Paszport wejścia

I. Klasa wejścia — skalna

2. Rejon wejścia — 2.9 Wschodni Kaukaz
3. Szczyt, jego wysokość i trasa wejścia — Centralnyj Szałbuzdag (4142 m) południowo-zachodnim kontraforsem
4. Proponowana kategoria trudności — 3B, nr. 481 z 22.08.1979 r.
5. Charakterystyka trasy: różnica wysokości — 642 m

średnie nachylenie — 50–55°, długość odcinków: R1–R12, R2–R3, R3–R15, R4–R2, R5–R25, R6–R30, R7–R7, R8–R3, R9–R30, R10–R8, R11–R5, R12–R80, R13–R60

6. Wbite haki: dla asekuracji, dla stworzenia I.T.O.

skalne — 10, lodowe — 0, szlamburowe — 0

7. Liczba godzin marszu — 8 godz.
8. Liczba noclegów i ich charakterystyka — nocleg pod południowo-zachodnim kontraforsem
9. Nazwisko, imię, patronim lidera i uczestników, ich klasyfikacja sportowa:

Mielnikow W.N. — 2. sp. roz. Iwanow A.S. — 3. sp. roz. Peresada A.W. — 2. sp. roz. Titenko A.P. — 2. sp. roz. Falin W.S. — 2. sp. roz.

10. Trener drużyny — Niezametdinow A.B.
11. Data wyjścia na trasę i powrotu — 6 lutego 1979 r.

Tabela

Opis

trasy wejścia południowo-zachodnim kontraforsem na wierzchołek Centralny Szałbuzdag 3B kategorii trudności (pierwoprzejście)

Od osiedla Kurusz głównym punktem orientacyjnym jest pionowa południowa ściana wierzchołka Centralny Szałbuzdag. W górę ścieżką do kopca 3 godz. Od kopca granią pod południową ścianę kolejne 3 godz. Wszędzie są dobre miejsca na noclegi. Przeszedłszy podstawę ściany w stronę Zachodniego Szałbuzdaga, grupa podchodzi do początku trasy, reprezentującej sobą podstawę szerokiego skalnego żlebu, u którego:

• prawa strona — pionowa ściana,
• lewa strona — szeroka 10–20 metrowa pochyła płyta o nachyleniu 40–50°, długości 150 m.

Trasa przebiega po płycie. Skały wygładzone, zaczepy drobne, pęknięć na haki mało. Wspinaczka na tarcie. W zimowych warunkach obecność śniegu utrudnia wspinaczkę. Wyjście na 150-metrową płytę idzie pionowym wewnętrznym kątem, 10–12 m, z dobrymi uchwytami, wyprowadzającym na wygodną półkę do asekuracji. Z półki 3–4 m trudnej wspinaczki do początku trasy po płycie. Płyta kończy się placem, od którego odchodzi pionowa wąska skalna ścianka 15 m wysokości z dobrymi uchwytami; ostatnie 2 m — gładka pionowa płyta. Znów plac — możliwe, miejsce biwakowe.

Od placu prosto w górę — pionowa ściana 25 m, skały średniej trudności, asekuracja hakowa. Ścianka wyprowadza na przełączkę. Kontrolny kopiec. Obejście ścianek jest kamienio niebezpieczne.

Z przełączki w stronę wierzchołka — po silnie zniszczonych prostych skałach 20–30 m do podstawy następnej ścianki. Po przełączce charakter skał znacznie się zmienia. Dalej idą skały o budowie dachówkowej, łatwo kruszące się przy obciążeniu.

• Ścianka wysokości 7–8 m, o nachyleniu 60–70°, jest pokonywana wprost.
• Obejście ścianki jest kamienio niebezpieczne, lecz możliwe z prawej strony.

Po ściance — zjazd na następną przełączkę po pionowej płycie 3 m.

Po przełączce — ścianka 25–30 m jest pokonywana wprost. Skały średniej trudności. Przeszedłszy z prawej strony granią 80 m, pokonujemy pionowy komin wysokości 5 m. Jeszcze 80 m w górę po skałach średniej trudności, zmienna asekuracja, i 60 m w górę w prawo po prostych skałach — na wierzchołek. Kopiec Centralnego Szałbuzdaga obok punktu triangulacyjnego. Od kontrolnego kopca do wierzchołka 2 godz.

Zjazd po wschodniej grani według drogi 1B kategorii trudności.

Wejście jest rekomendowane dla grup szkoleniowo-sportowych.

Trasa po południowej ścianie w. Szelbuzdag Główny

Krótki geograficzny opis i sportowa charakterystyka obiektu wejścia

Najwyższy punkt rejonu — wierzchołek Bazar-Diuzi (wysokość 4430 m) — wierzchołek Głównego Kaukaskiego Grzbietu. Znajduje się na granicy Dagestanu i Azerbejdżanu.

Wierzchołek góry jest pokryty lodowym kopułą. Z wierzchołka schodzą kilka małych lodowców. Wschodnia grań góry kończy się przełęczą Kurusz, przez którą prowadzi ścieżka.

Na wierzchołek Bazar-Diuzi wytyczone są następujące trasy:

• trasa 1B kat. trudn. po zachodniej grani z przełączki między Bazar-Diuzi a wierzchołkiem Niesindag
• trasa 1B kat. trudn. po wschodniej grani
• trasa 2A kat. trudn. po północnej grani

Podejścia od południowej strony nie są zbadane. Od północy na wierzchołek widoczna jest logiczna trasa: po północno-wschodnim kontraforsie.

Wierzchołek składa się z ilastych zniszczonych łupków. Na północny wschód od Bazar-Diuzi jest położony masyw Jarudag (4110 m), który znajduje się w odnodze Głównego Kaukaskiego Grzbietu. Z dwóch dostępnych transkrypcji „Jarydag” i „Jarudag” bardziej poprawna jest „Jarudag”. Ta transkrypcja jest przytoczona w książce Anochina „Wschodni Kaukaz”. Na wschód od wierzchołka Jarudag jest położony wierzchołek Szahdag (4249 m). Masyw Jarudag–Szahdag tworzy duży płaskowyż, który urywa się prawie ze wszystkich stron pionowymi ścianami.

W masywie Jarudag wyróżniają się trzy wierzchołki:

• Jarudag Główny
• Jarudag I Zachodni
• Jarudag 2 Zachodni

Na w. Jarudag 2 Zachodni wytyczono pięć tras:

• Po Zachodniej ścianie przez prawy komin 4B kat. trudn. (Sidorenko, 1979)
• Po Zachodniej ścianie 3B kat. trudn. (Peresada, 1979)
• Po Południowo-Zachodnim kontraforsie 3B kat. trudn. (Sidorenko, 1979)
• Po Południowej ścianie południowo-zachodniego kontraforsa 3A kat. trudn. nieklasyfikowana
• Po Południowej ścianie na prawo od żandarma „Palec” 4B kat. trudn. nieklasyfikowana (Rumy, 1981)

Trawers 1 Zachodniego i Głównego wierzchołków Jarudag — 2A kat. trudn.

Na północny zachód od Bazar-Diuzi jest położony masyw Szelbuzdag (4142 m), złożony z wapieni. W masywie trzy wierzchołki:

• Zachodni Szelbuzdag
• Główny Szelbuzdag
• Wschodni Szelbuzdag

Wschodni Szelbuzdag składa się z czterech zniszczonych baszt.

Na Główny Szelbuzdag wytyczono cztery trasy:

• 1B
• 2B
• 3B
• 4A (nieklasyfikowana) kat. trudn.

Trawers baszt Wschodniego Szelbuzdaga z zachodu na wschód jest sklasyfikowany jako 3A kat. trudn.

Na Zachodni Szelbuzdag trasy nie są wytyczone.

Masyw Szelbuzdag składa się z szaro-żółto-czerwonych wapieni.

Na wschodzie od Bazar-Diuzi jest położony wierzchołek Niesindag (3925 m). Na niego wytyczono trasę po północno-zachodniej grani (nieklasyfikowana).

W lutym 1981 r. zbiór LGST w opisywanym rejonie dokonał następujących pierwoprzejść:

• w. Niesindag po północno-zachodniej krawędzi 1B kat. trudn.
• w. Szelbuzdag po południowej ścianie 4A kat. trudn.
• w. 2 Zachodnia Jarudag po południowej ścianie na prawo od żandarma „Palec” 4B kat. trudn.

Mapaschemat rejonu wejścia