Pierwowspinanie na wierzchołek Chazor-Mecz przez północno-wschodnią ścianę 3A kategorii trudności

MOSKWA — 1963 r.

wierzch. Chazor-Mecz (Widok z doliny rzeki Szadón)

Mapa-schemat rejonu gór Fan

Opis rejonu wspinaczki

W zachodniej części pasma Zarafszańskiego, pomiędzy dorzeczami rzeki Dán-Darjá i Kszut-Darjá, wznosi się dość odosobniony masyw — tak zwane Fánskie góry. Wierzchołki tego węzła górskiego osiągają wysokość 5500 m (Czimtarga — 5487 m, Bolszaja Ganza — 5415 m, Dukdon — 5208 m, Zenggija — 5105 m itd.) — łącznie do 10 wierzchołków przekraczających 5000 m.

Fánskie góry zajmują przestrzeń pomiędzy pasmami Zarafszańskim i Gissarskim. Znaczne zlodowacenie w tym rejonie występuje głównie na północnych zboczach. Na południe od wierzch. Bolszaja Ganza, w górnym biegu rzeki Iskander-Darjá, na wysokości 2238 m znajduje się ogromne i bardzo piękne jezioro Iskander-Kul pochodzenia zaporowego. Rejon ten jest jeszcze słabo zbadany i wiele wierzchołków czeka na swoich odkrywców.

Wierzchołek Chazor-Mecz znajduje się na przecięciu zachodniego grzbietu biegnącego od jeziora Iskander-Kul na wschód i północnego grzbietu biegnącego od Bezymiannyj wierzch., do którego 3 godziny marszu na południe od kiszłaku Dżidżik położonego 8 km od jeziora Iskander-Kul wzdłuż rzeki Iskander-Darjá.

Od obozu "Warzob" do kiszłaku Dżidżik — 8 godzin jazdy samochodem drogą przez przełęcz Anzob.

Chazor-Mecz

Legenda:

1. Przełączka
2. Usypisko
3. Kontrfors
4. Węzeł śnieżny
5. Północno-wschodni kontrfors
6. Zasnieżony półka
7. Szeroka półka
8. Duży kamień
9. Północna grań
10. Zachodnia grań

Opis wejścia

8 sierpnia 1963 r. grupa uczestników obozu alpinistycznego "Warzob" w składzie:

dowódca Andrzejew W. — 1-sza kat. uczestnicy Bezładny P. — 3-cia kat. Wierietiennikow W. — 3-cia kat. Nieczesowa N. — 3-cia kat. Tataurowa M. — 3-cia kat.

o godz. 18:30 weszła na wierzchołek Chazor-Mecz dokonując pierwszego wejścia północno-wschodnią ścianą o kat. 3A.

Z obozu bazowego położonego u kiszłaku Dżidżik:

• przejść przez most przez rzekę Iskander-Darjá;
• iść w górę ścieżką do miejsca gdzie sąsiedni z Dżidżikem kiszłak Narwit będzie naprzeciw;
• skręcić w lewo, w boczną dolinę;
• dobra ścieżka prowadzi obok arika w górę, stopniowo zbaczając w prawo;
• skręcić ze ścieżki i iść lasem pośrodku doliny w kierunku widocznej przed sobą ostrej piramidy, którą jest wierzchołek Chazor-Mecz.

Cechy rzeźby terenu:

• z lewej strony (w kierunku marszu) od wierzch. Chazor-Mecz odchodzi na północ poszarpany grzbiet;
• z prawej — łagodne stoki.

Rekomendacje:

• u ogromnego kamienia, po którym zaraz zaczyna się morena, można zostawić plecaki, biorąc ze sobą tylko sprzęt i niezbędne rzeczy;
• po morenie wspiąć się u podnóża wierzchołka Chazor-Mecz;
• skręcić w lewo i po drobnym osypisku zmieszanym z ziemią trawersować w kierunku przełączki w północnym grzbiecie.

Warunki:

• woda tutaj nie występuje;
• z przełączki widać dolną część trasy;
• bezpośrednio z przełączki do wierzchołka prowadzi główna i stroma północna grań, w dolnej części mocno poszarpana i zniszczona.

Ruch z przełączki:

• na początku iść w lewo po osypisku w kierunku widocznego żlebu.

Po prawej stronie (w kierunku marszu) trzeba się wspiąć po osypisku mniej więcej do połowy żlebu, następnie przeciąć żleb i wyjść na proste skały niewielkiego kontrforsa. Po skałach z naprzemienną asekuracją trzeba się wspiąć na 5–6 lin, następnie przejść kontrfors, przeciąć drugi osypiskowy żleb i wyjść na skały drugiego kontrforsa. Wspiąć się po skałach dwie liny, a następnie ponownie przeciąć drugi żleb w jego górnej części, obchodząc z prawej strony strome skały drugiego kontrforsa. Dalej po osypiskowych półkach zygzakami trzeba się wspiąć w lewo — w górę po skałach średniej trudności do połowy ściany i w kierunku szerokiej osypiskowej półki, miejscami zaśnieżonej.

Wyjść na szeroką półkę, ostrożnie przejść po niej w lewo na grań schodzącą z wierzchołka. Dalej droga prowadzi po grani aż do samego wierzchołka. Skały grani są trudne, składają się z płyt, których stromość wynosi 60–70°. Na początku dwie liny trzeba iść po płytach i szczelinie z asekuracją hakową pod przewieszonym pionem. Pod ścianą zboczyć w lewo na 8–10 m na przełączkę w grzbiecie odchodzącym od wierzchołka Chazor-Mecz na wschód. Grzbiet jest bardzo ostry, ze stromymi ścianami na północ i południe.

Z przełączki 5-metrową ścianą (stromość — 70°) droga wyprowadza na proste skały i po nich przez jedną linę — na wierzchołek.

Wierzchołek Chazor-Mecz reprezentuje ostry krótki grzebień. Na południe i południowy wschód z wierzchołka schodzą ostre strome granie.

Od przełączki poniżej północnej grani do wierzchołka — 3 godz. 30 min. Zejście z wierzchołka tą samą drogą i zajmuje do przełączki 1 godz. 30 min, a do obozu bazowego — 4 godz.

Wnioski

1. Wejście na wierzchołek Chazor-Mecz północno-wschodnią ścianą jest drogą skalną kat. 3A.
2. Całkowita różnica wysokości przełączka — wierzchołek Chazor-Mecz — wynosi około 500 m.
3. Średnia stromość ściany — 60°.
4. Na ścianie wbito 8 haków skalnych.
5. Od obozu bazowego do wierzchołka zajęło to 18 godzin marszu.
6. Najbardziej skomplikowane technicznie miejsca: 80-metrowa ściana od zaśnieżonej półki do wierzchołka.
7. Wysokość wierzchołka Chazor-Mecz (w porównaniu z okolicznymi wierzchołkami) — około 4000 m.

Dowódca grupy (W. Andriejew).