CS DSO „ЗЕНИТ” Протокол №396 od 15 kwietnia 1975 r. 5А pierwopuszczenie (дайб)

АКТАШ — 4937 m PO ZACHODNIM ŻEBRZE (pierwopuszczenie)

Naumow A.F. MS Galicki G.S. KMS Jekimow S.M. MS Kozłow J.E. MS Siemionow A.N. KMS Szelepow W.I. KMS

a/l „Dugoba” — 1974 r.

Krótki geograficzny i sportowy opis obiektu wejścia

Wierzchołek Aktasz — 4973 m n.p.m. znajduje się w Chrebcie Kollektorskim, będącym północnym odgałęzieniem łańcucha Ałajskiego. Węzłowy wierzchołek Aktasz — najwyższy punkt rejonu a/l „Dugoba”, położony jest na styku trzech dolin: Aktasz, Dugoba-Szigou i Dugoba z leżącymi u ich wylotów lodowcami o tych samych nazwach. Zbiegając się, rzeki lodowców Aktasz i Dugoba-Szigou łącznie z rzeką Uli-tor tworzą rzekę Długobę, płynącą na północ obok obozu alpinistycznego „Dugoba”. Rzeka potężnego lodowca Dugoba spływa na południowy wschód i wpada do Arczikanyš.

Dolina Aktasz jest najczęściej odwiedzanym przez alpinistów terenem obozu alpinistycznego „Dugoba”. Z niej na wierzchołek Aktasz wytyczono trzy szlaki: 2B, 4A i 4B kat. trudn. Lodowiec Dugoba ze względu na odlległość jest rzadko odwiedzany przez alpinistów obozu i to głównie w celu dokonania sportowych wejść na pik Uzbekistan 5B kat. trudn.

Na wschód w grzebiecie za przełęczą Aktasz położony jest wierzchołek Začotnaja, a na zachód — Bezimjannaja. Grzebień północny za przełęczą Nовичок przechodzi w długi grzbiet z wierzchołkami „Иглы Дугобы” i Dugoba.

Z doliny Dugoba-Szigou na otaczające ją wierzchołki nie wytyczono przed 1974 r. żadnych tras. W 1960 r. grupa instruktorów obozu alpinistycznego „Dugoba” weszła po północnym żlebie na Zachodnie Żebro poniżej pasa gładkich płyt i z nieznanych przyczyn nie pokonawszy go zeszła po drodze wejścia. W 1970 r. grupa pod kierownictwem MS Żukowa z powodu „silnego” zniszczenia podstawy Zachodniego Żebra i ciągłych spadających kamieni nie weszła na Żebro i opuściła trasę. Inne grupy w dolinie Dugoba-Szigou nie działały.

Szlak po Zachodnim Żebrze można podzielić na osiem części:

1. Dolna ściana (60–90°) 200–250 m z odcinkami 4–5 kat. trudn., dużo „żywych” kamieni, możliwe spadające kamienie.
2. Dolna część żebra — grań (45–50°) 300–350 m, odcinki 3–4 kat. trudn. z odcinkami 2 kat. trudn.
3. „Piła” z licznych żandarmów 150–200 m odcinki 3–4 kat. trudn. z odcinkami 5 kat. trudn.
4. Środkowa część żebra — grań (40–45°) 250–300 m, odcinki 3 kat. trudn. z odcinkami 2 i 4 kat. trudn.
5. Rudy żandarm (40–80°) 130–150 m, odcinki 4–5 kat. trudn.
6. Pas gładkich płyt (40–90°) 150 m, 4–5 kat. trudn.
7. Pas czterech ścian (45–90°) 250–270 m, 4–5 kat. trudn. z odcinkiem 6 kat. trudn. — kluczowy odcinek trasy.
8. Wierzchołkowa baszta-kopuła 15–20°, odcinek 1–2 kat. trudn.

Na przejście trasy zespół zużył 30 godz., wbijać ponad 100 haków (112). Kolejny zespół w składzie dwóch MS i dwóch KMS przeszedł trasę w ciągu 20 godz., również wbijając około 100 haków.

Zespół uważa, że dana trasa dotyczy tras 5B kat. trudn., tego samego zdania jest drugi zespół.

Warunki pogodowe podczas wejścia były dobre, lecz w sezonie dni dobrej pogody było mało: przeważnie w obozie padał deszcz, a w wysokich górach padał śnieg. Złe warunki w rejonie w tym roku pozostawiły na trasie niewielkie płaty lodu. Przy normalnych warunkach pogodowych śnieg i woda na trasie całkowicie nie występują.

Schemat rejonu

Opis trasy

Zespół wyszedł na trasę z biwaku na prawobrzeżnym piargu lodowca Surmetasz o godz. 4:00 17 sierpnia i po przejściu niewielkiego koryta po piargu prawej strony szerokiego stoku wszedł do podstawy prowadzącego w górę na prawo szerokiego komina, skalnego podnóża Zachodniego Żebra wierzchołka Aktasz.

Po miejscami oblodniałym kominie weszli pod ścianę i po trudnej ścianie wyszli na półkę. Z półki, po wejściu nieco w górę, poszli trawersem po stromym skalnym stoku (możliwe spadające kamienie) pod przewieszonymi ścianami przez szeroki płaski żleb na lewo i wyszli na niewyraźnie zaznaczone żebro, uchodzące w górę. Po szerokim żebrze weszli prosto w górę. Z końca żebra, gdzie przechodzi ono w ścianę, poszli po prawej ścianie z kominem w górnej części. W górnej części ściany — trudne wyjście (drabinki) w kominie i po pionowym kominie z „żywymi” kamieniami wyszli na miejsce, gdzie można rozbić namiot.

Z miejsca podjazd odbywał się po stromym Zachodnim Żebrze z obejściem wszystkich ścian i trudnych żandarmów po płytach prawej strony. W górnej części żebro staje się łagodniejsze i przechodzi w „piłę” z licznych prostych i trudnych żandarmów, rozdzielonych zazwyczaj ostrymi przełączkami. Bardzo trudne żandarmy obchodzili na prawo po stromych wygładzonych płytach. Za „piłой” znowu po stromych, miejscami zniszczonych skałach grzebienia, obchodząc trudne ściany i żandarmy na prawo, doszli około godz. 17:30 na przełączkę pod Rudym żandarmem. Z prawej strony żandarma na niedużym kontforsie urządzili miejsce na nocleg. Jednocześnie obrabiali podjazd na Rudy żandarm, zawiesiwszy dwie liny. Począwszy od obróbki żandarma aż do wyjścia na wierzchołkową kopułę, pierwszy szedł w gatoszach.

18 sierpnia zespół wyszedł na trasę o godz. 8:00 i po przejściu na zaciskach ściany wszedł sposobem sportowym na wierzchołek Rudiego żandarma. Z żandarma, sposobem sportowym i 10 m dülferem zeszli na szeroką przełączkę (miejsce wyjścia na żebro grupy instruktorów w 1960 r.). Z przełączki — trudny podjazd po stromym, z licznymi „żywymi” kamieniami, wewnętrznym załomie na płyty pod przewieszonymi ścianami, i po przejściu po płycie 10 m podjazd prosto w górę po trudnej ścianie na kolejne gładkie płyty. Po stromych płytach, przeplatanych trudnymi, choć i krótkimi ścianami, wchodzili z ogólnym kierunkiem najpierw w górę na prawo, potem w górę na lewo do wyjścia na Zachodnie Żebro.

Dalej po nie stromym, lecz silnie poszarpanym, średniej trudności grzebieniu Zachodniego Żebra, krótkimi bardziej trudnymi ścianami i żandarmami — podjazd pod przewieszone ściany. Pod ścianami po gładkich płytach trawersem na prawo podeszli do stromego, wąskiego, głębokiego żlebu. Z południowej strony od Zachodniego Żebra odchodzą liczne wąskie skalne żleby, lecz wszystkimi żlebami przechodzą częste spadające kamienie.

Stąd wchodzili prosto w górę po pionowej, trudnej, zniszczonej w górnej części ścianie (z wyciągiem plecaków). Od ściany po stromej płycie weszli w górę na prawo pod wewnętrzny załom — komin, pionowej gładkiej ścianie (najbardziej trudne miejsce trasy). Po pionowym gładkim wewnętrznym załomie, z kominem w górnej części (z użyciem drabinek, zacisków), weszli na Zachodnie Żebro, gdzie wyciągali plecaki. Po żebrze, obchodząc po stromej płycie wahadłowo niewielki żandarm, wyszli za nim na nieduże miejsce na prawym kontforsie Zachodniego Żebra około godz. 17:00. Na miejscu rozbili nocleg i jednocześnie przeprowadzili obróbkę trasy dwiema linami.

19 sierpnia wyszli o godz. 6:00 i po przejściu płyty i grzebyczka i na zaciskach ściany, obrobionej w dniu poprzednim, po stromym grzebyczku podeszli do ostatniej ściany Zachodniego Żebra. Ścianę przeszli po lewej stronie i po płycie wyszli na ośnieżony grzebień kopuły wierzchołka Aktasz. I po prostym ośnieżonym, miejscami skalnym, grzebieniu kopuły o godz. 10:00 zespół wyszedł na wierzchołek Aktasz.

Zjazd wykonali po trasie 2B kat. trudn. i tegoż dnia powrócili do obozu alpinistycznego „Dugoba”.

Tabela odcinków