I. PASPOR WSPÓŁWSPINACZKI (2. przejście)

1. Klasa wspinaczki — skalna
2. Rejon wspinaczki — Kaukaz Wschodni, północne odnogi Głównego Grzbietu Kaukaskiego
3. Szczyt — Szalbuzdag Główny, 4142 m, południową ścianą
4. Przypuszczalna trudność — 4A
5. Różnica wysokości — 300 m, długość odcinków 5. kat. — 65 m, średnie nachylenie — 63°
6. Zastosowano haki skalne — 9, kostki — 26, pętle — 8
7. Czas przejścia — 8 godz.
8. Korien A.W. 2. sp. разряд, kierownik Konowałow J.W. 2. sp. разряд Nachabcew D.W. 2. sp. разряд Barichin I.A. 2. sp. разряд
9. Trener drużyny — Troszczynienko Ł.A. МС ZSRR
10. Data wyjścia: 7 lutego 1981 r., powrotu: 8 lutego 1981 r.

II. PASPOR WSPÓŁWSPINACZKI na wierzchołek Shelbuzđag Główny (1. przejście)

1. Klasa wspinaczki — skalna
2. Rejon wspinaczki — Kaukaz Wschodni, północne odnogi Głównego Grzbietu Kaukaskiego
3. Szczyt — Shelbuzđag, wysokość 4142 m, po południowej ścianie
4. Proponowana kategoria trudności — 4A
5. Różnica wysokości — 270 m, długość odcinków 5. kat. — 50 m, średnie nachylenie — 63°
6. Zastosowano haki skalne — 4, kostki — 37, pętle — 12
7. Czas przejścia — 14 godz.
8. Rumi Ilja Josifowicz II sp. разряд, kierownik Korkin Igor Wasiljewicz МС Osipow Jurij Afanasjewicz II sp. разряд Czernow Władimir Iwanowicz II sp. разряд
9. Trener drużyny — Kolczin A.A. МС

III. OPIS TRASY

Tabela podstawowych charakterystyk trasy

Podejście pod trasę od wsi Kurusz prowadzi przez usypiska w kierunku głównego wierzchołka Shalbuzdag. Wychodząc na usypisko południowo-wschodniego kontrofonsu, skręcić w lewo i poruszać się wzdłuż ścian aż do południowej ściany. Trasę wspinaczkową można podzielić na trzy części: część ścienna — odcinki R0–R4; pas stromych czołowych skał — odcinki R5–R9; usypiskowe stoki wierzchołka — odcinek R9–R10. Trasa jest logiczna. Zejście z trasy w lewo jest ograniczone głębokimi stromymi żlebami, w prawo w dolnej części trasy — pionowymi i przewieszonymi ścianami, a w górnej — stromymi żlebami.

Ścienna część trasy to stroma ściana o szerokości 50 m, ograniczona po prawej stronie pionowymi ścianami południowo-wschodniego kontrofonsu, a po lewej — zachodnią ścianą. Ta część trasy składa się z żółtawego wapienia. W prawej dolnej części ściany znajduje się występ, a w lewej części widoczna jest szczelina biegnąca od usypiska w górę. To jest początek trasy. Pod początkiem trasy na usypisku znajduje się kopiec. Po przejściu szczeliny poruszać się w lewo w górę do rozwidlenia trzech szczelin (R0–R1). Wejście do środkowej szczeliny (R1–R2). Wspinaczka jest trudna, szczelina ma wygładzone krawędzie, a górna jej część nie jest widoczna od początku szczeliny i jest przewieszona. Zalecane są kalosze. Na końcu szczeliny znajduje się niewielki ostry odłamek, przez który wygodnie jest zorganizować asekurację za pomocą pętli. Od końca szczeliny w lewo przez żleb wyjść na półkę pod przewieszonymi skałami (R2–R3) i po niej w lewo za róg do kontrolnego kopca (R3–R4). Od kopca kontrolnego po czołowych skałach w górę (R4–R5). Dalej, zbaczając w prawo, poruszać się po pionowym wewnętrznym kącie (R5–R6), po którym w prawo 20 m po następnym odcinku czołowych skał (R6–R7). Stąd ogólny kierunek ruchu — w prawo od szaro-czerwonych skał z czarnymi pionowymi zaciekami. Pionowy wąski komin (R7–R8) wyprowadza do początku szerokiego komina biegnącego w prawo z zakrętem w lewo. Komin utworzony jest przez duże skalne bloki i kończy się pod przewieszonymi skałami, w których znajduje się otwór-przejście, wyprowadzający na usypiskowy stok (R8–R9). Kamienie mogą opadać. Po usypiskowym stoku, omijając z prawej strony skalnego żandarma, wyjść na usypiskowy stok wierzchołka i po nim na wierzchołek (R9–R10).

Zejście z trasy

Zejście według trasy 1B kat. przez wschodni grzbiet.

Powrót do wsi Kurusz ścieżką podejścia.

Początek trasy. Szczelina (R0–R1)

Mapa trasy na wierzchołek Shelbuzđag południową ścianą

Profil trasy na wierzchołek Shelbuzđag Główny południową ścianą