Pasport wejścia

1. Klasa — techniczna.
2. Rejon — dolina Taštambektor, Terskej-Ałatoo.
3. Travers szczytów: Północny Szerchan — Centralny — Południowy Szerchan (około 4220 m n.p.m.) — Ondouučoku (około 4350 m n.p.m.) z wejściem na Północny Szerchan po Wschodnim Konturze.
4. Przypuszczalna kategoria trudności — 5B, pierwsze wejście.
5. Charakterystyka: różnica wysokości — 650 m; średnie nachylenie — 55°; długość odcinków 5 kat. trudn. — 325 m.
6. Wbite haki dla asekuracji: skalne — 28 szt., lodowe — 3 szt., śrubowe — brak.
7. Data wyjścia — 1 sierpnia, powrotu — 3 sierpnia 1977 r.
8. Liczba godzin marszu — 19, z czego na wejście po Wschodnim Konturze — 13 godz.
9. Liczba noclegów: dwa na morenie u początku konturku.
10. Skład grupy: Iwančin I. A. — KMS — kierownik; Kukuszkin A. F. — 1-szy sp. razrjad; Romanow A. A. — 1-szy sp. razrjad; Riabow N. A. — 1-szy sp. razrjad; Starikow G. A. — KMS.
11. Trener — Penčuk W. L., mistrz sportu ZSRR.

Rejonem wspinaczki 1977 r. alpinistów Moskiewskiej Rady Obwodowej DSO "Zenit" była wschodnia część grzbietu Terskej-Ałatoo, górne partie doliny rzeki Taštambektor. Stąd po raz pierwszy dokonywano wejścia na szczyt Taštambektor (4710 m n.p.m.).

Do chwili obecnej ten wysokogórski rejon był odwiedzany tylko dwukrotnie:

• w 1953 r. — przez alpinistów uzbeckich pod kierownictwem W. El'čibekova;
• w 1948 r. — przez grupę alpinistów kirgiskich pod kierownictwem B. Marecheka.

Obie te grupy dokonały wejść z doliny Kaszka-suu, to znaczy z północnego zachodu. Ten rejon pod względem warunków pogodowych pokrywa się z Centralnym Tienszanem i charakteryzuje się bardzo niestabilną pogodą:

• częstymi opadami;
• gwałtowną zmianą temperatur (nawet w połowie lipca nastąpił znaczny opad śniegu w bazie, co czasowo wstrzymało wspinaczkę);
• silnym północno-zachodnim wiatrem, który na wysokościach osiągał charakter huraganowy.

Ten rejon jest surowszy niż dolina Karakola.

W kierunku wschodnim od miasta Przewalsk samochodem w ciągu 2 godz. 30 min można dojechać szosą i górską drogą do stacji lawinowej (SLS) pod przełęczą Čon-aszak. Stąd widoczna jest dolina Taštambektor, po prawej stronie której, wzdłuż rzeki dobrą ścieżką można w 2 godz. dojść do miejsca bazy naszego obozu, położonej na wysokości 3000 m n.p.m., 40 min przed jęzorem lodowca.

Stąd rozciąga się pełen widok na wschodnie i północno-wschodnie stoki głównego szczytu rejonu Taštambektor, a także masyw Szerchan, szczyt Taszt-tuja, Panorama I i II — patrz mapę-schemat i fot. I.

1. Mapa-schemat rejonu doliny Taštambektor.

Opis wejścia

Z bazy dobrze widoczna jest cała trasa wejścia:

• masyw Szerchan;
• wschodni konturek jego północnego wierzchołka;
• cały grzbiet aż do wierzchołka Ondouučoku;
• droga zejścia na lodowiec.

1 sierpnia. Grupa podeszła pod początek trasy (2 godz.) i urządziła biwak na bocznej morenie lodowca. Stąd było wygodnie obserwować stan dolnej części wschodniego konturku, zwłaszcza płyt skalnych na samym początku trasy, w celu ustalenia stopnia zagrożenia spadającymi kamieniami części ściennej i określenia bezpiecznej drogi wejścia.

2 sierpnia. Biorąc pod uwagę warunki pogodowe danego rejonu górskiego, częste od końca lipca burze od południa, przeprowadzono obróbkę dolnych płyt skalnych i zawieszenie lin asekuracyjnych — 160 m. Wspinaczka była trudna w kaloszach i kapciach. Pracowała para Starikow—Riabow od 8:30 do 13:00 (odcinki R0–R8).

Pozostali uczestnicy zorganizowali stałą obserwację w lornetce stanu całej trasy wejścia, traversu i zejścia, zwłaszcza zejścia po stromym lodowcu pod wierzchołkiem Taštambektor, biorąc pod uwagę ciężkie śnieżno-lodowe warunki sezonu.

Podczas obróbki dolnej części konturku i obserwacji potwierdzono słuszność obranej trasy i jej bezpieczeństwo.

Dolna część konturku stanowi system nałożonych na siebie płyt skalnych o nachyleniu około 50°, ograniczonych z lewej strony prawie pionową, zniszczoną ścianą, a z prawej strony bardzo stromym, lodowym żlebem — zbieraczem wszystkich kamieni spadających ze środkowej części konturku.

3 sierpnia 1977 r. Grupa w komplecie ze sprzętem biwakowym wyszła na wejście, licząc na to, że w ciągu dwóch dni uda się wykonać planowany travers.

Utworzono następujące zespoły: Starikow–Riabow, Iwančin–Romanow–Kukuszkin.

Podczas wejścia po konturku podstawową pracę wykonywała pierwsza para.

Buty: kalosze i kapcie. Przewodniczący w parze szedł z odciążonym plecakiem albo bez plecaka, a pierwszy w trójce (Romanow) szedł w butach na wibramie. Na znacznej długości trasy odbywało się współdziałanie zespołów, przemieszczanie po linach umocowanych za pomocą zacisków, co zapewniało dodatkową asekurację i utrzymywało odpowiednią szybkość przemieszczania się grupy.

W górnej części konturku (odcinek R13–R14) poruszanie się odbywało się samodzielnymi zespołami, jak i cały dalszy travers grzbietu aż do wierzchołka Ondouučoku.

Charakterystyka techniczna wejścia jest przedstawiona w tab. 1. Przejście konturku po wstępnej obróbce w dniu wejścia zajęło 8 godz.

Travers grzbietu masywu Szerchan w kierunku południowym i dalej aż do wierzchołka Ondouučoku jest pierwszym wejściem dla grupy. Szczególnych trudności grzbiet nie przedstawia, chociaż ma szereg odcinków 4-tej kat. trudn. Od wierzchołka Północnego do Południowego grupa przeszła w ciągu 2 godz. 30 min.

Pogoda, jak się spodziewano, nie pogorszyła się znacznie po południu: było mglisto, chwilami padał śnieg, ale w zasadzie była zachowana widoczność aż po wierzchołek Taštambektor. Takie warunki pozwoliły grupie na przyspieszone przejście całej trasy. Grupa postanowiła zdążyć z traversem i zejściem na lodowiec do końca dnia.

Wejście na wierzchołek Ondouučoku było dość napięte: lodowy wznos, skalny komin 35 m, oblodzone skały 4-kat. trudn., i zajęło jeszcze 2 godz. Na wierzchołek weszli o 16:30. Na odcinku R15–R16 z przodu pracowała trójka Iwančin–Kukuszkin–Romanow.

Na wierzchołku Ondouučoku z kopczyka zdjęto kartkę z 1953 r. grupy W. El'čibekova (patrz załącznik).

Zejście z wierzchołka na lodowiec grupa postanowiła przeprowadzić po wcześniej wytyczowanej drodze przez zespół naszego obozu (W. Żurzdin), prowadzącej po stromym lodospadzie wierzchołka Taštambektor. Śnieżno-lodowy stan drogi zejścia został sprawdzony, obiektywnego niebezpieczeństwa nie stanowił.

Grupa ze staranną asekuracją, w tym za pomocą haków lodowych, dokonała zejścia na lodowiec do 19:00 i powróciła do bazy obozu o 22:00.

To wejście zakończyło pracę sportową obozu MOS DSO "Zenit" 1977 r.

Szybkie przejście traversu było zapewnione przez wysoką aklimatyzację i przygotowanie sportowe wszystkich uczestników grupy, którzy przed tym dokonali bardzo trudnych i żmudnych pierwszych wejść na wierzchołek Taštambektor, 5B kat. trudn.

W zasadzie, to wejście odpowiada szeregowi podobnego charakteru skategoryzowanych wejść 5B kat. trudn. (Če-Gewara — SAGU). Pod względem części ściennej konturku odpowiada równie trudnej północno-zachodniej ścianie zachodniego Dombaja.

Opis sporządził G. Starikow

Grzbiet w stronę wierzchołka Taštambektor (odcinki R14–R17).