PASPOrt

1. Klasa wysokościowa.

2. Centralny Tienszan, lodowiec Południowy Inylczek.

3. Szczyt Chan-Tengri południowo-południowo-zachodnią granią.

4. 5B kat. trud., poprzednie wejście miało miejsce ponad 3 lata temu.

5. Przewyższenie — 2610 m, długość — 2840 m.

   Długość odcinków 5–6 kategorii trudności — 2010 m. Średnie nachylenie głównej części trasy — 47°, w tym 6 kategorii trudności 70° — 45 m.

6. Pozostawiono haki na trasie (nie wyciągnięto) — nie.

   Użyto wcześniej wbite haki i nie wyciągnięto — nie.

7. Godzin marszu zespołu: 40 i dni – 6.

8. Biwaki: 1–2 — półleżące na zboczu, 3–4 — dobre na śniegu, 5 — półleżący na skalnym zboczu.

9. Kierownik: Penzow Siergiej Konstantinowicz, MS ZSRR

   Uczestnicy:

   • Żurawlow Wiktor Wasiljewicz, MS ZSRR
   • Benkin Igor Władimirowicz, MS ZSRR
   • Niefiedjew Władimir Aleksandrowicz, KMS
   • Wołkow Andriej Jewgienjewicz, KMS
   • Żestkow Władimir Aleksiejewicz, KMS
   • Zacharow Władimir Gieorgijewicz, KMS

10. Trener: Galkin Siergiej Pietrowicz, trener najwyższej kategorii, MS ZSRR

11. Wyjście na trasę: 11 lipca 1990 r.

    Szczyt — 16 lipca 1990 r.

    Powrót — 17 lipca 1990 r.

12. Organizacja: Kuibyshevski klub alpinistyczny „Wertikal”

Zdjęcie 1. Ogólne zdjęcie trasy.

• — trasa zespołu klubu „Wertikal” 1990 r.;
• — trasa Sviridenko 1982 r.;
• — trasa Isaczenko 1982 r.;
• — trasa Woronina 1973 r.

Zdjęcie zrobione z helikoptera 11 lipca 1990 r. o 11:00. Obiektyw „Industar-22”, f.r. 50 mm, wysokość fotografowania 6000 m, odległość do trasy 2 km, punkt fotografowania nr 1.

Zdjęcie 2. Profil trasy z prawej strony, dołem — trasa zespołu. Zrobione 15 lipca 1990 r. o 14:00. Obiektyw „Industar-22”, f.r. 50 mm, wysokość fotografowania 4200 m, odległość do trasy 1500 m, punkt fotografowania nr 3.

Zdjęcie 3. Profil ściany z prawej strony, góra — trasa zespołu. Zrobione 27 lipca 1990 r.

• — Obiektyw „Industar-22”, f.r. 50 mm
• — Wysokość fotografowania 4400 m
• — Odległość do trasy 6000 m
• — Punkt fotografowania nr 2

Działania taktyczne zespołu

11 lipca 1990 r. o 6:00 zespół w pełnym składzie wyszedł z celem podejścia pod trasę Romanova. Przed wyjściem panowała długa niepogoda, i zespół, odpocząwszy i jeszcze raz przeglądając trasę, zdecydował się wykorzystać dobrą pogodę, pokonując 8 lin skalno-śnieżnych trasy. Biwak został zorganizowany na stromym skalnym zboczu. Przebyty odcinek R0–R2.

12 lipca 1990 r. o 8:00 pierwsza dwójka zaczęła pracę na trasie po prawej części ośnieżonych skał. Zimno i ośnieżone skały wymagają maksymalnej uwagi i skupienia. Niestabilna pogoda wprowadza poprawki do ruchu. Dalej po bardzo trudnym i niebezpiecznym grzbiecie z dwustronnymi nawiszami pracowali do końca dnia. Miejsca pod dwa namioty wysokościowe zostały wyrąbane na ostrym firnowym grzbiecie. Przebyty odcinek R2–R3.

13 lipca 1990 r. Dużo śniegu. Wyjście pierwszej dwójki o 9:00. Ruch po stromych ośnieżonych skałach z hakową asekuracją, i zespół wyszedł pod wiszący lodospad. Jego pokonanie zajęło dużo sił i czasu, zastosowano:

• ice-fifi
• wyciąganie plecaków.

Wyszedłszy na lodospad i trafiając w rozmiękły śnieg, zespół zdecydował się nie kusić losu i zorganizował biwak. Przebyty odcinek R3–R5.

14 lipca 1990 r. Od rana pogoda pogarsza się. Wyjście na trasę o 7:00, i po głębokim śniegu — wyjście pod marmurową grań. Widoczność została utracona, pada śnieg, i zespół zatrzymał się na dzień odpoczynku. Przebyty odcinek R5–R6.

15 lipca 1990 r. Od rana mgła, opad śniegu. Wyjście na trasę o 7:00. Praca na ośnieżonej marmurowej grani wymaga dużej ostrożności. Miejsami ruch pierwszego — na tarcie, kruche i ośnieżone skały przy silnym wietrze i mrozie są przechodzone niezwykle ciężko. Przebyty odcinek R6–R7. Biwak zorganizowany na skalnym zboczu pod wieżową turnią.

16 lipca 1990 r. Bardzo zimno. Wyjście na trasę o 10:00. Przeszedłszy turnię wierzchołkową i śnieżną kopułę, zespół o 12:00 był na wierzchołku Chan-Tengri!

Zejście z wierzchołka było wszystkim dobrze znane, i po 6 h zespół zszedł na przełęcz.

17 lipca 1990 r. o 11:00 zespół wraz z obserwatorami był w bazie. Na całe wejście zużyto 40 godzin marszu wobec 33 według planu. Odchylenie od planu taktycznego było spowodowane:

• bardzo ciężkim i głębokim śnieżnym pokrywem;
• dużą ilością śnieżnych nawiszów na grzbiecie;
• wysoką trudnością ośnieżonych skał;
• złą pogodą i silnym wiatrem.

Podczas wejścia był następujący reżim żywieniowy:

• rano — kanapki z herbatą i sokiem;
• podczas pracy — pożywienie ziemniaczane;
• na biwaku — obfity napój i gęsta kolacja.

Żywności starczyło aż do powrotu do bazy. Apteczką podczas wejścia nie posługiwano się. Upadków, urazów i odmrożeń nie było. Przez cały czas trasy nie było przerw w łączności radiowej. Łączność z obserwatorami i bazą utrzymywano za pomocą radia „Karat”. Ruch pierwszego na trasie odbywał się na atestowanej linie. Na trudnych i niebezpiecznych odcinkach dla uczestników zastosowano poręczowanie. Dla przejścia przez śnieg używano „kombajnów” — kombinowanych czekanów lodowych ze śnieżnym kotwica. Wszyscy uczestnicy zespołu wykazali się wysokimi kondycjami fizycznymi i technicznymi i z honorem wyszli zwycięzcami z tej walki. Grupę ratunkową w składzie 6 KMS znajdowała się w bezpośredniej bliskości zespołu: na l. Siemionowskiego i na przełęczy 5800 m. To wejście było pierwszym w tym roku na Chan-Tengri.

Numery zdjęć, na których są pokazane opisane momenty:

• Zdjęcie nr 5. Praca zespołu na odcinku R2–R3;
• Zdjęcie nr 6. Praca na początku odcinka R3–R4;
• Zdjęcie nr 7. Wyjście na wiszący lodowiec odcinka R3–R4;
• Zdjęcie nr 8. Biwak na wiszącym lodowcu;
• Zdjęcie nr 9. Zespół pracuje na marmurowej grani, odcinek R6–R7;
• Zdjęcie nr 10. Zespół na wierzchołku Chan-Tengri.

Schemat trasy w symbolach UIAA. M 1:4000

Schemat trasy w symbolach UIAA. M 1:4000

Schemat trasy w symbolach UIAA. M 1:4000

Schemat trasy w symbolach UIAA. M 1:4000

Schemat trasy w symbolach UIAA. M 1:4000

Opis trasy po odcinkach

1 dzień. 11 lipca 1990 r. Odcinek R0–R1. Pokonanie lodospadu i jednoczesny ruch po śnieżno-lodowym zboczu. Pierwsi pracują Zacharow W. i Benkin I. Ostatnia lina po lodzie z użyciem poręczowania, lodowych haków i łopat śnieżnych.

Odcinek R1–R2. Ruch na zmianę z użyciem poręczowania po stromych ośnieżonych skałach prawej strony grzbietu z użyciem skalnych haków i закладок.

2 dzień. 12 lipca 1990 r. Odcinek R2–R3. Ruch na zmianę z użyciem poręczowania po stromych ośnieżonych skałach z użyciem hako-asekuracji i dalej po długim śnieżnym grzbiecie z nawiszami i organizacją asekuracji na śnieżnych kotwicach. Bardzo niebezpiecznie. Można ulec ze nawiszem lub lawiną na prawej stronie grzbietu. Głęboki śnieg i dwustronne nawisy znacznie ograniczają szybkość przechodzenia.

3 dzień. 13 lipca 1990 r. Odcinek R3–R4. Ruch na zmianę po stromych ośnieżonych skałach z użyciem poręczowania i asekuracji przez haki i występy z wyjściem pod wiszący lodowiec z prawej strony.

Odcinek R4–R5. Bardzo trudne wyjście na wiszący lodowiec z wyciąganiem plecaków z asekuracją przez świdry lodowe i śnieżne kotwice w górnej części.

4 dzień. 14 lipca 1990 r. Odcinek R5–R6. Jednoczesny i na zmianę ruch po wiszącym lodowcu. Bardzo głęboki śnieg. Nachylenie zbocza mocno się zmienia. Asekuracja przez śnieżną kotwicę.

5 dzień. 15 lipca 1990 r. Odcinek R6–R7. Początek łagodny, następnie rozciągnięta, stroma część ośnieżonej grani. Miejsami ruch — na tarcie, z ograniczoną liczbą zaczepów. Skały przypominają krymskie, tylko bardzo kruche. Ruch na zmianę z użyciem poręczowania. Zimno, silny wiatr próbuje zrzucić zespół z grani.

6 dzień. 16 lipca 1990 r. Odcinek R7–R8. Skalno-śnieżny dach. Na początku strome ośnieżone skały z hako-asekuracją wyprowadzają na śnieżną kopułę, i po niej — niedaleko do wierzchołka p. Chan-Tengri. Ruch po kopule jednoczesny. Zjazd do przełęczy w pieczarę zajął 6 h.

Zdjęcie 4. Zdjęcie techniczne.

• — Trasa zespołu
• — Zdjęcie zrobione 14 lipca o 13:00
• — Obiektyw „Industar-22”, f.r. 50 mm
• — Wysokość fotografowania 4200 m, odległość 1500 m, punkt fotografowania nr 3

Zdjęcie 6. Zrobione z biwaku nr 2, odcinek nr 3. Zrobione 13 lipca o 10:00. Aparat „Smena”, punkt fotografowania nr 5.

Zdjęcie 8. Biwak na odcinku 5. Zrobione 13 lipca o 17:00 aparatem „Smena”. Punkt fotografowania nr 7.

Przygotowania do wejścia

Przygotowania do tego wejścia rozpoczęły się na długo przed wyjściem na trasę: latem 1989 r. członkowie zespołu dokonali wejścia na p. Chan-Tengri trasą Pogrebecкого, i wtedy też został starannie obejrzany trasę Romanova. Ona podobała się swoją logicznością, pięknem marmurowej grani, wysoką trudnością techniczną i względnym bezpieczeństwem.

W momencie wyjścia na trasę długa niepogoda znacznie skomplikowała stan trasy:

• W dolnej części trasy leżał głęboki śnieg.
• Przechodzenie grzbietu z nawiszami stało się problemem.
• Marmurowa grań była przyprószona stałym dywanem ze śniegu, co obniżało drożność i niezawodność asekuracji.

Z myślą zapewnienia niezawodnej asekuracji na śniegu zostały użyte „kombajny” z lawinowymi łopatami. Ruch pierwszego planowano na atestowanej linie. W celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu po trasie w bardzo złych warunkach meteorologicznych nie planowano.

Zespół był wyposażony w pełnym zakresie dla danego wejścia wysokościowego. Łączność z obserwatorami utrzymywano za pomocą radia „Karat-M”. Równocześnie utrzymywano łączność z bazą. Cała dokumentacja marszrutowa została zawiadowana przez sędziego na miejscu Izmailova W. N. Planowano obserwację za zespołem na trasie przez trenera w 12-krotnym lornetce.

Grupa ratunkowa w składzie 6 KMS znajdowała się w bezpośredniej bliskości zespołu: na l. Siemionowskiego i na przełęczy 5800 m. Po zjeździe zespołu na przełęcz grupa ratunkowa wróciła do bazy. Przewidywano pilną ewakuację helikopterem do Przewalska poszkodowanego.

Przy wyjściu na trasę uwzględniano następujące czynniki:

• złą pogodę;
• obfitość na trasie śniegu i śnieżnych nawiszów;
• ośnieżone i oblodzone skały.

W rezultacie wyjście na trasę planowano trasę wcześnie rano z wczesną organizacją biwaku w dwóch namiotach wysokościowych na bezpiecznych miejscach. Przed wyjściem na trasę członkowie zespołu zdali na „dobrze” i „bardzo dobrze” testy fizyczne.

Wykres wejścia

40 godzin marszu