46

SIŁY ZBROJNE ZSRR RAPORT O WEJŚCIU NA PIK OKTJABRWSKOJ RIEWOLJUCJI – 6974 m ŚCIANĄ PÓŁDNIOWO-ZACHODNIĄ Z DOLINY BARTANG, WYKONANYM PRZEZ REPREZENTACJĘ ALPINISTÓW SIŁ ZBROJNYCH W 1968 ROKU 1968 rok

Rys. 2. Południowo-zachodnia ściana Piku Rewolucji. Linia przerywana wskazuje przebieg trasy. Zdjęcie zrobione z wierzchołka 6254 m.

Zdjęcie №3. Południowo-zachodnia ściana Piku Rewolucji.

Wzdłuż południowego żebra podchodzi zespół:

1. Artiuchin S.I. — MS
2. Czmychow A.S. — MS
3. Michajłow A.A. — KMS
4. Owsiannikow W.W. — KMS
5. Putiniec A.N. — KMS

Na dowódców grup pomocniczych zostają wyznaczeni: Mistrz Sportu ZSRR Nazarow I.U. i Mistrz Sportu ZSRR Żiżyn E.D. Do tych grup wchodzi 15 alpinistów. Pozostają oni w bazowym obozie.

Wyjaśniane są kwestie współdziałania grup, sygnalizacji. Grupa Niekrasowa powinna ruszyć 9 sierpnia, grupa Artiuchina – 11 sierpnia.

Szturm ściany Piku Rewolucji

9 sierpnia — dzień rozpoczęcia szturmu wierzchołka. Do obozu szturmowego idziemy 5 godzin. Droga prowadzi wzdłuż jęzora lodowca Jazgulem-dora, następnie w prawo, na boczną morenę lodowca Piku Rewolucji. Wzdłuż tej moreny ruszamy pod stoki Piku 6254 m. Następnie schodzimy na lodowiec i jego środkową częścią podążamy do rozstawionego obozu szturmowego.

Jeszcze raz oglądamy trasę. Ściana jest bardzo majestatyczna, znajdujemy się jak na dnie studni, której wierzchołek jest gdzieś na wysokości 2 kilometrów. Promienie słońca docierają do ściany około godziny 11:00. Waga plecaków nie przekracza 13–14 kg.

Skład wyposażenia i prowiantu, który zmniejszył wagę plecaków:

• Produkty liofilizowane
• Haczyki tytanowe
• Liny austriackie i karabinki

Wcześnie kładziemy się spać, gdyż wymarsz planowany jest na 4:00.

| 10 sierpnia 1953 r. | Budzimy się o 3:00, wychodzimy o 4:00. Przechodzimy przez górne partie lodowca w prawo do góry i zaczynamy wspinaczkę po lodowym stoku do szerokiej szczeliny, którą omijamy z prawej strony, następnie ostro skręcamy w lewo w kierunku bergrhrundu i przechodzimy po śnieżnym moście na skały kontrforsów południowej ściany. Wspinaczka od miejsca noclegu do wyjścia na skały zajmuje około 1 godziny. Ruch po skałach kontrforsów południowej ściany prowadzi w lewo do góry. Skały są zniszczone i średnio trudne. Przechodzimy przez skalne grzbiety (odcinek 1) i wychodzimy na płyty (odcinek 2). Przed wyjściem do głównego żlebu idziemy przez 40 m w lewo do góry wzdłuż płyt aż do wąskiego miejsca w żlebie. Droga do żlebu zajmuje 3 godziny. Żleb jest lodowy i bardzo stromy. Używamy ubezpieczenia hakowego i rąbiemy stopnie. Po 80 m wychodzimy na stromy śnieżny stok (odcinek 4). Z prawej strony znajduje się charakterystyczny lodowy rowek. Poruszamy się prosto do góry aż do skalnego rombu kontrforsu południowo-zachodniej ściany. Wychodzimy do skalnego komina, który idzie prosto do góry. Skały tutaj są gładkie, ubezpieczenie hakowe. Komin kończy się małą półką, od której do góry odchodzi kontrfors o nachyleniu 60°, który opiera się o przewieszoną ścianę. Przed ścianą znajduje się 10-metrowa półka, na której urządzamy śniadanie i pozwalamy sobie na krótki odpoczynek. Godzina 11:5:00. Zaraz po rozpoczęciu ruchu omijamy przewieszoną ścianę poruszając się w lewo do góry po skalnej płycie (odcinek 7) i stromym gładkim żlebie o charakterystycznym popielatym kolorze (odcinek 8). Wychodzimy na skalny grzbiet w prawo do góry i po 40 m podchodzimy pod drugą przewieszoną ścianę o czarnym kolorze, która jest omijana po stromych skalnych płytach (odcinek 10), następnie następuje skręt w prawo w kierunku pionowej 20-metrowej skalnej ściany (odcinek 11). |

Skały tutaj są strome i gładkie. Poruszamy się po nich aż do trzeciej przewieszonej ściany. Droga prowadzi w lewo do góry po skalnej płycie (odcinek 13). Przechodzi się ją z wielką uwagą i ubezpieczeniem hakowym, następnie 30-metrową pionową ścianę (odcinek 14), która jest pokonywana prosto do góry z użyciem drabinek. W tym odcinku plecaki są wyciągane. Bardzo trudna wspinaczka.

Dwojki w zespole rozdzielają się w następujący sposób:

• Niekrasow — Matjuszyn
• Bitny — Chackiewicz
• Demczenko — Goriaczew

Nasi młodzi towarzysze Leonid Matjuszyn i Igor Chackiewicz idą dobrze. Poruszamy się cały czas, zmieniając dwojki.

Wyjściem na górę trzeciej ściany praktycznie kończy się główna trudna praca pierwszego dnia szturmu. Nachylenie kontrforsu zmniejsza się do 50°, i w końcu wychodzimy do wyznaczonego miejsca noclegu (śnieżnego „bucika”). Godzina 20:00. Zadanie dnia zostało w pełni wykonane. Nad nami wisi pierwsza czarna ściana i niezawodnie chroni półkę przed możliwymi przypadkowymi kamieniami. Za dzień wspięliśmy się dość wysoko. Dzień roboczy trwał 16 godzin. Na całej trasie od bergrhrundu do samej czarnej ściany nie ma wody. Do 21:00 urządzamy biwak, póki jeszcze jest wystarczająco jasno. Słońce zachodzi późno i długo oświetla ścianę. Już pierwszy dzień marszu pokazał, że zaczynając od dolnego rombu, nachylenie ściany jest duże. Odcinki kontrforsu przeplatają się z pionowymi ścianami, które są trudne do przebycia. Dajemy rację sygnalizacyjną, widzimy odpowiedź. Koniec dnia o 23:00. W nocy zaczął padać śnieg.

11 sierpnia – Wszystko zasypane śniegiem, i jak gdyby specjalnie dla wspinaczy, przyroda stawia jedną przeszkodę za drugą. Nad głowami wisi pionowa 80-metrowa ściana. Ruszać się nie można, jest zimno. O 12:00 z lewej strony z lodowej czapy po głównym żlebie schodzi ogromna lawina. Obsunięcie jest tak silne, że od lodowca podnosi się chmura śnieżnego pyłu i zasypuje naszą półkę. Teraz naocznie widzimy, co kryje w sobie główny żleb. O tym należy zawsze pamiętać wspinaczom, którzy zechcą przebyć tę trasę. Postanawiamy, mimo niepogody, obrabiać ścianę. O 12:30 wychodzi dwojka Niekrasow — Bitny. Od miejsca noclegu prosto do góry po lodowym stoku, obsypanym śniegiem, do skał. Następnie 10 m (odcinek 17) po stromych skalnych półkach. Dalej wspinaczka prowadzi po stromych wąskich półkach w prawo z użyciem dokładnego ubezpieczenia hakowego aż do 5-metrowego komina, kończącego się małą półką. Stąd w lewo do góry na wiszący odcinek ściany (odcinek 19), z prawej strony ściana jest pokryta naciekowym lodem. Wspinaczka prowadzi po drabinkach z użyciem sztucznych punktów podparcia. Odcinek jest skrajnie trudny. Obróbka jednej liny zajęła 2 godziny 30 minut. Pierwsza dwojka schodzi w dół, wychodzi druga dwojka Matjuszyn — Chackiewicz.

Po wejściu na obrabiany odcinek, dwojka zawiesza linę na odcinku 20. Stanowi go gładka 40-metrowa ściana, którą kończy się pierwsza czarna ściana.

Zawieszone:

• drabinki
• wbito 14 haków

O 17:00 obróbka zostaje zakończona, nastrój, mimo pogarszającej się pogody, jest dobry. Przebyty został jeden z kluczowych odcinków ściany. Widoczność jest słaba. Wieczorem dajemy rację.

12 sierpnia 1953 r. – Całą noc padał śnieg. Około 10:00 mgła nieco się rozpuszcza. Postanawiamy iść dalej. O 11:30 wychodzimy na miejsce biwaku. Przebycie obrabianych lin zajmuje około 3 godzin. Na odcinku 19 plecaki trzeba wyciągać. Po przejściu ściany nachylenie zmniejsza się do 55°. Charakterystyczny, podobny do leżącej beczki, żandarm jest obchodzony z lewej strony. Dalej idzie marmurowy pas na długości czterech lin, poruszamy się prosto do góry aż do czarnego pasa skał (odcinek 22). Następnie poruszamy się po stromych dużych płytach w lewo do góry aż do przełączki skalnego żebra. Odcinek trudny, płyty są gładkie, dokładne ubezpieczenie hakowe (odcinek 23). Wychodzimy na przełączkę, od której ruszamy prosto do góry, kierując się na półkę pod 2. czarną ścianą. Na tym odcinku półki przeplatają się z małymi ściankami (2–3 m). Ubezpieczenie przez występy. Na półce pod czarną ścianą znajdujemy miejsce na nocleg. Dopiero po półtorej godziny pracy mamy przygotowaną półkę. Dzień roboczy trwał 8 godzin. Nad nami znajduje się kolejne poważne wyzwanie — 2. czarna ściana, o długości 140 m. Koniec dnia o 22:30.

13 sierpnia – Całą noc znów padał śnieg, temperatura spadła. Wysokość około 6300 m. Wychodzimy z miejsca noclegu o 10:00. W lewo do góry poruszamy się po stromych półkach (odcinek 25), następnie idziemy wzdłuż lodowego żlebu aż do pionowej czarnej ściany (odcinek 26). Duża uwaga na górne odcinki i dokładne ubezpieczenie hakowe. Czarna ściana jest pokonywana prosto „w лоб”. Trudna wspinaczka z hakowym ubezpieczeniem, pierwszy idzie bez plecaka (odcinek 27). Po przejściu ściany wychodzimy na kontrfors, który opiera się o 2 charakterystyczne żandarmy („uszy”). Skały kontrforsu są strome, składają się z dużych bloków. Po przejściu 2 lin wychodzimy na wąską półkę i po dwóch godzinach przygotowań rozbijamy biwak. Pogoda jest zmienna, cały czas pada śnieg. Pod wieczór pogoda się poprawia. Widzimy grupę Artiuchina schodzącą z wierzchołka 6254 na przełączkę w kierunku południowego żebra. Wymieniamy się rakietami. Zaraz staje się jakoś weselej. Koniec dnia o 22:00.

14 sierpnia – Całą noc znów pada śnieg, jeszcze bardziej ochłodziło się. Przyjmujemy decyzję, że mimo niepogody będziemy obrabiać trasę dalej. Dwojka Goriaczew — Chackiewicz wychodzi na obróbkę o 12:00. Pierwsze 40 m droga prowadzi po skalnym kontrforsie, trudna wspinaczka, ubezpieczenie hakowe. Następnie znajduje się śnieżny grzbiet o długości 50 m. Opiera się on o skalne żandarmy. Między żandarmami droga prowadzi w lewo do góry po stromych skalnych płytach (odcinek 31). Następnie skręt w prawo do góry po drugiej skalnej płycie (odcinek 32) i wyjście na półkę, która odchodzi w prawo. Obróbka tych odcinków zajęła 5 godzin. Śnieżyca trwa cały dzień. Koniec dnia o 20:00.

15 sierpnia – Całą noc pada śnieg. Bardzo zimno. Wychodzimy z miejsca noclegu o 11:00.

Przejście obrabianych odcinków zajęło około 4 godzin. Dalsza droga prowadzi po stromych, dachówkowatych skałach, zasypanych śniegiem (odcinek 34). Z półki droga prowadzi po pionowej 8-metrowej ściance. Te odcinki są trudne i wymagają dużej uwagi i ostrożności. Punkty podparcia są niewiarygodne, haki trzymają słabo, przejście 50-metrowego odcinka zajęło około półtorej godziny.

Dalej znajduje się lodośnieżny żleb, u góry którego znajduje się charakterystyczny duży skalny występ. Na niego wychodzimy po 10-metrowej ściance (odcinek 36). Na górze skalnego występu zatrzymujemy się na biwak. Godzina — 19:00. Półka jest wyrąbywana w lodzie przez około 2 godziny.

Bardzo ciężki dzień marszu. Wieczorem pogoda się poprawia. Znów widzieliśmy grupę Artiuchina, która idzie po południowym żebru. Wymieniliśmy się rakietami zarówno z Artiuchinem, jak i z obozem bazowym. Koniec dnia o 23:00.

16 sierpnia 1953 r. – Znów w nocy padał śnieg. Wychodzimy z miejsca biwaku o 10:30. Odcinek 37 stanowi śnieżny kontrfors o nachyleniu 50°, ubezpieczenie przez lorda. Poruszamy się prosto do góry. Po przejściu tego kontrforsu wychodzimy w prawo na stromą półkę, która odchodzi w lewo do góry, z lewej i prawej strony półka jest ograniczona skalnymi ścianami, tworząc jakby korytarz. Ubezpieczenie hakowe. Wchodzimy na ramię południowego żebra (odcinek 38). Równa, dobra półka. To kończy ścienną część trasy. Przed nami ostatni odcinek drogi do wierzchołka Piku Rewolucji. Po śnieżno-skalnym stoku wychodzimy na południowy wierzchołek Piku Rewolucji. Wysokość około 6950 m. Główny wierzchołek znajduje się naprzeciwko przez płaskowyż. Budujemy kopiec. Na tym wierzchołku jeszcze nikt nie był. Godzina 15:30. Dalszy ruch prowadzi po słabo pociętym grzbiecie, obniżającym się w kierunku wschodniego wierzchołka. Z przełączki schodzimy w lewo w dół na płaskowyż i przechodzimy jego prawą częścią, kierując się na przełączkę między wschodnim i głównym wierzchołkiem. Na tę samą przełączkę wychodził również zeszłoroczny wariant trasy po północnej ścianie. O 19:00 zatrzymujemy się na biwak. Poprawiła się pogoda. Świeci słońce.

17 sierpnia – Wychodzimy o 8:30. Po śnieżnym stoku wychodzimy na główny wierzchołek. Wspinaczka zajęła 45 minut. Zdejmujemy kartkę grupy A. Kuzniecowa z miasta Czelabińska, która w 1967 r. weszła na Pik Rewolucji od północy. Spuściliśmy się o 9:30. Z przełączki zeszliśmy w dół o 10:30. O 15:00 zeszliśmy na lodowiec Grumm-Grzymajło znaną nam już z zeszłego roku trasą pionierów. W tym dniu zeszliśmy aż do zakrętu lodowca. Trzeba się śpieszyć, już na nas czekają na Tanymasie. Wczesnym rankiem 18 sierpnia wyszliśmy w dół. O 13:00 byliśmy na brzegu Tanymasu. Na drugim brzegu już stał helikopter. Przeprawy w tym dniu nie organizowaliśmy, gdyż poziom wody już znacznie się podniósł. 19 sierpnia o 6:00 przeprawiliśmy się na drugi brzeg i przelecieliśmy na miejsce głównego obozu — Kok-dżar.

20 sierpnia — oba helikoptery poleciały znów w Tanymas, aby spotkać grupę Artiuchina, która po zejściu dotarła do obozu 21 sierpnia.

22 sierpnia — zespoły zostały przewiezione helikopterami do miasta Osz. Przeprowadzenie ekspedycji zajęło 35 dni. Tak krótki okres jest możliwy tylko dzięki użyciu lotnictwa śmigłowcowego i jasnej organizacji ekspedycji.

Tabela

Główne charakterystyki trasy wspinaczkowej. Trasa wspinaczkowa: południowo-zachodnia ściana Piku Rewolucji. Różnica wysokości trasy: 2000 m. W tym liczba trudnych odcinków — 700 m. Nachylenie trasy około 70°.

Zejście zostało wykonane ścieżką wejściową z lodowca Grumm-Grжимайло 5a k. tr. (trasa z 1954 r.). Przy zejściu użyto 2 haków lodowych. W sumie użyto 997 haków. Zużyto godzin marszu przy wejściu na wierzchołek, wliczając czas na obróbkę trasy: 59 godzin.

Kapitan zespołu — Mistrz Sportu ZSRR Niekrasow.

Zdjęcie №10. Trasa wejściowa po 1. czarnej ścianie. Odcinki R16–R20.

Zdjęcie №13. Odcinek R27. Droga wejściowa po 2. czarnej ścianie. Na dalszym planie lodowa czapa południowej ściany.

Zdjęcie №14. Wyjście na odcinku R37 na południowy grzbiet.