Paszport wejścia

1. KLASA: technicznie trudne wejścia.
2. Region: Centralny Pamir, górne biegi rzeki Wanč.
3. Trasa: pierwsze wejście na w. Mały Rawak północnym kontraforsem, granią.
4. Charakterystyka wejścia: różnica wysokości: 4600–3800 = 800 m; średnie nachylenie 45°–60°; długość odcinków trudnych — 400 m, w tym bardzo trudnych — 55 m.
5. Wbijanych haków: 24 (skalne).
6. Liczba godzin marszu: 14.
7. Nazwa zespołu: zespół LGS DSO „Spartak”.
8. Skład zespołu:
   1. Bajbara Wiktor Saweljewicz — kierownik 1. sp. roz.
   2. Presnowa Walentyna Aleksandrowna — 1. sp. roz.
   3. Kopytow Walentin Pawłowicz — 1. sp. roz.
   4. Kolczin Aleksandr Aleksandrowicz — MSzMK.
9. Trener zespołu: MSzMK Kolczin A. A.
10. Data wejścia — 11 sierpnia 1975 r.

Opis geograficzny

Szczyt Mały Rawak jest drugim od wschodu wierzchołkiem podkowy Rawak, w górnym biegu rzeki Wanč na Zachodnim Pamirze. Szczegółowy opis geograficzny podkowy znajduje się w raportach z wejść na szczyty Rawak (5232 m) i Szauhada (5137 m). Szczyt nie jest zaznaczony na mapach, najprawdopodobniej dlatego, że nie jest widoczny ani z doliny rzeki Wanč, ani z doliny Abdugor. Jest dobrze widoczny z lodowca Rawak (patrz zdjęcie). Szczyt ma mniej więcej taką samą wysokość jak w. Kulizog (4665 m) — pierwszy od wschodu wierzchołek podkowy Rawak. Na płd.-zach. od w. Mały Rawak znajduje się wierzchołek 5201 — pierwszy z pięciotysięczników podkowy Rawak. Od niego M. Rawak jest oddzielony obniżeniem w grani o wysokości ok. 4400 m. Do szczytu Kulizog prowadzi mocno poszarpana grań z obniżeniami do 4300 m. Pomiędzy długą wschodnią granią wierzchołka 5201, wierzchołkiem M. Rawak i wschodnią granią wierzchołka Kulizog znajduje się bezimienny lodowiec, który proponujemy nazwać lodowcem Kulizog. Górny cyrk tego lodowca znajduje się na wysokości ok. 4250 m. Z tego cyrku wierzchołek M. Rawak jest bardziej dostępny, dlatego zejście ze szczytu logicznie jest na ten lodowiec. W alpinistycznym sensie północna strona w. M. Rawak nie przypomina północnych ścian sąsiednich pięciotysięczników podkowy. Jest to czysta, nie ośnieżona i nie zlodowaciała skała. Najwyraźniej wynika to z mniejszej wysokości szczytu.

Opis trasy wejścia na w. M. Rawak północnym kontrafortem

1. Podejście

Z obozu bazowego w uroczysku Koj-Zog w dół do stożka napływowego rzeki Rawak i dalej kanionem rzeki Rawak do jęzora lodowca. Jęzor lodowca można obchodzić z prawej strony i po osypiskach wspinać się na morenę boczną przed zakrętem lodowca. Za zakrętem na morenie są bardzo wygodne rawackie noclegi. Od nich przecięcie lodowca do początku trasy zajmuje około godziny. Można też przenocować na osypiskach bezpośrednio pod początkiem trasy. W tym przypadku u jęzora lodowca trzeba się wspiąć na lewą morenę i poruszać się po niej do noclegu, który można urządzić na osypiskach na wysokości ~3700 m, nie dochodząc ok. 200 m do śnieżnego stoku, od którego zaczyna się trasa. Jeśli w kanionie rzeki Rawak nie ma ciągłego mostu śnieżnego, można na początku kanionu wyjść na półkę z prawej strony (asekuracja hakowa) ok. 40–60 m od dna kanionu. Można dostać się na lodowiec Rawak również przez północne trawiaste ramię w. Kulizog.

2. Wejście

Od górnego końca osypisk (wysokość ok. 3800 m) po śnieżno-lodowym stoku w górę, obchodząc z prawej strony podstawę północnego kontrafortu w. M. Rawak (odcinek R1, 300 m, 1 godz., raczki). Punktem orientacyjnym jest prawa skalna ostroga kontrafortu. Tę ostrogę omija się z prawej strony. Bezpośrednio za nią (~20 m) na skałach znajduje się pochyła półka pod przewieszką. Lawinowy żleb ze śnieżno-lodowego stoku pomiędzy w. M. Rawak i 5201 m podchodzi bezpośrednio do podstawy kontrafortu. Ten żleb zbiera wszystkie kamienie ze ściany p. 5201 m. Dlatego obejście podstawy kontrafortu do półki, od której zaczyna się trasa skalna, musi być wykonane do 8:00 (w sierpniu), zanim zaczną się spadające kamienie. Od półki w lewo-w górę 15 m do nowej półeczki i dalej 40 m prosto w górę, bardzo trudne skały aż do wyjścia na ramię kontrafortu (85°, 8 haków). Asekuracja hakowa. Z prawej strony pozostają mocno przewieszone skały, z lewej — monolitowa grań kontrafortu. Na początku odcinka ruch odbywa się po drobnych pochyłych zaczepach, na końcu pojawia się pęknięcie, nieco ułatwiające wspinaczkę na ostatnich 5 metrach. Skały z osadowych skał, ale bardzo mocne (chociaż są i obluzowane kamienie). Haki trzymają dobrze. Dalej ruch po kontraforcie ~200 m (R3): grań szeroka, niewyraźnie zaznaczona.

Skały łatwe, dużo obluzowanych kamieni. Stopniowo grań staje się ostrzejsza i bardziej stroma. Dwa żandarmy obchodzi się z prawej. Następnie przed dużym pionowym wzniesieniem grani — przejście żlebem z wyjściem na sąsiedni kontrafort (R5, 30 m, trudne skały, 5 haków). Dalej ruch prosto w górę po niewyraźnym kontraforcie aż do wierzchołka (R5). Trwałe granitowe skały, strome (60° i bardziej strome, 300 m), ale z dużą ilością zaczepów. Przyjemna wspinaczka. Asekuracja przez występy i haki (10 haków). Trasa jest pokonywana w butach wspinaczkowych (wibram lub kalosze).

3. Zejście

Do zejścia ze szczytu trzeba najpierw przetrawersować mocno poszarpaną skalną grań (150–200 m), biegnącą do w. Kulizog. Żandarmy bierze się wprost lub obchodzi z prawej strony. Przed dużym spadkiem grani (lub nie dochodząc do niego 30 m) — zejście do prawego skalnego żlebu i po nim na lodowiec płynący na wschód (lodowiec Kulizog), z cyrku utworzonego przez wierzchołki Kulizog, M. Rawak i 5201 m. Dalej po lodowcu wzdłuż grani prowadzącej do w. Kulizog — podjazd do drugiego siodła na grani. Z siodła zejście zjazdem (3 zjazdy po 40 m) po żlebie na północ i dalej po prostych skałach i osypiskach na lodowiec Rawak, skąd zaczynało się wejście. Przy znanym bezpośrednim przejściu w obóz z lodowca Kulizog w dolinę Abdugor, prawdopodobnie znacznie szybciej można wrócić do obozu bazowego tą drogą.

Ocena trasy

Trasa przebiega po suchych skałach (poza śnieżno-lodowym początkiem, wymagającym użycia raczek), pozwalających przejść ją całą w gumowej obuwiu (wibram lub kalosze). Porównywać ją trzeba z podobnymi trasami dostępnymi w górach Fannskich. Jest ona znacznie dłuższa — zarówno pod względem ogólnej długości, jak i długości odcinków trudnych — niż Ruźerawat 4B lub Alaudin 4B. Odcinków o takim stopniu trudności, jak pierwsza ściana kontrafortu, nie ma w żadnej znanej nam „czwórce”. Ta ściana prawdopodobnie w trójkach wspinaczką na wolno jest praktycznie nie do przejścia.

Grupa prosi o zatwierdzenie trasy jako 4B kat. trudn. Komisja tras a/l „Wysotnik” (przewodniczący Chejsin D. J.) zgodziła się z tą oceną.

Kierownik grupy: Bajbara W. S. Trener: A. A. Kolczin

Mapka trasy

△ — obóz bazowy △ — rawackie noclegi — — — — trasa grupy giburmowej

Śnieżno-lodowy stok stożka napływowego pod w. M. Rawak

Mapa-schemat trasy

Rejon górnego biegu rzeki Wanč. — trasa wejścia △ △ miejsca noclegów