Komitet ds. Kultury Fizycznej i Sportu przy Radzie Ministrów USRR

Sprawozdanie z wejścia na szczyt Pik Komunizmu od strony południowej ściany

m. Kijów, 1973 r.

I. Charakterystyka sportowa trasy

Obiekt wspinaczki, Pik Komunizmu, położony jest na styku grzbietów Piotra Pierwsze­go i Akademii Nauk na Centralnym Pamirze. Po pierwszym wejściu J. Abałakowa na Pik Komunizmu w 1933 roku na jego szczyt prowadziło wiele nowych tras. Region Piku Komunizmu jest często odwiedzany przez ekspedycje alpinistyczne i jest dość dobrze znany zarówno pod względem geograficznym, jak i sportowym. (Patrz „Pobieżone werchiny”, 1968–1969). Po błyskotliwym rekonesansie W. Bożukowa, A. Biełopuchowa w 1965 r. i udanych wejściach grup E. Mysłowskiego i W. Oniszczenko centralna część południowej ściany Piku Komunizmu stała się jedną z głównych problematycznych tras radzieckich alpinistów.

Dla naszego zespołu zapoznanie się z Pikiem Komunizmu rozpoczęło się w 1967 roku, kiedy to dokonaliśmy pierwszego przejścia jego północno-wschodniej krawędzi, zdobywając tytuł mistrzów ZSRR. W 1972 roku podjęliśmy próbę wejścia od centrum południowej ściany. Z powodu trudnych warunków atmosferycznych i ograniczonego czasu musieliśmy zejść w dół, dochodząc do wysokości 6300–6400 m.

II. Przygotowania do wejścia, informacje o grupie sportowej

Zespół ukraińskiego komitetu sportowego został skompletowany głównie z alpinistów Ukr­sowietu DSO „Spartak”. W skład zespołu weszli również alpiniści z Charkowskiego DSO „Awangard”.

Ogólne kierownictwo ekspedycją sprawował A. Kustowski, który przez wiele lat kierował zespołem ukraińskiego „Spartaka”. Wszyscy uczestnicy zespołu od kilku lat biorą udział w mistrzostwach ZSRR w alpinizmie. Trzech z nich było już na Pik Komunizmu (Kustowski, Czeriewko, Kolesnik). Dwóch z nich to trzykrotni mistrzowie ZSRR (Kustowski, Czeriewko), pięciu zostało uhonorowanych tym wysokim tytułem jeden raz:

• Aleksjuk
• Grigorienko-Prigoda
• Bachtigozin
• Tkaczenko
• Kolesnik

Wszyscy uczestnicy prowadzą całoroczne treningi, co zapewnia odpowiednio wysoką formę sportową na początku sezonu.

Oprócz przygotowania fizycznego, stale doskonalimy nasze umiejętności techniczne i sprzęt. W tym roku wykonaliśmy dużą pracę nad produkcją sprzętu puchowego z kalandrowanego kapronu, co pozwoliło nam na posiadanie:

• śpiworów o wadze 1,2–1,4 kg;
• kurtki puchowe o wadze 0,6–0,8 kg.

Wiele czasu i sił wymagało przygotowanie indywidualnych racji żywnościowych.

Należy zauważyć, że organizujemy indywidualne żywienie uczestników od 1962–1963 i jest ono całkowicie uzasadnione, zapewniając:

• oszczędność czasu na trasie;
• regularne odżywianie wszystkich uczestników;
• odżywianie na odcinkach o dowolnym stopniu trudności.

III. Plan organizacyjny i taktyczny wejścia

Plan organizacyjny przewidywał:

1. Zebranie wszystkich uczestników w Duszanbe do 5 lipca.
2. Przeniesienie ekspedycji przy pomocy helikopterów na l. Garmo i organizację bazy na polanie Surkowa (wysokość 3900 m) do 10 lipca.
3. Zrzut zaopatrzenia helikopterem pod ścianę, organizację obozu szturmowego na „Gruzinski noczi” (wysokość 4700 m), wyjścia o charakterze akklimacyj­nym, organizację przedwstepnych i ratunkowych środków ostrożności, wejście, ewakuację i zakończenie prac ekspedycji do 20 sierpnia.

Rozpoczęcie pracy ekspedycji — 20 sierpnia. Główne etapy tego planu zostały zrealizowane w planowanych terminach. Po zorganizowaniu bazy cały skład ekspedycji udał się na „Gruzinskije noczi”, gdzie rozbiliśmy namiot szturmowy i zorganizowaliśmy obóz.

Pod ścianą na wysokości 5000–5100 m zostały rozstawione dwa namioty z zaopatrzeniem i produktami żywnościowymi.

Przed wejściem odbyło się drugie wyjście aklimatyzacyjne, podczas którego każdy członek grupy wspiął się na wysokość 6000–6200 m i spędził na tej wysokości noc. Wyjście aklimatyzacyjne zbiegło się z:

• obróbką dolnej części trasy;
• dostarczeniem części produktów żywnościowych.

Środki ostrożności i ratownictwa zapewniały siły ekspedycji. Nawiązano również współpracę z grupami alpinistów z Leningradzkiego „Spartaka” i z Nureku, pracującymi w tym regionie.

Ekspedycja posiadała:

• stałą łączność z lotniskiem Tawił-Daraja za pomocą radia typu „Niedra”;
• łączność między bazą, „Gruzinskimi nocami” i ścianą za pomocą radiostacji typu „Witalka”.

Uznano za celowe zabranie na wejście dwóch radiostacji typu „Witalka” w celu zapewnienia łączności radiowej wewnątrz grupy, co okazało się niezwykle przydatne.

Plan taktyczny wejścia, opracowany przed wyjazdem w góry na podstawie doświadczeń z 1972 roku, został doprecyzowany w odniesieniu do warunków tego roku.

Centralna część południowej ściany Piku Komunizmu to trudna skalna trasa, stroma w centralnej części. Główne trudne odcinki znajdują się na wysokościach około 7000 m i wyżej.

Lewa część jest niebezpieczna z powodu:

• wystającego lodospadu;
• spadających kamieni z krawędzi łączącej Pik Komunizmu i Pik Kujbyszewa.

Po prawej stronie, która ma najmniejsze nachylenie i długość, przebiegają trasy E. Mysłowskiego i W. Oniszczenki.

Część centralna ma postać gigantycznego zewnętrznego kąta z „nawisem” w dolnej części.

W ten sposób powstał następujący plan taktyczny:

1. Przeprowadzenie wejścia środkiem południowej ściany, trzymając się prawej krawędzi kąta zewnętrznego.
2. Przeprowadzenie przez grupę wstępnej obróbki dolnej części trasy z dostarczeniem ładunków i sprzętu.
3. Przeprowadzenie wejścia pełnym składem (10 osób), licząc na czas wchodzenia do 15 dni z następującym po nim zejściem trasą Niekrasowa.
4. Pomimo posiadania łączności ściana — baza, umieszczenie obserwatorów na „Gruzinski noczi”.

IV. Opis wejścia

27 lipca. Trasa zaczyna się od płaskowyżu pod południową ścianą, położonego na wysokości 5000–5100 m. Na początku podjazd prowadzi wzdłuż pierwszej lewej skalnej „łapy”. Skały są stosunkowo proste, na lince 60 m wbija się 4–5 haków (odcinek R0–R1). Podczas podglądania trasy i wstępnej obróbki określono reżim spadających kamieni, które zaczynają się tutaj około 11:00–12:00. Dlatego wychodzimy o 5:00 rano o świcie.

Piątka, która ma przekroczyć kamienio niebezpieczny wąwóz i dostać się pod trójkąt, wychodzi z płaskowyżu pod ścianą. Druga piątka, dla której przygotowano miejsce na nocleg w górnej części łapy, wychodzi z „Gruzinski noczi”.

Do 14:00–15:00 jesteśmy u miejsc noclegowych. Wszystko idzie zgodnie z planem, tempo ruchu jest wysokie, pogoda jest doskonała. Na odcinku R0–R1 jest znacznie mniej śniegu niż w 1972 roku. Wysokość 5600 m.

28 lipca. Tego dnia pierwsza piątka pokonuje odcinek R1–R2 pod skalnym „trójkątem” i dalej w górę po dość stromych skałach (plecaki są wyciągane), dochodzi do punktu R3, gdzie udaje się przygotować miejsce dla dwóch namiotów. Druga piątka z miejsca noclegu wychodzi dopiero pod „trójkąt” (punkt R1), gdzie nocuje na miejscu pierwszej nocy pierwszej piątki.

Wszystkie odcinki pokonane w ciągu dwóch dni były przez nas w 1972 r. pokonywane nieco wolniej. Wysokość 5750 m.

29 lipca. Dziś dużo pracy nad „zwolnieniem” linek użytych w poprzednie dni. Dlatego za cały dzień udaje się obrobić pięć linek w prawo i do góry z przecięciem kamienio niebezpiecznego żlebu. W pierwszej połowie dnia spotykamy się wszyscy razem, ustawiając w punkcie R3 dwa namioty.

Mamy dużo linek: 12 × 60 m, co daje pewną swobodę w przemieszczaniu się. Przypuszczamy, że w górnej części ściany nie będą one wszystkie potrzebne. Wysokość 5900 m.

30 lipca. Dzień trudny. Musimy przebyć obrobiony wczoraj odcinek i, oprócz tego, dostać się na wierzchołek „trójkąta” — bezpieczne miejsce, gdzie, jak się okazuje, można rozbić namioty. To miejsce jest również dogodne z punktu widzenia dalszego pokonywania „zygzaków” — białego kwarcowego pasa, przecinającego od prawej do góry na lewo całą centralną część ściany.

O 16:00, wyciągając na kilku odcinkach plecaki, docieramy do punktu R4 na wierzchołek „trójkąta”. Tego dnia pokonujemy jeszcze kilka linek w górę. Często zmieniamy prowadzącego, oszczędzając siły na górną część ściany. Na odcinkach R0–R4 jako pierwsi szli na zmianę:

• Grigorienko-Prigoda,
• Kolesnik,
• Bachtigozin,
• Szałygin,
• Czeriewko.

Wysokość 6100 m.

31 lipca. Dzień trudnego wspinania. Niemal pionowe odcinki (R4–R5), w lewo i do góry, prowadzą do części nawieszonej (R5–R6). Wchodzą w grę drabinki. Wbite zostają kilka haków szlamburrowych (w dalszym ciągu nie było potrzeby z nich korzystać). Idący po lince używają do podnoszenia się zacisków.

Pod koniec dnia Czeriewko i Tkaczenko udaje się przebyć kwarcowy pas i dostać się na pochyłą półkę, na której możemy jutro zorganizować wyciąganie plecaków. Łącząc dwie linki (odcinek z ujemnym nachyleniem 80 m), schodzimy w dół na nocleg do punktu R4. Wysokość 6250 m.

1 sierpnia. Tego dnia pokonujemy obrobione wcześniej odcinki R4–R5 i R5–R6 i organizujemy nocleg siedzący w punkcie R6. Pracujemy ponad 14 godzin. Dużą pomoc przy organizacji ruchu i wyciąganiu plecaków stanowi posiadanie łączności radiowej w grupie. Wysokość 6350 m.

2 sierpnia. Wykonana wczoraj duża praca pozwoliła nam „podciągnąć tyły”: w naszej dyspozycji jest całe wyposażenie, wszyscy uczestnicy zebrali się w jednym miejscu. To daje nam możliwość zdobycia w tym dniu dość dużej wysokości — około 300 m. Idziemy w lewo i do góry. Zagrożenie spadającymi kamieniami znacznie się zmniejszyło. Pogoda jest dobra, skały są ciepłe. Nachylenie skał wynosi 75–85°.

Używając ubezpieczenia hakowego, podciągając idący z tyłu plecak za pomocą linki, szybko zdobywamy wysokość. Tego dnia nieco wyprzedziliśmy grafik ruchu, jednak nie zdążyliśmy do końca dnia zwolnić haków, karabinków i linek do dalszego ruchu. Nocleg siedzący, niektórzy z uczestników używają hamaków. Wysokość 6500 m.

3 sierpnia. Dwójka, zebrawszy cały dostępny sprzęt, idzie w górę. Po pewnym czasie powinna ją zmienić druga dwójka. Jeśli zostanie znalezione odpowiednie miejsce na nocleg, to wszyscy ruszymy w górę. W przeciwnym razie postanowiliśmy prowadzić obróbkę w górę na 250–300 m: nie chce nam się zmieniać miejsca noclegu, do naszego siedzącego już się przyzwyczailiśmy.

Wspinaczka jest trudna.

Nocujemy ponownie w punkcie R8. Wysokość 6650 m.

4 sierpnia. Pokonujemy odcinek obrobiony dzień wcześniej. Praca jest ciężka, czuć wysokość. A skały są niczym kaukaskie ściany. Dla ułatwienia ruchu z plecakiem często używamy drabinek.

Jesteśmy gdzieś na poziomie trasy graniowej Kuźmina. Ale z powodu nawieszonych skał nie widać wyjścia. Pod koniec dnia nachylenie skał stopniowo maleje. Widoczne są fragmenty śniegu, zaśnieżona półka. Gdzieś tutaj przebiega trasa grupy E. Mysłowskiego.

Udaje nam się rozciągnąć wzdłuż ściany jeden namiot. Pięciu osób nocuje siedząc. Wysokość 6850 m.

5 sierpnia. Po skałach o budowie płytowej idziemy w lewo i do góry. Nachylenie skał maleje. Widoczny jest przedwierzchołkowy grzbiet. Pierwszy idzie bez plecaka, pozostali poruszają się z plecakami.

Do końca dnia pokonujemy 8 linek. Nocleg w punkcie R10, w dwóch namiotach po trzy osoby, dla pozostałych — nocleg siedzący. Trzy linki są zawieszone w górę. Wysokość 7000 m.

6 sierpnia. Po obrobionym odcinku idziemy w górę, a następnie nieco w prawo.

Wspinaczka nie jest skrajnie trudna, ale trudności techniczne są potęgowane wysokością. W sumie napięcie fizyczne jest dość wysokie.

Pod koniec dnia A. Kustowski skarży się na:

• trudności w oddychaniu;
• bóle w okolicy serca.

Rozładowujemy go, i samodzielnie dociera do punktu R12, gdzie rozbijamy w pewnej odległości od siebie dwa namioty.

Łączymy się z bazą i na zalecenia lekarza udzielamy Kustowskiemu niezbędnej pomocy.

Z namiotów widać wyjście na przedwierzchołkowy grzbiet Piku Komunizmu z odległości 60 m w pionie. Wysokość 7150 m.

7 sierpnia. Śpieszymy się, by jak najszybciej dostać się na grzbiet. Martwi nas stan zdrowia Kustowskiego. Oprócz tego, Grigorienko-Prigoda jest przeziębiony.

Zwalniamy sprzęt na odcinkach, które zostały pokonane w poprzedni dzień.

O 15:00 dwójka Czeriewko-Tkaczenko osiąga przedwierzchołkowy grzbiet. Na grzbiecie wieje silny wiatr, nie ma dogodnych miejsc na rozbicie namiotów. Tego dnia, wchodząc całą grupą na grzbiet, prawdopodobnie nie moglibyśmy zejść na nocleg na wysokość mniejszą niż w punkcie R12. Dlatego decydujemy się przenocować w punkcie R12, aby jutro, wychodząc na grzbiet i na wierzchołek, zejść jak najniżej.

Na noc wykonujemy wszystkie zalecenia lekarza dotyczące Kustowskiego i Grigorienko-Prigody. Rozmawiamy z Kustowskim o planie ruchu na jutro.

A w nocy dzieje się coś nieodwracalnego. Kustowski przestaje oddychać. Sztuczne oddychanie i masaż serca nie przynoszą rezultatów. Wysokość 7225 m.

8 sierpnia. Wszyscy są przygnębieni. Niemniej jednak trzeba kontynuować marsz. Jedyna możliwa droga przetransportowania ciała Kustowskiego to grzbiet, który prowadzi z przełęczy między Pikiem Komunizmu a Pikiem Prawdy.

Odcinek skalny na drodze do wierzchołka „trójkąta” (odcinek R2–R3).

Wierzchołek „trójkąta” (punkt R4). Widok na lodowiec Biwacznyj.

Nocleg na wysokości około 7000 m. Do grzbietu — 60 m w pionie, skały średniej trudności, są krótkie pionowe ścianki (odcinek R12–R13). Wysokość 7300 m. Początkowo decydujemy się przetransportować ciało Kustowskiego siłami grupy aż do płaskowyżu. Wchodzimy na grzbiet (wejście całej grupy zajęło około 4 godzin), zostawiamy na wierzchołku pamiątkowy napis z opisem całego zdarzenia (dojście granią na wierzchołek zajęło 20–30 minut). Zdrowie Grigorienko-Prigody budzi coraz większe obawy. Jego kaszel, ogólna słabość i zagrożenie zapaleniem płuc na wysokości zmuszają nas po konsultacji radiowej z lekarzem do rozpoczęcia schodzenia w dół, czasowo pochowawszy Kustowskiego na noclegu w punkcie R12. Tego dnia nocujemy na wysokości około 7200 m.

9–14 sierpnia.

Te dni były nam potrzebne do zejścia trasą Niekrasowa na „Gruzinskije noczi”. Na wysokości około 5700 m spotykają nas alpiniści z Nureku i pomagają nam sprowadzić w dół Grigorienko-Prigodę. Nie pozostajemy im dłużni, przynosząc z płaskowyżu sprzęt i ciepłe ubrania z „zrzutu”, przygotowanego przez nich dla odwołanego później wejścia na Pik Komunizmu. Z „Gruzinski noczi” wszyscy uczestnicy są przywożeni helikopterem do Dżargitaju.

VI. Ocena trasy i działań uczestników

W procesie przygotowań do wejścia na Pik Komunizmu nasz zespół wykonał obszerną program fizycznego i technicznego przygotowania.

W efekcie wykonanej pracy, ogromnej działalności organizatorskiej kapitana zespołu A. Kustowskiego, jasnych i ukierunkowanych działań wszystkich członków zespołu, został pokonany trudny wysokogórski marsz.

Pokonana przez zespół trasa środkiem południowej ściany Piku Komunizmu to logiczna, piękna i interesująca pod względem sportowym droga na wierzchołek.

Dostępne dla zespołu doświadczenie w trudnych wysokogórskich i ściennych wejściach pozwala stwierdzić, że ta trasa jest trasą 6B kategorii trudności.

Z upoważnienia zespołu zastępca kierownika zespołu

(W. Czeriewko)

Tabela podstawowych charakterystyk trasy wejścia południową ścianą Piku Komunizmu

Różnica wysokości trasy 2500 m W tym najtrudniejsze odcinki 1500 m Nachylenie trasy 75°

Razem: 126,5 / 315 / 5 ZAST. KAPITANA ZESPOŁU W. CZERIEWKO

www.alp-federation.ru ↗