Bez tytułu

TRASA NA SZCZYT „MLADSZIJ” WZDŁUŻ POŁUDNIOWO-WSCHODNIEGO GRZBIETU (5A kat. trud.)

Pierwsze wejście na ten szczyt miało miejsce 25–26 lipca 1969 r. grupy alpinistów z miasta Arzamas-16 w składzie:

1. ŻELONKIN Je. F.
2. PAWŁOWSKIJ Je. S.
3. RUDNIEW W. S.
4. SOFRONOW I. D. (kierownik)

Szczyt „Mladszij” jest położony na samym początku południowego grzbietu łańcucha Turkestańskiego, biegnącego w kierunku wierzchołka „Obryw”. Węzłowym wierzchołkiem, w którym ten grzbiet łączy się z łańcuchem Turkestańskim, jest wyższy bezimienny szczyt położony w bezpośrednim sąsiedztwie „Mladszego” i połączony z nim dość wysokim i krótkim siodłem (około 0,5 km). Bliskość szczytu „Mladszego” do wyższego węzłowego bezimiennego szczytu dała podstawę pierwszym zdobywcom do zaproponowania nazwy „Mladszij” dla obiektu swojego wejścia. Oba te szczyty są dobrze widoczne z przełęczy „Matcza”, zamykają górną dolinę lodowca Zarafszan (patrz rys. 1 i rys. 2).

W kierunku południowo-wschodnim, w stronę górnej części lodowca Zarafszan, od wieńczącej wieży szczytu „Mladszij” schodzi krótki grzbiet, wzdłuż którego dokonano wejścia. Trasa wzdłuż tego grzbietu była całkowicie skalna, nawet w warunkach śnieżnych 1969 r. Średnie nachylenie trasy wynosiło 60°.

• Dolna połowa południowo-wschodniego grzbietu składa się z szaro-żółtych skał.
• Górna część i sama wieńcząca wieża szczytu — z czerwono-rdzawych skał, reprezentujących bardzo nietrwały konglomerat żwiru z gliną (skały typu G).

Wejście rozpoczęło się z obozu szturmowego, położonego na lodowcu Zarafszan pod szczytem „Kszemysz-baszi”, o godz. 8:00 25 lipca 1969 r. (wysokość obozu 4100 m na rys. 1 i na rys. 2).

Dojście do czarnych skał, przylegających do południowo-wschodniej ściany szczytu „Mladszij” (punkt 1 na rys. 3), ominięcie większej ich części po śniegu z lewej strony i wyjście do południowo-wschodniej ściany (punkt 2) zajęło około 2 godz. Następnie droga prowadziła w górę w prawo w kierunku południowo-wschodniego grzbietu po jego lewej stronie. Ruch — naprzemienny ze страховкой через выступy i skalne strumienie. Największą trudność na tym odcinku stanowiło wyjście na sam grzbiet (ostatnie 50–60 m), nachylenie skał w tym miejscu wynosiło 70–75°. Zaraz po wyjściu na grzbiet (w punkcie 3) grupa przeszła na jego prawą stronę, i tutaj w śnieżnej kieszeni został ułożony pierwszy punkt kontrolny (wysokość 4630 m, godzina 13:15).

Lokalizacja pierwszego punktu kontrolnego w punkcie 3, zdaniem grupy, jest logiczna, ponieważ ominięcie tego punktu zarówno z lewej, jak i z prawej strony jest znacznie trudniejsze niż wyjście bezpośrednio do niego.

Od pierwszego punktu kontrolnego do drugiego (punkt 4) droga prowadzi po prawej stronie południowo-wschodniego grzbietu: najpierw po niezbyt stromym (25–30°) śnieżnym żlebie, potem po półkach, a na końcu wyjście w lewo na grzbiet po trudnych skałach, ze страховкой через rzadkie występy i haki. Drugi punkt kontrolny został ułożony przed początkiem czerwono-rdzawych skał (typ G, wysokość 4810 m, godzina 16:15). Tutaj można zorganizować nocleg. Dalsza droga prowadzi bezpośrednio wzdłuż grzbietu z niewielkimi odchyleniami: najpierw w lewo, potem w prawo, a następnie znowu w lewo. Po stosunkowo łagodnym ramieniu następuje stromy wznoszący się odcinek grzbietu, na początku którego znajduje się krótka (4 m) pionowa ścianka z pęknięciem w prawej części. Ściankę należy przejść bezpośrednio do góry przez pęknięcie bez plecaka. Próby ominięcia ścianki nie powiodły się. Następnie następuje wspinaczka po skałach średniej trudności, ruch po żlebie ze skał typu G, wyjście na grzbiet i przejście na lewą stronę grzbietu, następny żleb ze skał typu G (punkt 5). Od ścianki do ostatniego żlebu jest około 150 m. Żleb kończy się przewieszoną ścianą, gdzie u zbiegu z lewą boczną ścianą znajduje się szczelina wypełniona lodem naciekowym — soplą. Po oczyszczeniu szczeliny z brył lodu naciekowego możliwe było wejście (bez plecaka) do górnej części szczeliny, i po wbiciu niezbędnych klinów i haków w lewą ścianę, wyjście po wąskiej półce w górę w prawo (pod punkt 6). Dalsza droga do wierzchołka (150–200 m) prowadzi po dość stromych skałach typu G.

Wierzchołek reprezentuje dość dużą pochyłą platformę ze skałami typu G, na której łatwo można oczyścić miejsce na namiot. Na wierzchołku grupa była o godz. 14:30. Wysokość wierzchołka wynosi 5010 m.

Uwaga: Wszystkie pomiary wysokości były wykonywane przy użyciu wysokościomierza, który z uwagi na nadciągającą niepogodę mógł dawać błąd o kilka dziesiątek metrów.

Odcinek trasy od drugiego punktu kontrolnego do wierzchołka (pomiędzy punktami 4 i 7) jest najbardziej złożony, nasycony trudnościami technicznymi. Na całej jego długości pierwszy członek grupy z wielkim trudem wchodził na górę (czasem bez plecaka), pozostali członkowie grupy wchodzili za nim sposobem sportowym.

Do zejścia z wierzchołka wybrano trasę wzdłuż południowego grzbietu. Wzdłuż grzbietu można iść aż do przełęczy, albo można zjechać nieco wcześniej jednym ze śnieżnych żlebów.

Zbyt wczesne opuszczenie grzbietu jest niewskazane, ponieważ wysoko położone żleby prowadzą na pola lodowe.

Przy ocenie kategorii trudności wejścia na szczyt „Mladszij” wzdłuż południowo-wschodniego grzbietu grupa kierowała się posiadanym przez jej członków doświadczeniem w wejściach według sklasyfikowanych tras o kategoriach trudności 4B i 5A (3–4 wejścia u każdego członka grupy).

Przebyta droga:

• jest znacznie trudniejsza i dłuższa niż trawers „Korony” (Kirgiski Ałatau, 5A kat. trud.);
• jest znacznie trudniejsza i dłuższa niż trawers „Małego Sugana” (Dygoria, 5A kat. trud.);
• jest równie złożona, ale dłuższa i bardziej kamienista niż wejście po ścianie na 6-tą wieżę „Korony” (Kirgiski Ałatau, 5A kat. trud.);
• jest znacznie trudniejsza i dłuższa niż trasy na „Tałdor Główny” (Dygoria, 4B kat. trud.) i „Nakra-tau” (Baksan, 4B kat. trud.).

Grupa proponuje zatem sklasyfikować przebytą trasę wejścia na szczyt „Mladszij” wzdłuż południowo-wschodniego grzbietu jako trasę o kategorii 5A.

Rys. 3