Mistrzostwa USRR w alpinizmie 1986 r. Klasa nowych przejść

SPRAWOZDANIE

z wejścia na p. Szater 5568 m według prawej części Ściany NW 5B kat. trudności (pierwoproхождение) drużyny Charkowskiego Komitetu do Spraw Sportu.

Kierownik: Tanец A.A. Trener drużyny: Artemenko G.P.

310003 Charków, Pałac Pracy Charkowska Rada Obwodowa DSO „Buriewiestnik”

310121 Charków ul. Gierojew Truda 68A, m. 34. Tanец A.A.

310023 Charków wjazd Kr. Studenczestwa 8. Artemenko G.P.

Wysokości na trasie określano przy użyciu mapy i wysokościomierza

Uczestnicy:

• A. Tanец
• W. Buriak
• A. Jelkow
• B. Poliakowski
• W. Rybczenko (h.6)

12–18 lipca 1986 r.

Profil ściany z prawej strony --- Trasa wejścia Zdjęcie zrobione 29 lipca 1986 r., 15:00 z przełęczy S-Z pr. 3-A"/r na w. Trzy Baszty odległość 3 km № 3 obiektyw T-22 50 mm

Profil ściany z lewej strony --- Trasa wejścia Zdjęcie zrobione 26 lipca 1986 r., 16:00 z pr. Akmи — 5124 m odległość 10 km. Obiektyw Helios 50 mm № 2

Fotopanorama rejonu

--- Trasa wejścia --- Trasa 3-A k/tr (droga zejścia) --- Trasa 3-A k/tr na p. Trzy Baszty

Zdjęcie zrobione 26 lipca 1986 r., 16:00 z p. Armу 5214 m odległość 10 km obiektyw Helios 50 mm № 2

• № 3,4 punkty fotograficzne

Rysunek trasy. M1:5000

Mapa-schemat rejonu Wspinaczki • № 1,2,3,4 – miejsca zdjęć

Krótki przegląd rejonu wejścia

Pik Szater znajduje się w pasmie Szachdaryńskim na południowym zachodzie Pamiru. Trasą Chorog-Osz 30 km do wsi Anderob, następnie, skręcając z trasy w lewo 10 km samochodem do kyszłaku Garm-Czaszma. Od kyszłaku w górę przez dolinę Garm-Czaszma do lodowca o tej samej nazwie około 25 km, skąd 2 godziny marszu pod Ścianę NW piku Szater. Podejście od k. Garm-Czaszma pod trasy Ściany NW p. Szater zajmuje 10–12 godzin. Oboz podstawowy wygodnie rozbić na zielonych polanach powyżej dwóch koszów, położonych po obu stronach rzeki. Od tego miejsca 4–5 godzin pod ścianę.

W 1973 r. drużyna z Charkowa pod kierownictwem Gr. Prigody otrzymała złote medale Mistrzostw ZSRR za trasę przez Ścianę NW p. Szater. Po tym przez długi czas dolina Garm-Czaszma nie była odwiedzana przez alpinistów. W zeszłym roku leningradzcy alpiniści dokonali dwóch pierwszych wejść na p. Szater przez ścianę NW: Bалыбердин 6B kat. trudności i Жак 5B kat. trudności, a także szereg pierwszych wejść 3–5 kat. trudności. Uczestnicy naszej ekspedycji (3–30 lipca 1986 r.) powtórzyli praktycznie wszystkie trasy Leningradczyków, a także dokonali pierwszych wejść o kategoriach 3B, 4A, 4B i dwóch 5B kat. trudności. Tak więc rejon p. Szater ma wystarczająco tras dla alpinistów każdego poziomu.

Przygotowania do wejścia

Konsultację w zakresie rejonu oraz fotografię p. Szater nasza drużyna otrzymała od Ju.Grigorenko-Prigody. P. Szater już od kilku lat przyciągał naszą uwagę i planowaliśmy dokonanie pierwszego wejścia przez ścianę NW. Ale w 1985 r. Leningradczycy wytyczyli dwie ciekawe trasy – przez centrum i lewą część ściany NW p. Szater. Po analizie fotografii ze wszystkimi naniesionymi trasami, drużyna doszła do wniosku, że na p. Szater można wytyczyć jeszcze jedną logiczną i wystarczająco bezpieczną trasę 5–6 kat. trudności przez prawą część ściany NW. Zgłaszając ścianę NW p. Szater na Mistrzostwa USRR w klasie pierwszych wejść 1986 r., nasza drużyna od jesieni 1985 r. przystąpiła do ukierunkowanych treningów według zatwierdzonego przez radę trenerów planu. Główny nacisk położono na:

• przygotowanie techniczne i fizyczne,
• dobór sprzętu.

Jakości fizyczne doskonalono podczas treningów (4 razy w tygodniu) i udziału w zawodach. Technikę poruszania się po skałach członkowie drużyny doskonalili na Krymie, uczestnicząc w mistrzostwach obwodowej rady i miasta Charkowa w wspinaczce skałkowej.

Zimą wszyscy uczestnicy drużyny odbyli zgrupowanie w a/l „Torpedo”, dokonując wejść na p. Chican 3B kat. trudności i w. Uiłpata 5B kat. trudności. W maju odbyło się dwutygodniowe zgrupowanie na Krymie, podczas którego doskonalono pracę w parach na trudnym terenie, sprawdzano sprzęt i dokonywano wejca. Plan taktyczny był sporządzany z uwzględnieniem analizy wejść poprzednich drużyn na p. Szater, a także dostępnego sprzętu i sił drużyny. Podstawowymi danymi wyjściowymi trasy były:

• a) naprzemienne występowanie stromych odcinków (5 bastionów) z łatwiejszymi;
• b) możliwość zorganizowania bezpiecznych i wygodnych noclegów pomiędzy bastionami;
• c) różnica wysokości w części nadrzędnej trasy 1000–1200 m;
• g) możliwe strome i silnie zniszczone fragmenty skalne;
• d) zlodowacenie 1 i 3 bastionu;
• e) słońce oświetla ścianę w drugiej połowie dnia.

Planowano wstępne przetarcie bastionów i noclegi w chronionych miejscach. Od rana podchodzenie po linach, następnie dwójka-trójka toruje miejsce dla noclegu, a prowadząca dwójka rozwiesza liny. Silnie zniszczone odcinki planowano przechodzić po linach, na podwójnej linie, z przerwami. Do pokonania zlodowaconych odcinków planowano zabrać:

• młotki lodowcowe
• raki

Bezpośrednio w obozie podstawowym zdano normy fizyczne i wybrano pięciu uczestników wejścia spośród zgłoszonych.

Harmonogram wejścia

Harmonogram wejścia

Godzina 7:00, 12 lipca 1986 r. – Zachmurzenie, bez opadów. Nocleg №1: siedzący w namiocie, tyczka ze śniegiem. Nocleg №2: leżący w namiocie.

13 lipca 1986 r. – Zachmurzenie, mokry śnieg. Zejście na poprzedni nocleg.

14 lipca 1986 r. – Zachmurzenie od 14:00, obfity mokry śnieg. Zejście na poprzedni nocleg. Nocleg №4: leżący w namiocie, na śniegu pod przewieszonym występem 4900 m.

15 lipca 1986 r. – Mgła, śnieg, silny wiatr. Po 15:00 zachmurzenie, bez opadów. Nocleg №5 na miejscu pośrednim.

16 lipca 1986 r. – Zachmurzenie, bez opadów.

17 lipca 1986 r. – Śnieżny grań 5170 m. Nocleg №6: leżący w namiocie.

18 lipca 1986 r. – Mgła do 15:00, śnieg, trzęsienie ziemi. Nocleg №7 podczas schodzenia. 1 godzina od wierzchołka. O 17:30 grupa osiągnęła wierzchołek.

Działania taktyczne drużyny

Ruch po trasie odbywał się według schematu: prowadząca dwójka (pierwszy z odciążonym plecakiem lub bez niego) zakłada liny, ostatni wyjmuje haki, zdejmuje liny, które są przekazywane do przodu itd. Tak drużyna pracowała na odcinkach: R0–R7, R15–R16, R29–R39. Pozostała część trasy była wstępnie torowana przez dwójkę, a inni w tym czasie organizowali nocleg. Ruch po linach następował głównie rano, obróbka – w drugiej połowie dnia, kiedy robiło się znacznie cieplej. Skład par zmieniał się, a dokładniej zmieniał się lider, a pozostali poruszali się po linach (obowiązkowo na podwójnej linie: albo podwójne liny, albo liny z asekuracją).

Na początku pracowali wszyscy uczestnicy drużyny:

• R0–R2 – Jelkow
• R3–R5 – Tanец
• R6–R8 – Buriak
• R9–R13 – Tanец
• R12–R14 – Rybсzenko
• R15–R16 – Poliakowski
• R17–R19 – Tanец
• R20–R21 – Buriak
• R22–R23 – Rybсzenko
• R24–R26 – Tanец
• R27–R29 – Rybсzenko
• R30–R36 – Poliakowski
• R38–R39 – Jelkow

Ruch rozpoczynał się o 10 godzinie: dużo czasu zajmowało przygotowanie posiłku i zbiórki w piątkę w namiocie. Kończyli pracę do 19–21 godziny. Dużo czasu zajmowała organizacja noclegów:

• namiot stawiano na przygotowanym miejscu, w chronionym miejscu,
• organizowano niezawodne liny.

Używaliśmy własnoręcznie wykonanego, lekkiego namiotu o półokrągłym dachu, który w pełni się sprawdził.

Pierwszy szedł w galoszach na podwójnej linie, z których jedna – „Elita”, 11 mm ze znakiem UIAA. Jako liny używano liny produkcji krajowej. Wypadków i kontuzji nie było. Posiłki przygotowywano dwa razy dziennie – rano i wieczorem. Dodatkowo każdy otrzymywał pakiet z zapasem prowiantowym. Produkty i benzynę wzięto na trasę z zapasem i to było ku dobremu, ponieważ wejście przedłużyło się z powodu niepogody.

Duże zmiany w opracowanym planie taktycznym wprowadziła niepogoda. Właściwie tylko pierwszy dzień był pogodny, w dalszym ciągu towarzyszyły nam:

• śnieg,
• wiatr,
• ograniczona widoczność.

Każdego dnia oczekiwaliśmy poprawy pogody, ale ona nie nastąpiła, co w ogóle nie jest charakterystyczne dla południowo-zachodniego Pamiru. Trzeba było przeczekać niepogodę w namiocie: 13 lipca do 12:30, 15 lipca do 14:00, 16 lipca do 15:00. W pozostałym czasie pracowaliśmy w trudnych warunkach. Ograniczona widzialność nie pozwoliła na wykonanie dobrych zdjęć na trasie.

Łączność radiowa z obozem podstawowym odbywała się za pomocą radia „Karat” i była stabilna przez cały okres wspinaczki.

Opis trasy po odcinkach

Trasę można umownie podzielić na pięć bastionów, przedzielonych zaśnieżonymi skałami o mniejszym nachyleniu, po obu stronach których znajdują się żleby. Te żleby wyznaczają kontrforys, przez który prowadzi trasa. Trasa przebiega przez prawą krawędź Ściany NW. Lewy żleb oddziela naszą trasę od kontrforysu Gr. Prigody. Po prawej stronie trasy – gigantyczny śnieżno-lodowy żleb, przez który nieprzerwanie idą kamienie i lawiny.

Podejście pod pierwszy bastion (odc. № 0–2) po śnieżno-lodowym stoku, którego nachylenie stopniowo się zwiększa. Szczelina brzeżna jest przekraczana w najwęższym miejscu. Ruch w rakach, asekuracja przez śruby lodowe.

Pierwszy bastion (odc. 3–5), o długości około 80 m składa się ze stromych, zniszczonych skał, zalanych natecznym lodem. Początek trasy wewnętrznym kątem (odc. 3), następnie w prawo pod występ z zamarzniętych kamieni, który jest pokonywany za pomocą I.T.O. Następnie wyjście na zalany lodem występ skalny. W lewo do góry po stromym skalnym odcinku z lodem (odc. 5). Wyjście na górę bastionu. Podczas przechodzenia pierwszego bastionu lider używał młotka lodowego i raków.

Odcinek (6–7), o długości około 200 m jest przechodzony pionowo w górę. Wyjście do podstawy drugiego bastionu. Tutaj nocleg siedzący na wąskiej półce.

Drugi bastion (odc. 9–14) ma rozbudowany występ (12–13) i składa się z zniszczonych skał, których pokonanie wymaga dużego wysiłku fizycznego i psychicznego.

Po noclegu dwie strome liny (odc. 8, 9) w lewo i do góry do półki, na lewo od występu, następnie prosto w górę po ścianie, potem przez rozpadlinę (odc. 11) pod występ skalny. Huśtawka 8 m w prawo pod okap skalny, który jest pokonywany przy użyciu I.T.O. Następnie bardzo zniszczone skały („Niebezpiecznie!”) na drabinkach do pochyłej półki, w lewo stromy komin (odc. 14) wyprowadzający na wygodną półkę.

Po skałach średniej trudności około 200 m (odc. 15–16) pod trzeci bastion. Trzeci bastion (odc. 18–20) jest zalany natecznym lodem w dolnej części, w górnej części lekko przewieszony (odc. 18). W drugiej połowie dnia skały są mokre, cieknie woda. Od noclegu w prawo do góry, następnie trawers w lewo (odc. 18) i wejście we wspólny kąt (odc. 17). Następnie prosto w górę do śnieżnego grani (odc. 20) i po nim w lewo pod ścianę – wygodne miejsce na nocleg. Stąd w prawo do góry (odc. 21), omijając gładkie przewieszone skały, wchodzi się pod ścianę, podobną do otwartej księgi, którą wieńczy gigantyczny okap skalny – kluczowe miejsce trasy.

Czwarty bastion (odc. 22–29) składa się z monolitycznych suchych skał, ma długość około 140 m. Najpierw trasa prowadzi przez rozpadlinę, następnie na prawo po stromym odcinku skalnym z mikrouchwytami (odc. 23). Punkt orientacyjny – niewielka półka, na której można zorganizować nocleg.

Od półki w lewo we wspólny kąt (odc. 24) dalej huśtawka w stromą rozpadlinę (odc. 25) i po niej, zjeżdżając w lewo na krawędź gigantycznego okapu skalnego. Okap jest obchodzony z lewej strony na I.T.O. (odc. 28) następnie w prawo do góry po stromym odcinku skalnym, wyjście na wygodny taras (odc. 29).

Czwarty bastion wymagał zastosowania wielu środków technicznych: huśtawki, podciągu, trzeba było wbijać szlamburowę, a także dobrze sprawdzały się zaklinacze, skrzynki i cienkie kliny. Od tarasu w lewo w komin (odc. 30), następnie po ściankach, przeplatanych śnieżnymi odcinkami, podchodzi się (odc. 31–32) do wyjścia na niewysoki śnieżny grań, prowadzący w lewo, do podstawy piątego bastionu.

Piąty bastion jest przechodzony „na wprost” w sposób swobodny. Najpierw po stromym odcinku skalnym, wchodzącym w komin, następnie przez rozpadlinę (odc. 35), po ścianie z niewielkimi uchwytami, wyjście na „dach”. W lewo po śnieżnym grzbiecie (odc. 37) do żandarma, który jest obchodzony z prawej strony i dalej po grani do wierzchołka około 250 m.

Techniczne zdjęcia trasy

--- trasa wejścia Zdjęcie zrobione 29 lipca 1986 r., 17:00 z lodowca Garm-Czaszma odległość 500 m, № 4 obiektyw T-22, 50 mm. --- trasa Grigorienko – sk/tr

Odcinek №9

Odcinek №13

Odcinek 19