10. ТРЕНЕР КОМАНДЫ – ЗАСЛ. ТРЕНЕР УССР, МС СИВЦОВ Борис Григорьевич

11. ДАТА ВЫХОДА НА МАРШРУТ И ВОЗВРАЩЕНИЯ В ЛАГЕРЬ: 16.08.1973 – 23.08.1973.

Mapa-schemat rejonu wejścia

§1. Krótki opis geograficzny

Szczyt Rewolucji (6974 m) znajduje się w Centralnym Pamirze we wschodnim zakończeniu pasma Jazgulemskiego. Razem z sąsiadami w paśmie:

• szczytem 26 Bakijskich Komisarzy (6834 m)
• szczytem Komuny Paryskiej (6537 m) na zachodzie, szczyt Rewolucji lodami północnych zboczy zasila górne partie lodowca Fedczenko. Od południa ściany szczytów 26 Bakijskich Komisarzy i Rewolucji oblewa lodowiec Rewolucji, którego zasilanie odbywa się poprzez obrywy zwisających lodowców południowo-zachodniego zbocza szczytu Rewolucji (południowego zbocza szczytu 26 Bakijskich Komisarzy i północno-zachodniego zbocza szczytu Szypka).

§2. Warunki wejścia

Rejon szczytu Rewolucji–26 Bakijskich Komisarzy to jeden z najtrudniej dostępnych rejonów Pamiru. Ze wszystkich stron obiekt wspinaczki oddzielają dziesiątki kilometrów bezdroży od autostrad. Praktycznie, dla organizacji bazy na Jazgulem-darze na dłuższy czas, w celu odbycia kilku wejść, bez helikoptera nie da się obejść.

Najbliższa osada – kiczłak Roszorw, znajduje się dzień drogi od bazy. Wszystkie rodzaje łączności, poza pocztą, są niedostępne. Jeszcze dalej, wzdłuż Bartangu, znajduje się kiczłak Sownob z telegrafem.

50 km w górę Bartangu do Kudary i 90 km w dół do kiczłaku Bartang brak jest drogi samochodowej, w 1973 r. nie było też połączenia jucznego, mosty zostały zniszczone.

Pogoda jest względnie stabilna, lecz chłodniejsza niż na Południowo-Zachodnim Pamirze.

Dominujący wiatr – północno-wschodni.

Budowa geologiczna rejonu jest dość skomplikowana. Masywy skalne w większości stanowią złożone intruzje z rzadkimi wychodniami granitów, piaskowcowo-wapiennych łupków, skał zmarmurizowanych.

Alpinistyczne poznanie rejonu jeszcze nie jest zakończone. Wiele wierzchołków czeka na pierwszych zdobywców. Mapa, zwłaszcza na południowy zachód od przełęczy Churdzin, wymaga uaktualnienia. Chociaż od czasu wkroczenia pierwszej ekspedycji alpinistycznej do rejonu minęło 20 lat, wszystkie kolejne ekspedycje były dość rzadkie, co tłumaczy się przede wszystkim trudno dostępnym położeniem rejonu.

Od południa pierwsze wejścia na szczyt Rewolucji dokonali wojskowi w 1968 r., na szczyt 26 Bakijskich Komisarzy – w 1969 r. Łącznie przed nami bazowały tu 4 ekspedycje: 2 wojskowe z 1968 i 1969 r., Tomskie z 1969 r. i "Trud" z 1970 r.

Na szczycie Szypka zostały pokonane następujące trasy:

• 3B — kombinowana — wzdłuż zachodniego kontrofosowi z wyjściem na północny grzebień.
• 5A — kombinowana — wzdłuż Południowego grzebienia z wyjściem na niego po Południowo-Zachodnim kontrofosie.
• 5B — kombinowana — wzdłuż Południowego grzebienia z wyjściem na niego po prawym Zachodnim kontrofosie.

§3. Wyjścia rozpoznawcze

24–25 lipca grupa w składzie: Iwanow, Bondarec, Radoszkiewicz, Klujew wyszła spod południowej ściany szczytu 26 Bakijskich Komisarzy, skąd dobrze widoczna jest trasa na szczyt Szypka.

Cele wyprawy: a) wybór drogi wejścia na Szypkę b) obserwacja wybranej trasy; c) dowożenie produktów i sprzętu do początku trasy; d) aklimatyzacja.

W wyniku dwudniowych obserwacji został wybrany podjazd wprost po ścianie na prawo od lodospadu na łagodnyśnieżno-skalny grzbiet, podchodzący do podstawy stromego północno-zachodniego kontrofosu wierzchołka Szypka. Na prawo od początku tej trasy zwisa lodowiec (fot. 2), na lewo lodospad (fot. 1).

§4. Organizacyjny i taktyczny plan

Organizacyjny i taktyczny plany wyglądały następująco: I. Plan organizacyjny: Drużyna występuje w składzie alpinady Donieckiego alpkłuba "Donbass". Alpinada odbywa się w dwóch etapach:

• zbiórka w alplagu "Elbrus" od 22 czerwca do 12 lipca.
• 13 lipca — zbiórka uczestników w Duszanbe;
• 16–20 lipca — przewóz ładunków i uczestników do g. Ruszan.
• 20–22 lipca — przewóz ładunków i uczestników na lodowiec Jazgulem-dara i organizacja bazy.
• 23–31 lipca — rozpoznanie, aklimatyzacja.
• 1–25 sierpnia — wejścia.

Plan organizacyjny został wykonany z dokładnością do jednego dnia. Ekspedycja była zabezpieczona produktami żywnościowymi do 5 września. W składzie ekspedycji był lekarz (KMS w alpinizmie tow. Radoszkiewicz J.A.).

Utrzymywano regularną nieprzerwaną łączność radiową z g. Chorogiem, u radiowców którego była lista adresów operacyjnych.

Plan taktyczny

W planie taktycznym było: I. Dokonać trawersu szczytu Szypka — szczytu Rewolucji — szczytu 26 Bakijskich Komisarzy — szczytu Komuny Paryskiej w ramach zgłoszenia na pierwszeństwo ZSRR.

2. Bezpieczeństwo zapewnia staranne przestudiowanie trasy, charakteru i trybu spadających kamieni, a także współpraca z drużyną W. Ruszanowa, która przebywała w bazie wypoczynkowej po wejściu na szczyt 26 Bakijskich Komisarzy.

3. Łączność z drużyną W. Ruszanowa w bazie odbywała się przy pomocy radiostacji "Witalka". Łączność bazy z "Wielką Ziemią" — radiostacją RSO-30 dwa razy dziennie.

4. Drużyna jest zabezpieczona produktami żywnościowymi na 15 dni z obliczenia 600 g na osobę dziennie.

5. Na trasę bierze się następujące wyposażenie: a) lina główna 2 × 40 m. b) lina pomocnicza 1 × 40 m. c) haki skalne tytanowe i stalowe — 42 szt. d) haki lodowe tytanowe — 8 szt. e) karabinki drużynowe tytanowe — 26 szt. f) haki szlamburne i szlambury — 20/2 szt. g) młotki — 2 szt. h) śruby lodowe — 2 szt. i) czekany — 2 szt. j) namiot-pamirka — 1 szt. k) prymusy — 1 szt. l) garnki — 2 szt. m) radiostacja "Witalka" — 1 szt. n) raki — 2 pary o) repczyki — 40 m.

Poprawki, wprowadzone do planu taktycznego. Według decyzji rady trenerów ekspedycji obiektem wejścia nr 1 został wierzchołek Lap-Nazar, jego północno-wschodnia ściana.

Po wejściu na Lap-Nazar część grupy z różnych przyczyn nie zdołała wyjść na trawers szczytu Szypka — szczytu Rewolucji — szczytu 26 Bakijskich Komisarzy — szczytu Komuny Paryskiej. W grupie zostało 4 ludzi. Dla 4 osób taki trawers byłby bardzo trudny, biorąc pod uwagę 10-dniowy podjazd na Lap-Nazar, a ponadto nie pozostawało w zapasie czasu, kończył się termin ekspedycji.

Dlatego został wybrany trawers szczytu Szypka z podjazdem po Północno-Zachodnim kontrofosie (pierwszego przejścia) z dalszym podjazdem na szczyt Rewolucji po 0.3. kontrofosie Południowego żebra i zejściem przez szczyt Szypka po trasie 3B kat. trudn.

§5. Skład grupy szturmowej

I. Iwanow B.M. — MS, kapitan, Jenakijewo, "Awangard" 2. Radoszkiewicz J.A. — KMS, g. Donieck, "Spartak" 3. Bondarec S.A. — KMS, g. Donieck "Burewiestnik" 4. Klujew W.L. — KMS, g. Donieck, "Awangard".

§6. Przebieg przejścia trasy

15 sierpnia. Wyjście z bazy donieckiej ekspedycji z lądowiska helikopterowego. Zanocowaliśmy na lodowcu szczytu Rewolucji. Dobrze widoczna jest ściana, po której mamy wyjść na łagodny śnieżno-skalny grzbiet (fot. 1-2-1).

16 sierpnia. Nie czekając na wschód słońca, wychodzimy na trasę, tak jak przez zastygłe za noc wodospady trzeba przejść od lewej do prawej w szybkim tempie, dopóki one nie "obudzą się". Na fot. 1 one są widoczne od lewej do prawej 1-szy i 2-gi, dalej, niestety, nie widzimy 3-go i 4-go. Po 2-gim wodospadzie przechodzimy 40 m ścianki 90° prosto w górę. Dalej droga prowadzi w prawo w górę (dość stromo 60–70°) po zniszczonych skałach (płyty, bloki itp.) do grzbietu, którym kończy się łagodny śnieżno-skalny grzbiet, idący od podstawy półn.-zach. kontrofosu. Po ostrym skalnym grzebieniu grzbietu (150–200) wychodzimy na śnieg i trochę idąc po nim, urządzamy dobry biwak na skalnej wyspie. Wysokość około 5400 m, na poziomie przełączki między szczytem Szypka i szczytem Rewolucji. Podnieśliśmy się około 800–900 m.

17 sierpnia. Podjazd o 8:00. Zimno. Po łagodnym śnieżno-skalnym grzebieniu podnosimy się do podstawy północno-zachodniego kontrofosu. Na przejście kontrofosu zużywamy 12 godz. (silnie zniszczone skały, trudno zorganizować niezawodną asekurację, średnia stromizna 65°). W środkowej części kontrofosu przeszliśmy bardzo trudne 4 liny skalnego koryta, o stromiźnie 70–80°. Wyjście na skalny plac wierzchołka odbywało się wieczorem, o zmierzchu, po śnieżno-lodowym zakończeniu kontrofosu (8 lin, o stromiźnie 50°).

18 sierpnia. Podjazd o 9:00. Poruszamy się po wierzchołkowym grzebieniu szczytu Szypka w kierunku szczytu Rewolucji po śniegu, lodzie. Zjazd do przełączki po stromym grzebieniu odbywa się po granicy śnieg — skały. Nocleg na przełączce (fot.-3).

19 sierpnia. Wychodzimy o 8:00 na Południowe żebro szczytu Rewolucji. Śnieżno-lodowe żebro (fot. 4) przechodzi w skalny kontrofors. Wysokość 6500 m. Śnieg gruzłowaty. Nocleg, bardzo silny wiatr, zimno.

20 sierpnia. Wychodzimy o 9:00, przechodzimy do wierzchołka, omijając obozowisko-platformę wojskowych u ostatnich skał przed śnieżno-lodowymi zboczami wierzchołka. Po nich podnosimy się do wierzchołkowego turu. Zmieniamy kartkę, fotografujemy i szybko schodzimy do swojego namiotu. Wieczór zaskakuje nas u początku zjazdu po śnieżno-lodowym grzebieniu.

21 i 22 sierpnia. Zjazd odbywał się po drodze podjazdu, a zjazd ze szczytu Szypka odbywał się po trasie 3B kat. trudn.

§7. Techniczne przejście skomplikowanych odcinków i ogólna ocena działań uczestników

Cała trasa w większości została pokonana swobodnym wspinaniem i tylko w kluczowych miejscach tras (na szczycie Szypka po północno-zachodnim kontrofosie) drabinki (na prawo od 2-go wodospadu, na skalnym ramieniu, w środkowej części kontrofosu, fot. 1-2-1).

Idącymi naprzód na skałach na zmianę z ulżonymi plecakami byli: mistrz Ukrainy 1972 r. KMS Radoszkiewicz i Bondarec, na śniegu — Iwanow, Klujew.

W dobrej atmosferze koleżeńskiej, w duchu przyjaźni i wzajemnego zrozumienia, odbywało się opisywane wejście. Wszyscy uczestnicy dali sobie radę z zadaniami, uwarunkowanymi planem taktycznym i własnymi możliwościami fizycznymi.

§8. Ogólna charakterystyka trasy

Pokonana trasa po półn.-zach. kontrofosie jest najkrótszą trasą na szczyt Szypka (6254 m).

Część trasy od noclegu 16.08 do 17.08 jest dość stromą zniszczoną ścianą 60–70°, niebezpieczną ze względu na spadające kamienie, leciące z górnego pasa skał. Na ścianie nie ma gdzie postawić namiotu. Nocleg na niej może być nieprzyjemny, rozciągłość ściany to około 700 m.

Drugi odcinek podjazdu na szczycie Szypka — to sam północno-zachodni kontrofors o wysokości 700–800 m. Skały są nietrwałe i zmuszają do zachowania maksymalnej ostrożności. Jak i na pierwszym odcinku, namiotu nie ma gdzie postawić.

Drużyna zgodnie uważa, że ze względu na techniczną trudność, stromość, rozciągłość odcinków podjazd na szczyt Szypka po półn.-zach. kontrofosie należy odnieść do trasy 5B kat. trudn.

KAPITAN DRUŻYNY B. IWANOW TRENER DRUŻYNY B. SIWCÓW