Paszport wejścia

1. Rejon — Centralny Tienszan, pasmo Tengri-Tag, 7 września 1918 r.

2. Szczyt — Chan-Tengri 6995 m, południowo-zachodnim filarem południowo-zachodniego żebra (W. Swiridenko)

3. Kategoria trudności — 6B

4. Charakter trasy — kombinowany

5. Charakterystyka trasy: różnica wysokości trasy — 2395 m, różnica wysokości części ściennej trasy — 1450 m, długość trasy — 3455 m, długość odcinków 6 kat. trudn. — 170 m, 5 kat. trudn. — 700 m, średnie nachylenie: część ścienna trasy — 60°, całość trasy — 50°.

6. Pozostawiono haków na trasie: w sumie — 0. Użyto haków na trasie: śrubowych stacjonarnych — 1* (pozostawiony wcześniej), w tym ITO — 0; śrubowych zdejmowanych — 0. Użyto w sumie ITO — 6.

7. Czas marszu — 88 godzin, dni — 8.

8. Kierownik — Achmadiejew Ajdar Gapternurovič, KMS

   Uczestnicy:

   • Kabanow Konstantin Nikołajewicz, 1-sza kat. sport.
   • Kaszałow Rasim Galimzianowicz, 1-sza kat. sport. — до mраморного ребра (6500 m)
   • Krugłow Jurij Igoriewicz, KMS — до mраморного ребра (6500 m)

9. Trener drużyny: Kudriaszow Walerij Siergiejewicz, KMS, 1-sza kat. sport.

10. Wyruszyli na trasę — 7 sierpnia 2003 r. o godz. 6:00 Doszli na wierzchołek — 14 sierpnia 2003 r. o godz. 16:00 Powrócili do BŁ — 15 sierpnia 2003 r. o godz. 3:00

11. Organizacja: Ministerstwo ds. Młodzieży i Sportu Republiki Tatarstanu

Widok ogólny wierzchołka. (14 sierpnia 2003 r., lodowiec J. Inylczek, wysokość 4000 m, aparat Rolley)

• trasa drużyny południowo-zachodnim filarem południowo-zachodniego żebra, 6B kat. trudn. (W. Swiridenko)
• trasa lewą częścią południowo-zachodniej ściany i południowo-zachodnim żebrem 5B kat. trudn. (B. Romanowa)
• trasa południową ścianą, 6A kat. trudn. (G. Isaczenko)
• droga zejścia z wierzchołka
• droga zejścia pary J. Krugłow — R. Kaszałow

Profil trasy z prawej. (9 sierpnia 2003 r., lodowiec pod szczytem Dżolan-Too, wysokość 4300 m, aparat Rolley)

Profil trasy z lewej. (9 sierpnia 2003 r., lodowiec Siemionowskiego, wysokość 4700 m, aparat Rolley)

Schemat trasy w symbolach UIAA

www.alpfederation.ru ↗

www.alpfederation.ru ↗

Opis trasy po odcinkach

7 sierpnia 2003 r. ruszyliśmy o godz. 6:00. Jako pierwsi pracują: Krugłow — Achmadijew.

Odcinek 1. Ruch równoczesny po śnieżno-lodowym żlebie. Ryxły śnieg w dolnej, łagodniejszej części przechodzi w cienki lód z występami skał. W górnej części żleb robi się bardziej stromy. Pierwszy idzie z „fiifą” i lodowym narzędziem. Pada śnieg.

Odcinek 2. Śnieżno-lodowy żleb z cienką warstwą luźnego lodu, pod którym znajduje się pustka na głębokości 20–30 cm i pod nią skały.

Odcinek 3. Lodowa ścianka. Przejście z lodowym narzędziem i „fiifą”. Stromy lód narzutowy. Ubezpieczenie ma zawodne. Używane są lodoburty. Intensywny opad śniegu, widoczność minimalna. Z góry co 5–10 minut zsypują się na nas lawinki suchego śniegu, znacznie utrudniając ruch.

Odcinki 4–7. Przejście odcinków również jest utrudnione przez spadające suche lawiny. Żleb z występami zniszczonych skał, zalanymi lodem. Po obrobieniu wąskiego 20-metrowego żlebu, prowadzącego do komina, wypełnionego lodem, para Krugłow — Achmadijew schodzi jedną linę w dół, gdzie druga para po długich poszukiwaniach znajduje miejsce na biwak. Trzeba kopać, a miejscami wycinać w lodzie niezbędną dla rozbicia namiotu powierzchnię.

8 sierpnia 2003 r. wyjście o godz. 8:00. Jako pierwsi pracują: Achmadijew — Krugłow.

Odcinek 8. Komin wypełniony lodem. Lód jest luźny i niewiarygodny. Z uwagi na złożoność asekuracji wewnątrz komina, para idzie po lewej stronie po skałach. Trudne wspinanie.

Odcinki 9–11. Po śnieżno-lodowym żlebie z bardzo luźnym śniegiem wyjście na początek „śnieżnego noża”. Wymuszona przerwa — czekamy aż po „nożu” zejdzie w dół zespół kijowian pod kierownictwem Strelnikowa, który wyruszył cztery dni wcześniej i zrezygnował z dalszego pokonywania trasy. Organizacja biwaku, pogoda się pogorszyła, zaczął padać śnieg.

Odcinek 12. Po zejściu kijowian para Achmadijew — Krugłow pokonuje 170 m „noża” i schodzi w dół, rozwieszając liny. Asekuracja na „nożu” możliwa jest dopiero po oczyszczeniu półmetrowej warstwy śniegu do lodu. Pogoda zdecydowanie się pogorszyła. Śnieg, widoczność 30–40 m.

Fotografia techniczna trasy. (29 lipca 2003 r., lodowiec Siemionowskiego, 4300 m, aparat Zenit-122, F–58 mm)

9 sierpnia 2003 r. wyjście o godz. 7:30. Jako pierwsi pracują: Kaszałow — Kabanow.

Odcinki 13–15. W górnej części stromość „noża” wzrasta. Wchodzą w grę specjalnie wykonane śnieżne kotwy. Śnieg bardzo luźny. Lód niezbędny dla asekuracji znajduje się na głębokości 1–2 m i nie wszędzie jest.

Odcinek 16. W dalszej części skały, rozpoczynające się trudnym kominem. Trudne wspinanie. Komin jest zablokowany śniegiem. Początkowo trzeba oczyścić pokrycie śnieżne, które trzyma się pionowej ściany i dopiero potem ruszyć do przodu.

Odcinek 17. Oblodniałe i zaśnieżone skały pierwszy pokonuje, ryjąc koleiny i odgarniając rękoma i lodorubem zaspy sięgające metra głębokości, aby dostać się do skalnego podłoża lub twardego lodu. Biwak na czubku „noża” pod kominem.

10 sierpnia 2003 r. wyjście o godz. 6:00. W dalszej części Kabanow — Kaszałow. Wykorzystując doświadczenie nabytego dnia poprzedniego przy ryciu kolein, pierwszy zabiera ze sobą łopatę do śniegu.

Odcinek 18. Skały pokryte głębokim, luźnym śniegiem. Pod śniegiem — porowaty lód. Niezbyt trudne wspinanie po skalnych występach. Wcześniej — rozległe oczyszczanie ze śniegu łopatą. Wiele skalnych wyjść — „żywe” duże kamienie.

Odcinek 19. Śnieżny grań. Głęboki śnieg sięgający do pasa. Dla powiększenia powierzchni oparcia pracuje się łopatą, stojąc na kolanach. Po drugiej stronie grań jest bardziej stromy. Pod śniegiem nietrwały, porowaty lód.

Odcinek 20. W górę w prawo pod skalną ścianę. Oczyszczanie pęknięć ze śniegu i lodu narzutowego łopatą i lodowym młotkiem.

Odcinki 21–22. W lewo — w górę po żlebie. Śnieg jest luźny, niezbyt głęboki. Lód porowaty i warstwowy. Między lodem a skałami pusta przestrzeń. Asekuracja na skalnych występach. Wstępne oczyszczanie spod śniegu i lodu łopatą. Ruch przy pomocy „fiify” i młotka.

Odcinek 23. Wspinanie trudne, wolicjonalne. Rzeźba terenu przysypana śniegiem. Dużo lodu narzutowego. Na końcu ścianki dobry występ do pętli.

Odcinek 24. Praktycznie całe wspinanie — wolicjonalne, na równowadze. Rzeźba uboga, ale pod nogi są dobre stopnie. Skały przysypane śniegiem. Miejscami — lód narzutowy.

Odcinek 25. Steep snow ridges. Śnieg luźny sięgający do pasa. Przechodzi się przy pomocy łopaty. Pomiędzy nimi ryje się koleinę. Asekuracja problematyczna.

Odcinek 26. Ścianka z pionowo ułożonych płyt. Pęknięcia są głuchymi lub wypełnionymi lodem narzutowym. Pokonuje się dolną część. Asekuracja utrudniona.

Odcinki 27–28. Żleb pokonuje się w lewej części. Śnieg sięga do kolan. Pod nim jest porowaty lód. Asekuracja na skalnych występach z lewej strony. Wstępne oczyszczanie łopatą ze śniegu i lodu.

Odcinek 29. Po środku ściany. Wspinanie trudne, wolicjonalne. Rzeźba uboga. Dużo lodu narzutowego. Miejscami śnieg. Asekuracja bardzo problematyczna. Wstępne oczyszczanie pęknięć z lodu.

Odcinek 30. W żlebie lód porowaty i warstwowy. Asekuracja na skalnych występach i lodoburach. Wstępne oczyszczanie znacznych powierzchni ze śniegu i lodu. Pokonuje się przy pomocy „fiify” i młotka.

Odcinek 31. Z prawej strony od „baranich” czoła w górę po ściance. Wspinanie trudne, wolicjonalne. Skały przeplatane śniegiem i lodem. Między lodem a skałami pusta przestrzeń. Pokonuje się przy pomocy „fiify” i lodowego młotka.

Biwak zorganizowano na skalnym grzbiecie, gdzie w śnieżnym naniesieniu wydrążono powierzchnię o rozmiarze nieco ponad 1 m².

11 sierpnia 2003 r. wyjście o godz. 7:00. W dalszej części Krugłow — Achmadijew.

Odcinki 32–33. „Czarne skały”, zalanymi lodem i zasypanymi śniegiem. Na początku bardzo problematyczne było ubezpieczanie, ale potem pojawiają się szczeliny, gdzie dobrze wchodzą stopery i frendy.

Odcinki 34–35. Trawers w prawo po ścianie — do lodowego żlebu, w górnej części którego tkwi śrubowy hak pioniierów. Spotkanie w tym miejscu z zespołem z Kuzbasu (kier. A. Fojgt), który wyruszył na trasę za nami.

Odcinki 36–37. Wyjście w 200-metrowy śnieżno-lodowy żleb. Ruch na lodowych narzędziach. Asekuracja na lodoburach.

Odcinek 38. Żleb kończy się skalną ścianą, która jest jedną ze stron ostrego „gzymsowego” skalnego grzbietu, całkowicie pokrytego śniegiem i śnieżnymi gzymsami, przypominającymi kształtem „grzyby”. Biwak na jednym z „grzybów”, położonym nieco niżej od miejsca wyjścia.

12 sierpnia 2003 r. wyjście o godz. 7:30. W związku z niemożnością równoległego poruszania się obu zespołami, podjęto decyzję o wspólnym przejściu gzymsowego grzbietu. Jako pierwszy zaczyna pracę zespół z Kuzbasu.

Odcinek 39. Po zjechaniu do żlebu po drugiej stronie grzbietu, zaczynamy obchodzić pierwszy „grzyb”. Próba przejścia tego odcinka na „fiifach” okazuje się nieudana z powodu porowatego lodu. Pierwszy w parze „uzbraja się” w łopatę do śniegu i, ryjąc koleinę niemal nad głową, posuwa się w górę. Asekuracja na lodoburach i śnieżnych kotwach, niewiarygodna z powodu luźnego śniegu i porowatego lodu.

Następuje zmiana lidera w pierwszej parze. Cały pozostały dzień pracuje para Achmadijew (Tatarstan) — Fojgt (Kuzbass). Przejście naprzód jest możliwe tylko przy pomocy łopaty i przy wielokrotnym ubijaniu śniegu w wydrążonej koleinie. Za dzień przebyto 2,5 liny. Asekuracja śnieżnymi kotwami, lodorubami i miejscami lodoburami. Biwak na poprzednim miejscu.

13 sierpnia 2003 r. wyjście o godz. 7:00. Jako pierwsi pracują: zespół z Kuzbasu.

Ryci kolein w gzymsowym grzbiecie i przebijaniu niektórych „grzybów” na wylot, o godz. 17:00 obie drużyny wychodzą na wierzchołek „trójkąta”.

Odcinek 40. Ruch równoczesny po głębokim śniegu w kierunku podstawy pierwszego „sierpa” marmurowego żebra szczytu Chan-Tengri. Biwak pod żandarmem.

14 sierpnia 2003 r. wyjście o godz. 5:00.

Odcinek 41. Po firnowym stoku podchodzimy do pierwszego „sierpa”. Obchodzenie pierwszego sierpa z lewej strony po śnieżno-lodowym stoku.

Na 15 sierpnia o godz. 8:00 zamówiono helikopter w celu ewakuacji naszego obozu bazowego. 16 sierpnia rano powinniśmy wyjeżdżać do Biszkeku. Aby zdążyć na helikopter, podejmujemy psychicznie trudną decyzję — rozdzielić się na dwie pary: Krugłow — Kaszałow z niepotrzebnym na „sierpach” ekwipunkiem schodzą w dół po śnieżnych polach ku lodowcowi Siemionowskiego, a para Achmadijew — Kabanow — na lekko — kończą wspinaczkę.

Po gładkich, zaśnieżonych płytach, używając lodowych narzędzi, wychodzimy na górną część pierwszego „sierpa” pod podstawę drugiego. Dalej — ruch równoczesny z organizowaniem pośrednich punktów asekuracji. Miejscami organizacja asekuracji naprzemiennej.

Wyjście na wierzchołek o godz. 16:00. Zejście znaną trasą klasyczną na przełączkę 5900 m i dalej po lodowcu Siemionowskiego. 15 sierpnia 2003 r. o godz. 3:00 zespół zszedł do obozu bazowego.

Fot. 1. Odcinek 1

Fot. 2. Odcinek 2

Fot. 4. Odcinek 14

Fot. 6. Odcinek 28

Fot. 8. Gzymsowy grań