1. Klasa wspinaczki — wysokogórsko-techniczna.

2. Region — Pamir, pasmo Iškašim.

3. Ša­ter, 5568, w centrum S-3 ściany.

4. Proponowana — 6B kat. trudn. pierwsze wejście.

5. Różnica wysokości — 1318 m, długość — 1680 m, długość odcinków 5–6 kat. trudn. — 920 m. Średnie nachylenie głównej części ściany — 82°, średnie nachylenie ściany do początku grani — 73°.

6. Wbite haki: skałkowe: 405/197 śrubowe: 160/6 zakładki: 352/174 lodowe: 19

7. Godzin marszu zespołu — 56 h 50 min i dni — 5.

8. Nochewki: jedna półleżąca i trzy wiszące (w namiocie-platformie i hamakach).

9. Kierownik: Bалыбердин Władimir Siergiejewicz MSМК, Žak Wiktor Władimirowicz MS, Razumow Jurij Michajłowicz MS, Głusz­kow Aleksandr Siemionowicz MS, Ajwazow Michaił Borisowicz MS, Owsiannikow Dmitrij Aleksandrowicz MS, Šustrow Nikołaj Borisowicz КМS, Požydajew Jurij Jewgieniewicz КМS.

10. Trener zespołu — Džibrajew Jurij Gieorgijewicz.

11. Data rozpoczęcia wspinaczki — 20 lipca 1985 r. na szczycie — 24 lipca 1985 r., powrotu — 24 lipca 1985 r.

Zdjęcie profilu ściany z prawej strony. Zrobione wzdłuż ściany z miejsca Grigorienko–Pry­goda 7 czerwca 1985 r. Г 50. Poranek. Wspólne miejsca na zdjęciu. Г 50. Poranek. Obiektu nie ma, zdjęcie nie zostało zrobione.

www.alpfederation.ru ↗

www.alpfederation.ru ↗

FOTOPANORAMA REJONU WSPINACZKI. Zrobione z odległości 5–6 km. 25 czerwca 1985 r. „И”–50. Znak na schemacie nr 3:

Krótki przegląd rejonu wspinaczki

Szczyt Ša­ter znajduje się w paśmie Iškašim. Na północny zachód (do doliny Gar­m­-Čašma) szczyt opada stromą kilometrową ścianą, znajdującą się w zakresie wysokości 4300–5400 m. Do źródeł doliny Gar­m­-Čašma od kiš­laku Gar­m­-Čašma — 8–9 godzin marszu (około 30 km). Przy tym:

• Do połowy drogi prowadzi dobra ścieżka przez lesisty teren.
• Dalej (zaraz za zakrętem doliny na południe) ścieżka prowadzi po wysokogórskiej łące wzdłuż rzeki Gar­m­-Čašma.

Przed nami w latach 1973–1975 w rejonie pracowały dwie ekspedycje USRR (kier. Grigorienko–Pry­goda). Geograficzny opis rejonu i szczegółowy opis podejść został przedstawiony w raporcie zespołu USRR (kier. Grigorienko–Pry­goda); I miejsce w Mistrzostwach ZSRR 1973 r.

Nasz zespół do transportu sprzętu i zaopatrzenia użył karawanu. Konie można wynająć u pasterzy ze środkowej części doliny. Część ładunku została dostarczona wcześniej śmigłowcami z miasta Chorog.

Obóz bazowy został założony na wysokości 3600 m na dużej płaskiej platformie, osłoniętej od zbocza moreną, na prawym (orograficznie) brzegu rzeki Gar­m­-Čašma u jej źródeł. Od obozu bazowego do ściany — 2 h 24 min (ta wysokość na schematach zespołu USRR jest podana jako 3200 m).

Z obozu bazowego dobrze widać północno-zachodnią ścianę szczytu Ša­ter i sąsiedniego majestatycznego szczytu 5527 (szczyt „Trzy Wieże”) z jego niezdobytą północno-zachodnią ścianą.

Pogoda w rejonie z reguły jest stabilna, bez opadów. Czerwiec tego roku był niezwykle śnieżny, i dopiero 4–6 lipca ściana osiągnęła stan bliski średniemu stanowi letniemu.

Pod względem możliwości wspinaczkowych rejon źródeł doliny Gar­m­-Čašma jest odpowiedni zarówno do organizacji szkoleń dla początkujących alpinistów, jak i do organizacji imprez z udziałem КМS i MS.

W przyległych kotłach możliwe są pierwsze wejścia:

• 2A–5A kat. trudn.
• Na S-Z ścianę szczytu 5527 — pierwsze wejście 5B kat. trudn.

Ruch zespołu na trasie odbywał się w trybie zapewniającym wykonanie planu taktycznego — 12–13 godzin pracy i 8 godzin nocnego odpoczynku.

Codziennie z miejsca rozbicia namiotu para wspinaczy dokonywała obróbki trasy, co pozwalało:

• Zwiększyć długość trasy pokonywanej w ciągu dnia;
• Zapewnić rozgrzewkę i „rozruszanie” prowadzącej pary w dniu pracy.

Zespół spędził na trasie 56,8 godzin marszu.

Bezpieczeństwo podczas pracy na trasie było zapewnione przez:

• regularną zmianę prowadzących par;
• przechodzenie przez perły na podwójnej linie;
• poruszanie się pierwszego na podwójnej linie i z amorty­zatorem;
• dominujące usytuowanie punktów ubezpieczenia pod okapami.

Zespół dysponował 2 komple­tami ap­teczki i zapasową żywnością do radia. Pomimo licznych okapów i nawisa na trasie, zespołowi udało się przejść ją z minimalnym użyciem haków śrubowych (6 szt.).

Podstawowym kryterium wyboru miejsc biwakowych była ich ochrona przed możliwym spadnięciem kamieni. Przy tym należy zauważyć, że zespół wykorzystał praktycznie wszystkie dogodne miejsca na noclegi na trasie (tj. bezpieczne noclegi, położone pod nawisami w rejonie półek).

W efekcie:

• Pierwszy nocleg odbył się pod okapami na półkach, pozwalających ustawić namiot-platformę dla 4 uczestników, a pozostałej czwórce rozgościć się w workach biwakowych (w hamakach).
• Nochewki 2, 3, 4 były wiszącymi.

W wyniku działań zespołu plan taktyczny wspinaczki został wykonany w pełni bez odstępstw.

1 dzień. Główne zadanie — przejście dolnej części ściany z różnicą wysokości 500 m i wyjście na główny odcinek ściany z organizacją biwaku w dolnej jej części.

Na odcinkach:

• R0–R10 szła para Bалыбердин–Požydajew;
• R10–R17 — Głuszkow–Žak.

Odcinki R0–R10 zostały pokonane przez pierwszą parę w ra­tach. O 15:00 zespół osiągnął miejsce planowanego biwaku.

Tego samego dnia Šustrow–Owsiannikow przeszli jeszcze 35 m (odcinek R17–R18), ta „lina” wisi i została pokonana wyłącznie na sztucznych punktach asekuracji (ИТО).

2 dzień. Główne zadanie — pokonanie nawisu z ograniczoną liczbą pęknięć i wyjście na nocleg w podstawie ogromnej płytki na ścianie.

Odcinki R18–R24 zostały pokonane przez parę Bалыбердин–Požydajew.

Wspinaczka była skrajnie trudna z użyciem ИТО.

Została przeprowadzona obróbka odcinków R23–R24.

3 dzień. Główne zadanie — wyjście na nocleg u podstawy wieży.

Na odcinkach:

• R24–R25 jako pierwsza pracowała para Owsiannikow–Ajwazow;
• R25–R31 — Bалыбердин–Ajwazow.

Została przeprowadzona obróbka odcinków R27–R31. Niezwykle trudna wspinaczka, skomplikowana przez nietrwałość skał. 1 kluczowy odcinek.

4 dzień. Główne zadanie — pokonanie dużego okapu. Miejsca na nocleg tego dnia nie zamierzano zmieniać.

Odcinki R31–R34 zostały pokonane przez parę Žak–Głuszkow, odcinki R34–R38 — przez parę Šustrow–Bалыбердин.

Najbardziej napięty dzień wspinaczki. Teren — skrajnie trudny do przejścia. Praca była prowadzona wyłącznie na ИТО.

5 dzień. Główne zadanie — wyjście na „dach” z następującym wejściem na szczyt.

Odcinki R38–R39 zostały pokonane przez parę Požydajew–Bалыбердин.

Przekroczyli lodowy wewnętrzny kąt.

O 16:00 zespół był na szczycie, a o 21:45 — w obozie bazowym.

Upadków i kontuzji na trasie nie było.

Nie było przerw w sesjach radiowych.

Pogoda w okresie całej wspinaczki była dobra.

Przejście trasy przyczyniło się do zastosowania zakładek typu:

• „fren­d”;
• „kruk”, a także wyposażenia zespołu w namiot-platformę.

Opis trasy po odcinkach

R0–R1. Twardy śnieg z lodowymi rowami. R1–R2. Zniszczona ścianka, w szczelinach lód. R2–R3. Baranie czoła ze śniegiem i lodem. R3–R4, R4–R5, R5–R6. Szereg zniszczonych skalnych ścianek i grzbiecików. R6–R7. Wznoszenie się z nawisem, szczelin mało. R7–R10. Stromy śnieżny stok z stromą ścianką. Pod cienką warstwą śniegu — twardy lód. R10–R11. Pionowa szczelina, skały zniszczone. R11–R12. Wewnętrzny kąt z nawisem, który jest obchodzony po lewej stronie. R12–R13. W górę po silnie rozczłonkowanej ściance i trawers w prawo. R13–R15. W lewo-w górę po pionowej ścianie i szerokim wewnętrznym kącie. R15–R16. Trawers w prawo i po ścianie w górę. Nawis jest pokonywany z lewej strony. R16–R17. Po wewnętrznym kącie w górę i w prawo na szeroką (1 m) półkę. Nochewka. R17–R18. Początek jednego z kluczowych miejsc trasy. Z noclegu przez nawisa w górę po pionowym wewnętrznym kącie z licznymi małymi okapami. Po 30 m wyjście pod ściankę z kaskadą okapów. R18–R19. Po ścianie okapami w górę-w prawo. Pęknięć mało. Przejście ze „skaihu­kami”. R19–R20. Po ścianie wyjście u podstawy wewnętrznego kąta, z dołu wyglądającego jak „etaż”. R20–R21, R21–R22, R22–R23. Po wewnętrznym kącie w górę nieco w lewo pod pionową płytę, powyżej której bardziej łagodny wewnętrzny kąt, biegnący w lewo-w górę. Po wewnętrznym kącie wyjście na półkę. Pod okapem nocleg. R23–R25. Od miejsca noclegu w lewo po dużych blokach pod duży okap nad niszą. Trawers w prawo pod okapem, wyjście na tępy zewnętrzny kąt z drobnym reliefem. Po gładkich ściankach z niewielkimi nawisami i małymi pęknięciami w górę i trochę w prawo. Stopniowo relief staje się większy, więcej pęknięć. R25–R27. Po prawej krawędzi dużej „nalepki” na jej górny brzeg i po prostym wewnętrznym kącie na półkę. Nochewka. R27–R28. W górę po rozłamie z licznymi luźnymi kamieniami na wierzchołek uskoku. R28–R29. Trawers w prawo po półce. Skały wyjątkowo luźne. Niezwykle trudno zorganizować rzetelną asekurację. Najbardziej problematyczny odcinek trasy. Na końcu półki na haku śrubowym — kontrolny tur. Od haka w dół i w prawo do wewnętrznego kąta. W górę i w prawo — wyjście na ściankę i dalej po dużych blokach w górę na kontynuację zniszczonej półki (patrz odcinek R28–R29). R29–R30. W prawo-w górę po półce luźnej skały w obieg nawisu. R30–R31. W lewo-w górę po przerywanych półeczkach. Skały nietrwałe. R31–R33. Trawers w prawo i dalej w górę po szczelinie, która stopniowo się zwęża. Skały mocne, gładkie. R33–R37. W górę pod lewy brzeg dużego okapu. Szczelina kończy się. Do poziomu drugiego okapu ruch na hakach śrubowych lub „skaihu­kach”. Trawers w lewo pod okapem po dużych szczelinach. R37–R38. W górę najpierw po lewej, a potem po prawej ścianie wewnętrznego kąta. Wieczorem pod wodospadem, rano po naciekowym lodzie. Wyjście na półkę ze śniegiem. R38–R39. Wewnętrzny kąt, bardziej stromy w górnej części. Wyjście na szeroką półkę i w lewo na wierz­chołkowy grzebień. R39–R40. Śnieżny grzebień z występami skał i odcinkami stromego lodu. Z lewej strony okapy. Potrzebne 1–2 pary ra­t.

TECHNICZNE ZDJĘCIE TRASY. Zrobione 7 lipca 1985 r. z odległości 8 km. Wysokość 4000 m. Godzina 17:00. In­dustar 50. Znak na schemacie nr 4.

nr 5. Odcinek R23–R24 podczas schodzenia z obróbki.

nr 6. Odcinek R23–R24 z góry.