zdołała przejść na wyciągu jedną linę (R8–R9). Deszcz lał się bezustannie, w noc na 9 lipca 1990 r. zamienił się w śnieg, który padał trzy dni, zmieniając wspinaczkę w zimową.

Dopiero 12 lipca 1990 r. para Krajtor — Skorochodow po obiedzie zdołała wyjść na trasę, ze ściany szły wodospady — topniały śniegi. Para przeszła dwa wyciągi (R9–R11). 13 lipca 1990 r. para Chromow — Żmajew przeszła dwa wyciągi aż do biwaku (R11–R13) i, nie wchodząc na biwak, rozpoznała trzy wyciągi powyżej (R13–R16). W ten sposób, zespół przed biwakiem przebył R0–R13 w ciągu 25 godzin marszu, co odpowiada planowi taktycznemu.

Znów zaczął padać śnieg, który nie pozwolił pracować 14 lipca 1990 w pełnej sile. Para Łuczenko — Igołkin zdołała wyjść na trasę tylko o 16:00, przebyty odcinek R16–R17. 15 lipca 1990 r. para Krajtor — Skorochodow doszła do biwaku ("grusze") o 15:00 (R17–R20). Zaczął padać drobny śnieg. Do 18:00 rozpoznano kolejny wyciąg (R20–R21).

16 lipca 1990 r. para Łuczenko — Skorochodow, pokonawszy odcinek R21–R24, zatrzymała się przez powodu intensywnych opadów śniegu. Po śniegu zaczął padać deszcz, co spotęgowało topnienie śniegu. Zespół 4 godziny stał pod wodospadami, próbując się jakoś ochronić od nieustannych strumieni wody. Przeszła burza, pod wieczór zaczęło podmarzać, liny ścięły się lodem. Na wyciągu para poruszała się po oblodzonych skałach w przód i w 21:00 doszła do biwaku (R24–R26). Zespół podszedł już po zmroku .

17 lipca 1990 r. para Chromow — Żmajew po złej pogodzie po oblodzonych skałach wyszła na kolejny biwak (R26–R29).

18 lipca 1990 r. para Igołkin — Łuczenko, po przepracowaniu 4 wyciągów, wyszła na grań i wzdłuż zaśnieżonej grani o 13:00 zespół wszedł na szczyt. Zaraz zaczęli schodzić w dół i o 18:00 tego samego dnia zeszli na przełęczke (R34–R35). Wszedłszy na Pik Promeżutocznyj (wysokość 4350 m, R35–R36), zespół kontynuował schodzenie (R36–R38).

19 lipca 1990 r. para Igołkin — Łuczenko, zszedłszy na 80 m, przebyła zbocze (R37–R41). O 14:00 zaczęli podnosić się na szczyt 4507 m. Trasa o 5B kat. trud. została przebyta w ciągu 6 godzin (R41–R49). O 20:00 byli na wierzchołku. Po przejściu dalej wzdłuż grani, weszli na biwak o 21:00.

20 lipca 1990 r. o 10:00 zeszli na przełączkę między 4507 m i 4512 m (R49–R51). O 11:00 byli u początku trasy po południowej grani na szczycie 4512 m (pik Kotina, R51–R52). O 13:00 weszli na szczyt 4512 m (R52–R58). Zeszli na przełączkę między 4512 m i 4000 m (pik Duchtarak) o 16:20 (R58–R59).

20 lipca 1990 r. weszli na szczyt Duchtarak o 18:00 (R59–R62). O 21:00 byli na szczycie 3800 m (Duchtarcza), po czym zeszli do bazy.

W ten sposób, na przejście traversu zostało zużytych 102 godziny marszu (wg planu taktycznego — 104 godziny marszu).

Ruch zespołu był zorganizowany z uwzględnieniem pracy każdego uczestnika na pierwszej i ostatniej zmianie, co zapewniało równomierne wykorzystanie uczestników. Zespół stosował cały arsenał nowoczesnych technicznych środków. Bezpieczeństwo zapewniało właściwy wybór kierunku ruchu, praca na podwójnej linie, jedna z której była marky "Edelrid" UIAA.

Biwaki 1, 2, 4, 5 — siedząc na półkach śnieżnych, 3, 6, 7 — leżąc na półkach. Wyżywienie było 2-razowe (rano i wieczorem) z wykorzystaniem wysokokalorycznej indywidualnej racji żywnościowej i napojów we flaszkach w ciągu dnia. Wodę topiono ze śniegu. Dla szybkiego przygotowania posiłków i w celu zaoszczędzenia benzyny jedzenie przygotowywano w autoklawie.

Upadków i kontuzji uczestników nie było. Łączność z obozem i grupą ratunkową odbywała się za pomocą dwóch obserwatorów, stale przebywających poza trasą z radiostancją RTP. Obserwacja prowadzona była przez 12-krotny lornetkę.

Pomyślnemu przejściu traversu sprzyjały następujące czynniki:

• dobre rozpoznanie, gruntowne przestudiowanie trasy;
• doświadczenie wzniesień w tym rejonie;
• dobra baza materiałów ekspedycji (wyżywienie, wyposażenie, medycyna, grupa ratunkowa);
• skuteczne przygotowanie uczestników do wspinaczki na trasach 5B i 6 kat. trud.;
• regularna łączność radiowa z obozem.

Opis drogi po odcinkach

R0–R1 — trasa zaczyna się od punktu początkowego wzdłużny wewnętrznego kąta. R1–R3 — płyta monolitowa z pęknięciami i odłamkami, przechodzi się "na własnym zaparze". R3–R4 — pęknięcie, potem mały występ skalny, punkt asekuracji na hakach szlamburowych, użyto skałhuuki. R4–R7 — ściana mokra, trudne poruszanie się po monolitycznych płytach. R7–R9 — pod rząd dwa niewielkie półki skalne, szeroko używa się ITO. R9–R13 — półka skalna "ptak" przechodzi się w prawej części, dalej po płycie monolitowej. Wyjście na biwak wzdłuż wewnętrznego kąta. R13–R15 — travers w prawo ku dużej półce skalnej, szeroko stosuje się wahadłową technikę pokonywania monolitycznych płyt. R15–R16 — przejście półki skalnej na ITO, wspinaczka jest trudna. R16–R20 — płyta monolitowa z minimum punktów zaczepienia, niezwykle trudna wspinaczka, użyto skałhuuki i wkręcanych haków szlamburowych. Wyjście na biwak "do piersi" po nietrudnym wewnętrznym kącie. R20–R22 — travers w lewo ku kominowi za pomocą techniki wahadłowej, ściana jest mokra, wspinaczka jest trudna. R22–R24 — komin przechodzi się w rozporze, kominy po złej pogodzie oblodzony. R24–R26 — po złej pogodzie skały oblodzona, przechodzi się na ITO, seria wewnętrznych kątów i pęknięć, wyjście na biwak. R26–R28 — ściana monolitowa, za pomocą techniki wahadłowej travers w prawo ku pęknięciu, ze względu na złą pogodę idzie się na ITO. R28–R29 — kąt wewnętrzny, mokry, przechodzi się na ITO, wyjście na biwak. R29–R33 — seria kątów wewnętrznych, po których wychodzimy na grań, skały w nacieku lodowym. R33–R34 — po grani na szczyt 4810 m, wspinaczka po zaśnieżonych i oblodzonałych skałach. R34–R35 — zjazd "doulferem" po Północnej grani (6B kat. trud. kombinowana), płyty monolitowe. R35–R36 — wejście na Pik Promeżutocznyj , skały zniszczone, odłamki. R36–R38 — zjazd "doulferem" po stromym śnieżno-lodowym żlebie do biwaku. R37–R41 — travers zbocza w kierunku przełączki między szczytem 4507 m i Pikiem Promeżutocznym , rzeźba urozmaicona, podchodzenie pod początek drogi na szczycie 4507 m (5B kat. trud.). R41–R43 — wejście po płytach monolitycznych, potem niewielki travers. R43–R46 — seria wygładzonych kątów wewnętrznych, przechodzi się " na własnym zaparze". R46–R49 — grań ze stromymi zrzutami, płyty monolitowe pokryte mchem. Wyjście na wierzchołek 4507 m. R49–R50 — traversowanie grani, wspinaczka jest bardziej skomplikowana po wygładzonych płytach. Biwak. R50–R51 — zjazd "doulferem" po monolitycznych płytach. R51–R52 — travers zbocza w kierunku wierzchołka 4521 m (pik Kotina), rzeźba urozmaicona, wspinaczka nietrudna. R52–R54 — wejście po kącie wewnętrznym, następnie travers w lewo. R54–R56 — wygładzone płyty, wspinaczka jest trudna, wyjście na grań. R56–R58 — grań zniszczona, kąty wewnętrzne przeplatają się z krótkimi stromymi ścianami. Wyjście na wierzchołek 4521 m. R58–R59 — zjazd "doulferem" po Północnej grani na przełączkę, grań jest mocno zniszczona. R59–R62 — grań jest zniszczona, wejście na wierzchołek 4000 m (pik Duchtarak). R62–R63 — zjazd "doulferem", następnie wspinanie się na przełączkę między wierzchołkami 4000 m i 3800 m. R63–R64 — prosta zniszczona grań, wejście na wierzchołek 3800 m (Duchtarcza). R64–R65 — zjazd "na własnym zaparze" po prostej grani na przełączkę, a następnie do doliny rzeki Karasu.

Zdjęcie 3. Widok na w. 4810 m z podejścia pod szlak. Zdjęcie zrobione 5 lipca 1990 r., odległość 600 m. Wysokość 3300 m. Obiektyw "Mir-1В".

Zdjęcie 4. Zjazd z w. 4810 m po P grani (5B kat. trud. kombinowana., Sinitcyn, 1986 r.). Zdjęcie zrobione 22 lipca 1990 r., odległość 2,5 km. Wysokość — 3200 m. Ogniskowa — 200 mm. Z lewej strony na zdjęciu pik Promeżutocznyj 4350 m, wejście na niego odc. R35–R36, 120 m, III–IV kat. trud., 50°.

Uwaga: dla odcinka R42–R43 podano travers.

Zdjęcie 5. Widok na wierzchołek 4507 m (1000-lecia Chrztu Rusi) z marszruty po S-Z ścianie na w. 4810 m. Odległość 600 m. Aparat fotograficzny "Smena-Symbol". Wysokość 4200 m.

Zdjęcie 6. Widok na w. 4507 m z wschodu. Zdjęcie zrobione z helikoptera 5 lipca 1990 r. Odległość 600 m. Wysokość 4000 m. Aparat fotograficzny "Smena-Symbol".

Zdjęcie 7. Zjazd z w. 4507 m po północnej grani. Zdjęcie zrobione ze zbocza w. 4521 m (pik Kotina). Odległość 600 m. Wysokość 4200 m. Aparat fotograficzny "Smena-Symbol".

Zdjęcie 13. Widok na w. 4000 m (Duchtarak) z w. 4521 m (pik Kotina). Aparat fotograficzny "Smena-Symbol". 20 lipca 1990 r.

Po zejściu z w. 4521 m (pik Kotina):

• wejście na w. 4000 m (pik Duchtarak)
• travers w. 4000 m z południa na północ — pierwsze przejście, orientacyjnie 3B kat. trud.

Wejście na przełączkę między p. 4521 m i w. 4000 m z doliny Karasu lub doliny Aksu po skałach orientacyjnie 2A kat. trud. długości 1000 m, o nachyleniu 40–45° (przewyższenie 750 m).

Po zejściu z w. 4000 m wejście na w. 3800 m (pik Duchtarcza).

Travers w. 3800 m z południa na północ — pierwsze przejście, orientacyjnie 2A kat. trud.