Отчёт

КОМАНДЫ ЦС ДСО «МЕХНАТ» О ВОСХОЖДЕНИИ НА П. КОММУНИЗМА ПО СВ. СТЕНЕ В ПРОГРАММЕ ЧЕМПИОНАТА СССР ПО АЛЬПИНИЗМУ В ВЫСОТНОМ КЛАССЕ

Ташкент — 1978 г. на пик Коммунизма 7495 м

Краткое географическое описание и спортивная

Характеристика объекта

Пик Коммунизма 7495 м является высочайшей вершиной Памира, расположен на стыке хребтов Академии Наук и Петра I. Высота вершины была впервые определена Советско-Германской экспедицией в 1928 г.

В 1933 г. в состав Таджикско-Памирской экспедиции был включён специальный альпинистский отряд с задачей восхождения на вершину. Руководил отрядом Н. П. Горбунов, начальник ТПЭ-33. Штурм вершины был проведён с востока со стороны ледника Бивачного.

Отряд альпинистов, обработав восточное ребро пика, организовав ряд высотных лагерей, обеспечил успешный штурм вершины. 3 сентября на высшую точку пика вступил Евгений Абалаков. Н. П. Горбунов поднялся на предвершинный гребень (7300 м).

Пик Коммунизма привлекает альпинистов не только как высшая точка СССР, но и как весьма сложный и интересный спортивный объект, изобилующий сложнейшими маршрутами со всех сторон света. За последние годы подъёмы на вершину освоены по всем гребням и рёбрам, пройдены протяжённые траверсы, включающие все окружающие крупнейшие вершины, в том числе соседний семитысячник — пик Е. Корженевской (7105 м). Окончательно освоена юго-западная стена, по которой проложено 6 уникальных маршрутов. Со стороны системы ледника Бивачного после восхождения Е. Абалакова за прошедшие 45 лет проложены

Следующие маршруты с ледника Бивачного:

• через плато Правды — Е. Тамм, 1961 г.;
• с ледника Сталина — по восточному контрфорсу П. Буданов, 1965 г.;
• по склону левее маршрута П. Буданова — А. Кустовский, 1967 г.;
• по северо-восточному контрфорсу с ледника Известий — В. Воронин, 1970 г.

Но до сих пор оставалась неосвоенной интересная северо-восточная стена пика Коммунизма, замыкающая цирк ледника Известий — объект весьма интересный для прохождения. Стена последние три года фигурировала в заявках чемпионата СССР по альпинизму, но попыток её прохождения не было.

Разведывательные выходы

На Северо-Восточную стену пика Коммунизма, как возможный объект восхождения, команда обратила внимание очень давно. Приглядываться более конкретно начали в 1970 г. во время восхождения на пик Коммунизма по Северо-Восточному контрфорсу (маршрут Ворониной), в котором принимали участие трое членов нынешнего состава команды. Стена наблюдалась и во время траверса пиков Коммунизма — Е. Корженевской.

В этом году, по прибытии в район работы 14–15 июля, группой в составе:

• Путинцев А. В.,
• Громов Л. В.,
• Калинин Г. В.,
• Бурцева Л. Ф.,

была сделана заброска на ледник «Известий» и проведено однодневное наблюдение стены из цирка ледника.

16 и 17 июля весь заявленный состав двумя группами вышел на пик Известий (6840 м) и пик Пионерской Правды (6550 м) для акклиматизации и тщательного изучения Северо-Восточной стены пика Коммунизма, находящейся прямо напротив этих вершин, откуда был проведён весь комплекс наблюдения с помощью оптических средств.

Состав команды

Участники команды проводят регулярные круглогодичные тренировки. В течение ряда лет совместно участвуют в восхождениях на вершины различных категорий трудности.

На основании изучения Северо-Восточной стены пика Коммунизма было решено выйти на маршрут составом, обеспечивающим максимально быстрое передвижение по маршруту. Для участия в восхождении были отобраны следующие члены команды:

• МС Путинцев А. В. — капитан
• МС Громов Л. В. — зам. капитана
• КМС Воронин В. Т.
• МС Калинин Г. В.
• КМС Мулюков Г. Ш.

Все участники имели к тому времени отличную акклиматизацию, полученную в период изучения Северо-Восточной стены пика Коммунизма:

• восхождение на пик Известий (6840 м, 5Б кат. сл.),
• восхождение на пик Пионерской Правды (6550 м, 5А кат. сл.),
• большой опыт восхождений на семитысячники.

Все это гарантировало быструю работу на больших абсолютных высотах Северо-Восточной стены.

Тактический план

В результате тщательного и всестороннего изучения Северо-Восточной стены пика Коммунизма во время наблюдения с ледника Известия и акклиматизационного выхода членов команды на пики Известия (6840 м) и Пионерской Правды (6550 м) команда пришла к выводу, что основное рабочее время на стене должно начинаться не ранее 15:00, в то время, когда на неё ложится тень, лёд сковывает склон, резко уменьшается интенсивность камнепадов. Исходя из этого, был намечен следующий тактический план:

1-й день, 2-й день — Подход под маршрут 3-й день — Прохождение ледопада до верхнего бергшрунда 4-й день — Прохождение ледового склона до скал 5-й, 6-й, 7-й дни — Прохождение средней части стены по неявно выраженному контрфорсу до высоты 6600 м 8-й, 9-й дни — Прохождение верхней части стены 10-й день — Подъём на вершину и спуск по маршруту «Абалакова» 11-й день — Дальнейший спуск в базовый лагерь

В процессе прохождения стены было два отклонения от тактического плана:

1. В результате предварительной обработки нижнего ледопада и большой скорости передвижения пропущена ночёвка в бергшрунде, что позволило сэкономить один день;
2. В день подъёма на гребень выход с ночёвки был довольно ранним, так как оказалось, что верхняя правая часть стены не камнеопасна. www.alpfederation.ru ↗

Таблица основных характеристик

Wyjaśnienie do tabeli

27 lipca 1978 r. z obozu „4600” udaliśmy się ku zrzutowi pod wschodnim żebrem szczytu Komunizmu.

28 lipca 1978 r. Weszliśmy do cyrku lodowca Izwiestij, przeszliśmy jeden próg lodospadu i rozstawiliśmy namiot pod stumetrowym zrzutem, po stoku firnowym (odc. R0–R1) dwójka Putiniec, Gromow wyszła do zrzutu (odc. R1–R2) po jego zniszczonej lewej części. Przechodzili na przednich zębach raków, w jednej ręce — specjalnie zaostrzony hak, w drugiej — również zaostrzony lobuz. W środkowej części zrzutu musieliśmy przezwyciężyć dwa 5-metrowe odcinki ujemne. Po zawieszeniu 120 m liny, już o zmierzchu dwójka zeszła na nocleg.

29 lipca 1978 r. o 10:00 cała drużyna wyszła z noclegu. Szybko przeszli wytarty odcinek, wyciągając plecaki na ujemnych odcinkach. Stok firnowy (odc. R2–R3) przechodzili po kolei, pod nadzorem, naciągając ciągłe poręczowanie. Ukrywszy się w bergryndu, usiedliśmy, by przeczekać niebezpieczny przez spadające kamienie czas. O 15:00 kontynuowaliśmy pracę. Trawersem po bergryndu (odc. R3–R4; R4–R5) podeszliśmy do miejsca, wyznaczonego do jego przejścia. Po obróbce ściany bergryndu (odc. R5–R6), wyszliśmy na stok lodowy (odc. R6–R7), przy przejściu którego używano tej samej techniki, co i na odc. R1–R2. Posiadanie haka, do którego już jesteśmy przybici, w jednej ręce, i lobuza w drugiej pozwoliło niemal natychmiastowo przykleić się do stoku. Nocleg siedzący urządziliśmy na wcześniej obranym miejscu już w ciemności, odrąbawszy lód na granicy lodu i skały. Do przodu pracowała dwójka Gromow, Putiniec.

30 lipca 1978 r. Skały zaczynają się przewieszoną ścianą, pod którą nocowaliśmy, po czym kąt nachylenia zmniejsza się, ale zwiększa się niebezpieczeństwo od rzadko spadających, nawet w drugiej połowie dnia, kamieni. Do przodu wychodzi Woronin, pozostali, wyciągnąwszy plecaki na ujemnym odcinku, idą na zaciskach, zapewniając w ten sposób nieprzerwaną górną asekurację. W niektórych miejscach lina była dodatkowo mocowana na pośrednich hakach. Dawszy do końca „krawata” (odc. R7–R8), z lewej zobaczyliśmy występ, do którego prowadził silnie zniszczony skośny rozłam w stromym ścianie (odc. R8–R9). Pod występem zaczęliśmy układać miejsca do siedzenia, a Putiniec wyszedł do obróbki; po przejściu trawersem w prawo 30 m (odc. R9–R10) po stromym ścianie i zawieszeniu na odwrocie liny pod występy, by zabezpieczyć ją od rozbicia, Putiniec wrócił do tyłu. Noc i połowę następnego dnia spędziliśmy pod występem, skąpanym sączącą się z góry wodą.

31 lipca 1978 r. Po przejściu wytartego odcinka, po bardzo szerokim wewnętrznym kącie (odc. R10–R11) oblodzonym, weszliśmy do lewego brzegu żlebu, zakończonego w tym miejscu ścianą. Żleb jest niebezpieczny przez spadające kamienie. Przechodziliśmy poślizgiem karabinków pojedynczo, prawie biegiem, zapewniając nadzór (odc. R11–R12).

Prawy brzeg żlebu zaczyna się niemal pionową ścianą (odc. R12–R13) u góry, oblodzoną. Po jej prawej krawędzi Gromow wyszedł na niewyraźnie wyrażony kontrfors (odc. R13–R19), kończący się na wysokości 6650 m. Charakter pracy na całej długości kontrforsu jest jednakowy. Silnie zniszczone skały wymagają bardzo uważnego przejścia. Duże obciążenie psychiczne zmuszało do częstej zmiany idącego do przodu.

W punkcie R14 urządziliśmy nocleg, zawiesiwszy plecaki i przesiedziawszy na nich całą noc.

1 sierpnia 1978 r. Pod koniec dnia na odc. R16–R17 skały były trzykrotnie przerwanymi 20-metrowymi klinami lodowymi. Technika pracy na lodzie taka sama, jak poprzednio. Zanocowaliśmy znów, siedząc pod występem w punkcie R17.

2 sierpnia 1978 r. Ten sam kontrfors. Pośrodku odcinka R17–R18 — jeszcze jeden 20-metrowy klin lodowy. Kończy się kontrfors również klinem lodowym (odc. R18–R19), uchodzącym w stromą ścianę (odc. R19–R20), zaczynającą się małym karniżem, co bardzo utrudniło przejście na skały w rakach przy zupełnym braku możliwości wbicia haka w początku skalnego odcinka. Na przejściu skały są zniszczone. Wyżej ściana jest wystarczająco monolityczna, co pozwoliło Putinicewowi szybko przejść odcinek.

Kalinin i Woronin kontynuowali pracę, pozostali zaczęli wyciągać plecaki.

Dalej w lewo, w górę idzie seria grzebieni lodowych i skalnych oraz żlebów między górnym i dolnym stromym pasem skalnym (odc. R20–R22).

Praca szła schodami: pionowo w górę po grzebieniu — trawers na następny.

W punkcie R21 pod osłoną stromej ściany, odrąbawszy firnowy naw, urządziliśmy, wreszcie, nocleg leżąc.

3 sierpnia 1978 r. — rano okazało się, że na naszej części ściany kamienie prawie nie spadają. Zebraliśmy się i Muljukow rozpoczął pracę. Po dobrze spędzonej nocy szliśmy szybko i po 3 godz. weszliśmy do podstawy niewyraźnie wyrażonego zygzakowatego żlebu (odc. R22–R23), wyprowadzającego na grzbiet. Skały są silnie oblodzone.

Po obróbce żlebu Gromow wyszedł na szeroki firnowy stok grzbietu (odc. R23–R24).

Dalej zaczyna się przedwierzchołkowy grzbiet szczytu Komunizmu (odc. R24–R26).

4 sierpnia 1978 r. Po przenocowaniu na dogodnym miejscu drużyna weszła po grzbiecie ku przedwierzchołkowi, skąd, zostawiwszy plecaki, na lekko kontynuowaliśmy wejście.

O 14:30 wyszliśmy na wierzchołek szczytu Komunizmu. Tego samego dnia zeszliśmy po wsch. żebru do 6400 m, następnego dnia