Paszport wejścia. I. Klasa wysokościowo-techniczna.

2. Centralny Pamir.
3. Pik Pasor (bezimienny szczyt, 6047 m) po północnej ścianie.
4. Pierwsze wejście 5B kat. sł. (orientacyjnie).
5. Charakterystyka marszrutu:

Ściana na p. Pasor. Długość — 1405 m, w tym długość odcinków 5B — 330 m, 5A kat. sł. — 315 m, 4 kat. sł. — 475 m, 3 kat. sł. — 180 m, 2 kat. sł. — 100 m. Średnie nachylenie — 65°, nachylenie odcinków 5 kat. sł. — 70°. Długość całego marszrutu — 1760 m. Różnica wysokości całego marszrutu 1150 m.

6. Wbite haki:
   • dla ubezpieczenia:
     • skalne: 60
     • lodowe: 7
     • закладки: 4
   • dla stworzenia ITO:
     • skalne: –
     • lodowe: –
     • закладки: –
7. Liczba godzin marszu 18 (ściana – 9,5).
8. Liczba noclegów 2 (leżące).
9. Kierownik drużyny — MS Pugaczow Aleksiej Dmitrijewicz.

Uczestnicy: KMS Temirow Anatolij Magometowicz (4-й sp. разр.), KMS Subbotin Władimir Nikołajewicz (3-й sp. разр.), 1-й sp. разр. Bańkowski Michaił Gieorgijewicz (2-й sp. разр.).

10. Trener drużyny — Solonnikow Wiktor Aleksandrowicz.
11. Wyjście z bazy 17 lipca 1980 r., powrót — 20 lipca 1980 r.

Drużyna: LOS DSO „Trud” (m. Leningrad)

FOTO 2. Główna część północnej ściany p. Pasor (6047 m) (widok z grani p. 5870)

• baza
• miejsce i data noclegu
• droga grupy

I. Mapka rejonu wejścia.

I. Krótki opis podejścia do marszrutu.

Szczyt 6047 m znajduje się we wschodnich odgałęzieniach pasma Jazgulemskiego, na wschód od l. Grum-Grzymajło, i jest najwyższym punktem rejonu doliny Chawraz-Dara. Dolina Chawraz-Dara rozciąga się z południa na północ na około 25–30 km, zaczynając od kyszłaku Pasor w 2 h drogi od kyszłaku Kudara, leżącego w górnym biegu doliny Ruszańskiej u zbiegu rzek Tanimmas i Kokuj-Bielsu. Rejon znajduje się w centrum Pamiro-Alaju, czasami odwiedzany przez grupy turystyczne, i do 1980 r. w sensie alpinistycznym był zupełnie nie zbadany. Prawie wszystkie szczyty tego rejonu są bezimienne, za wyjątkiem piku Zimna Ściana (5959 m), który słynie ze swojej wschodniej ściany.

Baza ekspedycji CS DSO „Trud” (m. Leningrad) została rozbita na prawym (orograficznie) stoku doliny Chawraz-Dara u Średniego Jeziora, na wschód od p. 6047 m. Droga do bazy prowadzi przez przełęcz między p. 5870 m i p. 5539 m, następnie przez bezimienny lodowiec, rozciągający się na północny zachód od grani p. 6047 – p. 5870, i zajmuje 6 h. Dalsza droga prowadzi po północnym żebrze, przechodzącym w główną część północnej ściany, po głównej ścianie na przedwierzchołek (50 m poniżej) i dalej po grani do p. 6047 m. Grupa nie znalazła ani na wierzchołku, ani na skalnych wychodniach grani żadnych kopców ani innych śladów pobytu człowieka i, nie mając informacji o wejściach w poprzednich latach w tym rejonie, uważa, że dokonała pierwszego wejścia na p. 6047 m, nazywając wskazany szczyt p. Pasor. Niestety, w warunkach niepogody grupa nie mogła zrobić dobrego zdjęcia marszrutu.

II. Informacje o wyjściach rozpoznawczych.

Pierwsze rozpoznawczo-aklimatyzacyjne wyjście, cały skład zbiórki, w tym wszyscy uczestnicy drużyny, wykonali przez przeł. Soblaznitielnyj na przeł. Chołodnyj – następnie wspinając się po południowo-wschodnim kontrafortem na bezimienny szczyt 5200 m, stojący na zachód od przeł. Soblaznitielnyj. Marszrut został oceniony na 4 kat. sł.

Z tego wierzchołka była wyraźnie widoczna górna część ściany p. 6047 m, a podczas podejścia była starannie zbadana północno-północno-wschodnia ściana, leżąca między p. 5870 m i 5539 m. Orientując się na posiadanej mapce, mylnie zakładaliśmy możliwość wejścia na p. 6047 m po wskazanej ścianie.

Dlatego w trakcie drugiego wyjścia, uczestnicy grupy dokonali wejścia po wskazanej ścianie (około 5B kat. sł.) z dalszym pierwszym wejściem na nieoznaczoną na posiadanej mapie wieżyczkę 5870 m (według wskazań wysokościomierza), którą zaproponowali nazwanie pikiem Manojlowa.

Niestety, końcowy etap wejścia, to znaczy ruch po grani do wierzchołka, zjazd na nocleg, a następnie do obozu, odbywał się w niepogodzie. Silne zachmurzenie, śnieg, mgła nie pozwoliły uzyskać pełnej informacji o północnej ścianie p. 6047. Podczas tego wyjścia został zbadany podejście pod ścianę i jej wschodnia strona.

W wyniku obserwacji stwierdzono, że wejście powinno być prowadzone po krawędzi-żebrze między śnieżno-lodowym północno-wschodnim zboczem, urywającym się w górnej części lodowymi zrzutami i skałami zachodniego zbocza. Żebro, które podprowadza pod główną północną ścianę, składa się z trzech wzniesień:

• pierwsze — 150 m powyżej bergszrund;
• drugie — przed śnieżną granią;
• trzecie — bezpośrednio podwodzące pod ścianę.

Różnica wysokości żebra — 650 m, różnica wysokości głównej części ściany — 400 m.

Ściana wyprowadza na przedwierzchołek, skąd droga prowadzi po śnieżno-lodowej grani (różnica wysokości — 150 m) z nawisa-mi na północ i pojedynczymi wysepkami skał południowo-zachodnich kontrafortów. Skały, jak wszędzie w tym rejonie, są kruche, zniszczone, dużo żywych kamieni; ściana, zwłaszcza jej lewa część, po której planowano wejście, w znacznym stopniu oblodzona. Wybrany marszrut — kombinowany, jest najbardziej logicznym i bezpiecznym wejściem od strony północnej. Spust planowano wykonać po zachodnich, mniej stromych i zaśnieżonych zboczach, z wyjściem na przełęcz, na północ od przedwierzchołka i następnie zejściem do obozu drogą podejścia.

III. Taktyka przeprowadzenia wejścia.

W podstawie taktyki leżał opracowany plan wejścia, przewidy-wujący przejście żebra i wyjście pod ścianę w ciągu pierwszego dnia pracy i następne przejście ściany z wyjściem na wierzchołkową grań i wierzchołek — w ciągu drugiego dnia. Dostępność miejsc do noclegu pozwalała planować ruch po żebrze aż do wyjścia pod ścianę i przy niestabilnej pogodzie, jak było w okresie poprzedniego wejścia na p. 5870 m.

Biorąc pod uwagę znaczną długość i charakter marszrutu, zdecydowano zabrać:

• zestaw haków lodowych (oprócz skalnych);
• lodoryby;
• 2 pary raków.

Zakładano, że pierwszy będzie szedł z ulokowanym rynsztunkiem (na żebrze) lub bez rynsztunku (na ścianie). Ten plan został wykonany przez drużynę w procesie wejścia.

IV. Zabezpieczenie wejścia.

Drużyna była zabezpieczona przez oddział ratunkowy, znajdujący się w bazie (kierownik rat. — Karpow W.I.), z którym utrzymywano regularną łączność radiową o 20:00.

V. Kolejność przejścia marszrutu (opis wejścia według dni).

17 lipca 1980 r. Wyjście z bazy o 16:00. O 18:00 grupa stanęła na nocleg na niewielkim lodowcu na wschód od grani p. 5870 – p. 5539. Pod wieczór pogoda pogorszyła się: deszcz ze śniegiem, mgła.

Rano decydujemy się wyjść o 5:30, aby pomyślnie wejść po dobrze znanym stromym śnieżno-lodowym i kamienio-chronnym żlebie na przełączkę. Spadanie kamieni, jak wykazały poprzednio dokonane obserwacje, zaczyna się o 8:30 ze stoków p. 5539, z p. 5870 – nieco później.

18 lipca 1980 r. Niepogoda, mgła, śnieżyca. Wyjście o 5:30, wejście na przełączkę (4900 m) zajęło 3 h. Spust na bezimienny lodowiec, chociaż do początku marszrutu nie więcej niż 20 min drogi, prawie nie był widoczny. Czekamy pod zwisającą ścianą zachodniego stoku p. 5870 m na poprawę pogody, przygotowujemy posiłek, następnie podchodzimy pod marszrut i zaczynamy wejście.

Przecinamy bergszrund o 12:00 (4850 m) i dalej w większości po skałach w górę. Przejście odcinków R0–R10. Skały zniszczone. Ubezpieczenie przez występy i haki. Na śnieżno-lodowych odcinkach (R0–R1, R1–R2, R4–R5) pod warstwą mokrego śniegu — lód, ich pokonanie, w miarę możliwości, wzdłuż ska lipca.

Najtrudniejsze miejsca tego dnia:

• odcinki wzniesienia R5–R6 (oblodzone płyty z małymi uchwytami);
• R6–R7 (głazy z pojedynczymi po 2–3 m odcinkami pionowymi);
• w szczególności R7–R8, gdzie do przejścia stromego lodowego żlebu zastosowali wahadło z wyjściem na prawo, na skały.

Na odcinkach R3–R5, R8–R10 marszrut grupy czasem przechodził na prawą skalną stronę żebra, przedstawiającą system ścian, przeciętych licznymi wąskimi żlebami.

Sposoby ubezpieczenia:

• na odcinkach R0–R1, R1–R2 (częściowo), R9–R10 — przez występy i przez lodórb;
• na innych odcinkach — przez występy i haki.

Na nocleg stanęli o 19:00 u drugiej niewielkiej śnieżnej kotliny. Przez 7 h pracy przebyto 770 m z różnicą wysokości – 550 m. Zbite 23 skalne i 3 lodowe haki.

19 lipca 1980 r. Niewielkie zachmurzenie, zimno. Wyjście o 7:30, pierwsze odcinki przechodzimy szybko i wychodzimy na przełączkę pod główną ścianą. Z lewej w górę — zrzuty, z prawej w dół — wąski lodowy żleb, schodzący pod podstawę ściany. Lewa część ściany, która wychodzi bliżej do wierzchołka, w znacznej części zaśnieżona i oblodzona. Prawa część, gdzie rzeźba jest bardziej zróżnicowana, bardziej kamienio-chronna.

Marszrut grupy — „bezpośrednio od przełączki po śnieżnym, następnie niewyraźnie zaznaczonym lodowym żebrzyku pod ścianę i w górę po najkrótszej drodze”. Wspinaczka trudna, napięta. Pierwszy idzie bez rynsztunku.

Najtrudniejsze odcinki:

• R14–R15
• R16–R18
• R19–R20

Ubezpieczenie przeważnie hakowe. Bardzo napięte odcinki R20–R23, gdzie ciężko znaleźć miejsce na hak, a haki lodowe nie trzymają.

O 18:00 grupa wyszła na grań, nieco poniżej przedwierzchołka, gdzie na niewielkim płaskowyżu wybrała miejsce na nocleg i zostawiła rynsztunki. Z wskazanego miejsca wejście po śnieżnej grani (z nawisa-mi na północ i pojedynczymi skalnymi wychodniami) na wierzchołek zajęło około 30 min.

Tuż po tym zostało podjęte uchwałę o nazwaniu p. 6047 pikiem Pasor. Ta propozycja grupy jest przedstawiona w pozostawionej notatce.

Zbudowawszy kopiec i zostawiwszy notatkę, grupa po 15 min była u miejsca noclegu. Z wierzchołka udało się rozpatrzyć warianty zejścia na południe ku przeł. M. Gentman lub dalej po grani do początku wejścia na p. 5870 z następnym trawersem i ominięciem lodowych zrzutów z prawej. Rozpatrzywszy wszystkie warianty, grupa upewniła się, że uprzednio wybrany sposób zejścia na zachód z ominięciem przedwierzchołka i zejściem z przeł. 5000 jest najwygodniejszy. Przez 2 h grupa weszła na ~600 m, przebyła około 1000 m (odcinek R10–R25), w tym po ścianie 400 m (odcinki R14–R23) ze średnim nachyleniem 65°. Tego dnia zostało wbite 37 skalnych, 4 lodowe i 4 razy zostały użyte закладки.

20 lipca 1980 r. Wyjście o 8:00. Spust po śnieżnym zachodnim zboczu (nachylenie 40°, pod śniegiem lód, skalne okrzeski) z trawersem do przeł. 5000. Z przełęczy zjazd na lodowiec, omijając zrzuty i szczeliny (miejscami ubezpieczenie hakowe) – 8–9 lin, a następnie przez lodowiec ku przeł. 4900. Spust do obozu zajął 5 h.

VI. Dodatkowe dane o marszrucie.

Marszrut na p. Pasor (6047 m) po północnej ścianie — kombinowany, 5B kategorii trudności (według opinii grupy). Marszrut jest bliski charakterem i nie ustępuje w trudności marszrutom na południowe ściany Bocznego odgałęzienia Bezengi, takim jak:

• p. Puszkina;
• W. Mizhieri;
• Dych-Tau; a także szeregowi marszrutów D-3 Pamiro-Alaju, jak, na przykład:
• p. Engelsa z l. Zugwand.

Kierownik drużyny zbiórki CS DSO „Trud” Pugaczow A.D.

Uczestnicy: Temirow A.M. Subbotin W.N. Bańkowski M.G.

Trener drużyny MSMSK Solonnikow W.A.

Tabela podstawowych charakterystyk odcinków marszrutu wejścia na p. Pasor (6047 m) po północnej ścianie.

Długość całego marszrutu — 1760 m, w tym: Długość ściany (odcinki R0–R23) — 1405 m Długość głównej ściany — 395 m Długość żebra — 930 m Długość najtrudniejszych odcinków (5 kat. sł.) — 655 m Średnie nachylenie głównej ściany — 65° Średnie nachylenie najtrudniejszych odcinków — 70° Średnie nachylenie wejścia (odcinki R0–R23) — 50°

19 lipca 1980 r. Czas wyjścia na marszrut — 12:00, zakończenie ruchu — 19:00, za dzień przebyto 770 m z różnicą wysokości 550 m. Nocleg w kotlinie na śnieżnej grani.

Wyjście o 8:00, wyjście na wierzchołek — 19:00. Za dzień przebyto 990 m, różnica wysokości — 600 m. Nocleg na wierzchołkowej grani.

Marszrut na p. Pasor (6047 m) po północnej ścianie zajął 18 godzin marszu. Podczas wejścia zostało wbite:

• 60 skalnych haków;
• 7 lodowych haków.

Zakładki zostały użyte 4 razy.

Kierownik drużyny A.D. Pugaczow