Paszport wejścia

Klasa wejścia — techniczna.
Region wejścia: Pamiro–Ałaj, pasmo Turkeński, dolina Liajljak.
Szczyt, trasa: w. Aksu S. 5217 m, środkiem S. ściany przez "nos" (trasa P. Szałbalina).
Kategoria trudności — 6B, drugie przejście.
Różnica wysokości: — 1467 m.

Długość trasy — 1940 m, długość odcinków 5 kat. trudn. — 255 m, długość odcinków 6 kat. trudn. — 1350 m. Średnie nachylenie:

głównego odcinka trasy — 75,5°;
całej trasy — 68°.

Wbite haki: skalne — 196/116, закладki — 234/141, lodowe — 50, świdry — 70* + 29 / 59* + 5. * — wykorzystanie wcześniej wbitych haków

Pozostawione na trasie: skalne — 2, zakl. — 0, św. — 1. 7. Godzin marszu zespołu: 93 h i 10 dni. 8. Biwaki: * 1-szy – 9-ty — w namiocie na platformie; * 10-ty — w namiocie na platformie (na zejściu pod wieżą).

Kierownik: Szawrowicz Aleksandr Leonidowicz — KMS, m. Perm, ul. P. Osipenko, 56–20. Uczestnicy:
- Żiżyn Jurij Aleksandrowicz — KMS, m. Perm, ul. Jursha, 7–83;
- Moczaiłow Aleksandr Wiaczesławowicz — 1-sza kategoria, m. Perm, ul. Iwanowskaja, 13–29;
- Pucznin Wiaczesław Jewgienjewicz — KMS, m. Perm, ul. Uinskaja, 8–198;
- Żirnow Siergiej Wiktorowicz — KMS, m. Perm, pr. Parkowyj, 10/2–95;
- Ryłow Nikołaj Walerjewicz — 1-sza kategoria, m. Perm, ul. Lenina, 59–32.
Trener: Muczkín Aleksiej Borisowicz — MS, m. Perm, ul. Swiazistow, 18–32.
Wyjście na trasę: — 7 sierpnia 1997 r. Szczyt: — 16 sierpnia 1997 r. Powrót do bazy: — 17 sierpnia 1997 r.
Nazwa organizacji: Permski oblastnyj komitet sportowy — m. Perm, ul. K. Marksa, 1.

Profil górnej części trasy (widok z prawej)

Panorama rejonu

p. A. Błoka 5239 m p. 4600

Panorama rejonu (ciąg dalszy)

Taktyka zespołu

Plan taktyczny wejścia został opracowany na podstawie raportu z pierwszego przejścia i konsultacji z P. Szałbalinem, A. Antonowem, N. Miedwiediewem. Podczas przygotowań do wejścia od 20 lipca prowadzone było stałe monitorowanie trasy.

Przy opracowywaniu planu uwzględniono obiektywne i subiektywne czynniki mające wpływ na bezpieczne przejście trasy. Wejście zostało zaplanowane na 10 dni, zapas gazu i produktów — na 12 dni. Przez 3 godziny po niepogodzie (4–6 sierpnia) czekaliśmy, aż opadnie śnieg i zmniejszy się niebezpieczeństwo kamiennego spadku. Do 7 sierpnia zespół z Kirowa zszedł na przełęcz między Aksu a 4600 m, kijowie wyszli na trasę Troszczińskiego, zespół z Jekaterynburga 5 sierpnia rozpoczął podjazd trasą Odincowa — w związku z tym nasza trasa znajdowała się z dala od miejsc pracy pozostałych alpinistów.

7 sierpnia 1997 r.

Wyszliśmy o 6:00 z biwaku spod dużego kamienia na lodowcu.
Na przedzie pracował Szawrowicz.
O 12:00 dotarliśmy do podstawy rozpadliny, od której zaczynają się właściwe trasy Popowa, Czaplińskiego, Szałbalina.
Na przód wyszedł Moczaiłow.
O 17:00 dotarliśmy pod występ skalny R6; warunki pracy były utrudnione: wodospad z lodem i śniegiem.
Ustawiliśmy platformę, stanęliśmy na biwak.
Razem za dzień: 11 godzin marszu, 260 m.

8 sierpnia 1997 r.

O 8:30 na górę wyszła dwójka Ryłow–Pucznin, pierwszy pracował Ryłow.
Do 10:30 został pokonany duży występ skalny, obrabiany był pierwszy odcinek liny.
Dalej — trudne ITO.
O 18:30 wyszliśmy do miejsca następnego biwaku pod występem skalny R11.
Od 15:00 — znowu praca w warunkach narastającego wodospadu z lodem i śniegiem.
Łącznie za dzień: 10 godzin marszu, 170 m.

9 sierpnia 1997 r.

O 8:30 na obróbkę wyszła dwójka, pierwszy pracował Moczaiłow.
O 12:00 na 2-giej linie od biwaku znaleźliśmy suche i bezpieczne miejsce na biwak, przewiesiliśmy platformę.
Do 16:00 obrabiane były kolejne dwie liny.
Rozpoczyna się i nieprzerwanie narasta wodospad.
O 16:30 dwójka zeszła na platformę, by odpocząć i osuszyć się.
Dalej widać lodowy żleb.
Łącznie za dzień: 8 godzin i 30 minut, 155 m.

10 sierpnia 1997 r.

O 9:00 zaczęliśmy pracę.
Pierwszy pracował Szawrowicz.
Podchodzimy do pola śnieżnego, przechodzimy je.
O 19:00 stajemy na biwak pod występem skalnym w linie powyżej pola śnieżnego.
Łącznie za dzień: 10 godzin, 245 m.

11 lipca 1997 r.

O 8:30 na górę wyszła dwójka Ryłow–Pucznin, pierwszy pracował Ryłow.
O 9:30, po wykonaniu 20-metrowego huśtawki, na lód powyżej nas przeskoczył zespół z Jekaterynburga.
Z uwagi na bezpieczeństwo musieliśmy się wycofać z rozpadliny w lewo na ścianę.
O 14:00 wyszliśmy do miejsca biwaku pod "krzyżem".
Dalszą pracę przerwaliśmy: spod pracującego nad nami zespołu z Jekaterynburga nieustannie leciały kamienie i lód.
O 18:30 dwójka Żiżyn–Pucznin wyszła na obróbkę lodowego żlebu.
O 20:00 zostały zawieszone dwie liny.
Łącznie za dzień: 7 godzin marszu, 200 m.

12 sierpnia 1997 r.

O 9:00 na górę wyszła dwójka Szawrowicz–Moczaiłow, pierwszy pracował Szawrowicz.
Do 11:00 obrabialiśmy kolejną linę lodu, następuje zmiana prowadzącego i przejście w lewo pod podstawę "nosa".
Wspomniana w opisie pierwoprohodców huśtawka w lewo i w dół jest niebezpieczna z uwagi na dużą ilość "żywych" kamieni, zmieniliśmy kierunek w niewidoczną, "głuchą" szczelinę w lewo i do góry.
O 16:00 dwójka wyszła do miejsca biwaku u podstawy "nosa".
Do 19:00 obrabiane są kolejne 1,5 liny: lina po lodowych półkach na "fifach" i 20 m po skalnych półkach na "skyhookach".
Łącznie za dzień: 10 godzin marszu, 150 m.

13 sierpnia 1997 r.

O 9:00 na górę wyszła dwójka Szawrowicz–Pucznin, pierwszy — Szawrowicz.
Do 17:30 szliśmy po skalnych półkach, używając tylko "skyhooków" i świdrów, dalej — ekstremalne ITO.
O 20:00 wyszliśmy do punktu kontrolnego pozostawionego przez grupę Szałbalina.
Łącznie za dzień 11 godzin marszu, 220 m.

14 sierpnia 1997 r.

O 8:30 na przód wyszła dwójka Moczaiłow–Pucznin, pierwszy pracował Moczaiłow; od samego rana było bardzo zimno, pierwszy bardzo marzł na rękach i nogach.
Kolejne trzy liny (odcinek R33–R36): ekstremalne ITO, przewieszenie, łupkowe skały kruszą się pod każdym obciążeniem.
O 19:30 dwójka zeszła na platformę.
Łącznie za dzień: 11 godzin marszu, 120 m.

15 sierpnia 1997 r.

O 9:00 po poręczówkach weszli Szawrowicz z Puczniną, pierwszy pracował Szawrowicz.
Było zimno, bardzo marzło na rękach i nogach.
Ciąg dalszy "łupków", ekstremalne ITO.
O 16:00 wyszliśmy na względnie łagodny lodowy odcinek (odcinek R38–R39), dogodny do zorganizowania biwaku.
O 19:00 obrabialiśmy lód i skały na jedną linę.
Łącznie: 10 godzin marszu, 135 m.

16 sierpnia 1997 r.

O 9:00 rozpoczęliśmy wspinaczkę, pierwszy pracował Moczaiłow.
Było zimno.
W lodowym żlebie na przód wyszedł Szawrowicz.
O 13:00 dotarliśmy do pętli zjazdowej, o 14:00 — szczyt.
Rozpoczynamy zejście i o 19:00 jesteśmy na biwaku pod podstawą wieży szczytowej.
Łącznie: 5 godzin podjazdu, 335 m.

Wszystkie biwaki na trasie były organizowane pod występami skalnymi lub przewieszkami na platformie zawieszonej na 2 świdrach 10×30 mm lub 4 8×20 mm. Linka ubezpieczeniowa przebiegała wewnątrz namiotu. Kaski nie były zdejmowane nawet w nocy. Grafik pracy był ustalany na podstawie długości dnia (świt — 7:00, zachód — 21:00) i stanu trasy.

Wszyscy członkowie zespołu pracowali tylko na podwójnej linie. Pierwszy szedł na jednej linie "Edelweiß" i jednej linie produkcji m. Asbestu ze страховкой через "букашку" Kaszwnika. Drugi stale miał przy sobie sprzęt lodowy z uwagi na częstą zmianę rzeźby terenu. Wszystkie stanowiska były organizowane z 3–5 punktów (lub 2 świdrów 10 mm). Fizyczna i techniczna podготовка uczestników pozwalała pracować przez cały dzień.

W pracy były stale wykorzystywane komplety "frenów" "Stregor", "ice-fifi", "haczykonogi", "skyhooki", drabinki ze "karabińczykami", zestaw sprzętu do świdrówania na 8 i 10 mm. Wszystko to zostało wielokrotnie sprawdzone na poprzednich wejściach i domowych treningach. Jakość i asortyment sprzętu odpowiadały trudnościom trasy.

Grupa obserwacyjna stale przebywała pod trasą. Radiołączność była utrzymywana za pomocą radiostacji "ALAN 38", była przewidziana awaryjna łączność przy pomocy latarek i racek. Nie było przerw w łączności radiowej.

Dwa razy dziennie — rano i wieczorem — zespół otrzymywał gorące posiłki (makaron, puree, zupy, kasze); w ciągu dnia — indywidualne posiłki (batoniki czekoladowe, orzechy, suszone morele, rodzynki). Łącznie produktów — 22 kg, z obliczenia 0,3 kg na osobę dziennie.

Zespół miał apteczkę z kompletnym zestawem leków do udzielania pierwszej pomocy i podtrzymywania życia przez 5 dni.

Na wypadek pilnej ewakuacji była opracowana łańcuchowa trasa transportowa "polana–Oszgoroš–Taszkent". Pod przełęczą 4600 m–Aksu została zrobiona zrzutka: produkty, gaz, sprzęt ratunkowy.

Schemat trasy w symbolach UIAA

№ участка	крючья лед.	закладки	крючья ск.	крючья шл.	протяж. м	крутизна °	кат. слож.
12	-	11/7	6/4	2/1	35	85	VI А1

11	-	4/1	3/1	4/1	20	85	VI А1

10	-	11/7	6/3	1/1	40	80	VI А1

9	-	9/3	4/2	-	35	80	VI А1

8	-	7	4	-	35	80	VI

7	-	10/8	5/3	1/1	40	92	VI А1

6	-	5/3	6/3	3/-	25	80	VI А1

5	-	10/8	8/5	-	35	80	VI А1

4	-	12/9	10/8	1*	40	85	VI А1

3	3	1	2	-	40	60	IV

2	1	5	4	-	40	70	V–VI

1	6	2	2	-	80	30–60	III–V
23	-	9/4	8/2	3/1	40	85	VI А1

22	-	11/7	9/7	1	40	92	VI А1

21	-	9/6	8/6	-	40	90	VI А1

20	-	7/5	5/4	1	35	80	VI А1

19	-	4	6	3	45	75	VI

18	3	-	1	1	45	60	V

17	3	-	2	1/1	40	70	VI

16	2	5/4	7/6	3/2	80	80	VI А1

15	-	9/4	8/5	1/1	45	80	VI А1

14	-	8/6	4/2	1/1	40	80	VI А1

13	-	9/6	6/4	3	35	80	VI А1
34	-	8/7	6/6	7/6	40	90	VI А2е

33	-	6/5	6/4	4*	40	85	VI А1

32	-	3/3	6/6	11/9	45	85	VI А1е

31	-	1/1	1/1	12/12	45	90	VI А2е

30	-	-	-	10/10	45	90	VI А2е

29	-	-	-	11/11	45	95	VI А2е

28	4	-	-	5/4	45	85	VI А1е

27	-	6/5	10/8	4/1	45	90	VI А2

26	4	1	1	-	40	75	V

25	5	-	1	1*	40	70	V

24	6	-	-	1*	40	70	V
43	-	2	-	-	200	-	III–IV

42	5	-	-	-	45	60	IV

40	-	5	4	-	45	70	V

39	5	4/2	4/2	-	45	80	VI А1

38	-	10/7	6/4	-	45	90	VI А1

37	-	10/5	5/3	-	45	90	VI А1

36	-	8/8	12/11	-	40	95	VI А2е

35	-	11/10	8/6	3/1	40	90	VI А2е

Łącznie 10 godzin marszu, 170 m. (8 sierpnia 1997 r.) Łącznie 11 godzin marszu, 260 m. (7 sierpnia 1997 r.) Łącznie 10 godzin marszu, 245 m. (10 sierpnia 1997 r.) Łącznie 8 godzin marszu, 155 m. (9 sierpnia 1997 r.) Łącznie 11 godzin marszu, 220 m. (13, 14 sierpnia 1997 r.) Łącznie 10 godzin marszu, 130 m. (12 sierpnia 1997 r.) Łącznie 7 godzin marszu, 200 m. Łącznie 5 godzin marszu, 335 m. Łącznie 11 godzin marszu, 135 m. (15 czerwca 1997 r.) Łącznie 11 godzin marszu, 120 m.

Opis trasy po odcinkach

Odcinek R0–R1: Śnieżno-lodowy stok z "bergshrundem" u góry prowadzi pod początek trasy.

Odcinek R1–R2: Silnie zniszczone skały, oblodzony, pęknięcia wypełnione śniegiem. Wyjście na lodową rzekę.

Odcinek R2–R3: Po lodzie wzdłuż skał wyjście pod ścianę z ukośną szczeliną. Ubezpieczenie przez lód.

Odcinek R3–R6: Pionowe płyty, oblodzony, po 15:00 silny wodospad. Wspinaczka na ITO po oczyszczeniu ściany ze śniegu i lodu. Biwak po prawej stronie pod występem skalny. Na platformę cieknie woda.

Odcinek R6–R7: Występ skalny jest pokonywany po środku, przez komin z zatyczką. Trudne ITO. Od rana wszystko jest oblodzony.

Odcinek R7–R11: Łańcuch wewnętrznych narożników jest pokonywany to po lewej, to po prawej ścianie (zdjęcie nr 1). Następuje zmiana odcinków ze swobodną wspinaczką na odcinki, które są pokonywane na ITO. Dużo śniegu i lodu. Po prawej stronie pod występem skalny — otwory na świdry na suchy biwak. Suchy biwak.

Odcinek R11–R13: Lód naciekowy. Występ skalny jest obchodzony po lewej stronie przez rozpadlinę z wyjściem do komina, wypełnionego śniegiem. Trudna wspinaczka na ITO. Po prawej stronie pod występem skalny — otwory na świdry na suchy biwak.

Odcinek R13–R15: Seria wypełnionych śniegiem pęknięć i wewnętrznych narożników (zdjęcie nr 2). Jest to pokonywane na ITO.

Odcinek R15–R16: Wewnętrzny narożnik z lodową sople jest pokonywany na "fifach" ze страховкой через skalne haki i lód. Miejscami lód się kończy, tu — napięte ITO.

Odcinek R16–R19: Zniszczone skały po prawej stronie rozpadliny są pokonywane przez swobodną wspinaczkę. Na prawej ścianie — otwory na świdry na biwak.

Odcinek R19–R23: Trudne ITO. Występ skalny jest pokonywany po prawej stronie (zdjęcie nr 3). Lód naciekowy, dużo "żywych" kamieni. Pod lodowym językiem — trudne 5-metrowe przejście na biwak.

Odcinek R23–R26: Rzeka lodowa, w dwóch miejscach — trudne przejścia na ITO. Wyjście do "głuchej" ukośnej szczeliny.

Odcinek R26–R27: Trudny trawers w lewo i do góry, ekstremalne ITO. Wyjście na małą ukośną półkę u podstawy "nosa". Otwory na świdry na biwak. 20 m w lewo — punkt kontrolny na trasie Popowa.

Odcinek R27–R28: Po stromych lodowych półkach w prawo i do góry 20 m, przejście na "skyhookach" w górę na drugą lodową półkę (zdjęcie nr 4). Po niej do stanowiska na 2 świdrach.

Odcinek R28–R31: Ekstremalne ITO na "skyhookach" przez otwory wywiercone przez pierwoprohodców. Stanowiska — na 2 świdrach.

Odcinek R31–R32: Pół liny przez otwory, dalej trudne ITO z wykorzystaniem haków i elementów skalnych. Występ skalny jest obchodzony po lewej stronie (zdjęcie nr 5).

Odcinek R32–R33: Po występie skalnym w prawo i do góry, wyjście na nachyloną półkę pod przewieszką (zdjęcie nr 6), po niej do odłupka w kształcie tarczy, pod nim — punkt kontrolny.

Odcinek R33–R36: Niewyraźne wewnętrzne narożniki z przewieszkami, występy skalne, "głuche" szczeliny. Częste przejścia w lewo i w prawo. Ekstremalne ITO, strome. Górna warstwa skał kruszy się (zdjęcia nr 7, 8).

Odcinek R36–R37: Pionowa rozpadlina wyprowadza w górę pod komin, wypełniony lodem.

Odcinek R37–R38: Przewieszony, wypełniony lodem i śniegiem komin, ITO na "frenach" ostatnich numerów.

Odcinek R38–R40: Ściana lodowa jest pokonywana na rakach, dalej — komin, uchodzący w prawo i do góry. "Żywe" głazy — niebezpiecznie! Dalej — swobodna wspinaczka.

Odcinek R40–R43:

Po lodowym wewnętrznym narożniku wyjście do żlebu (zdjęcie nr 9).
Z niego w lewo przez szczelinę wyjście na grań 10 m w prawo i poniżej pętli zjazdowej.
Do wierzchołka — około 200 m 3–4 kategorii trudności.