PASPORt WEJŚCIA NA SZCZYT PIERWSZOWEJŚCIOWY

1. Trasa lodowo-skalna
2. 2.96 – góry Dagestanu (Kaukaz Wschodni)
3. Wejście na szczyt Tunsada, 4013 m z lodowca Północno-Wschodnia Addala i przez Zachodni grzbiet
4. Proponowana kategoria trudności – 2B
5. Charakterystyka trasy:
   • długość – 930 m
   • suma przewyższeń – 400 m
   • średnie nachylenie – 40°
   • długość odcinków kategorii trudności:
     • I kat. trud. – 490 m;
     • II kat. trud. – 290 m;
     • III kat. trud. – 150 m.
6. Zabezpieczenie hakami:
   • lody – 3
   • skały – 2
7. Czas na trasie – 9 godz.
8. Bez noclegu na trasie
9. Uczestnicy i ich kwalifikacje sportowe:
   1. Alijew Szamchal Ramazanowicz – 1-sza kategoria, kierownik
   2. Gamzaev Badrutdin Gadzievič – 2-ga kategoria sportowa.
10. Trener – Paszczuk J.G.
11. Data wyjścia na trasę i powrotu – 26 sierpnia 1986 r.
12. Organizacja: Komitet Sportowy Dagestańskiej ASRR.

KRÓTKA CHARAKTERYSTYKA SZCZYTU.

Lodowo-skalny szczyt Tunsada jest położony w paśmie Bogos do wschodu od szczytu Addala. Przez linię Bogosa Tunsada jest ograniczona przełęczami Addala (2B) od zachodu i Tunsada (3A) od wschodu. Północno-zachodnia skalna ściana Tunsady opada do lodowca Północno-Wschodni Addala urwiskami sięgającymi 400 metrów. Lodowiec jest źródłem rzeki Kila, prawego dopływu Andyjskiego Kojsu. Na południe spływa lodowiec Saaratl, a na południowy zachód – lodowiec Tunsada. Oba lodowce są źródłem rzeki Tunsadaor, prawego dopływu rzeki Czerach (dorzecze Awarskiego Kojsu).

Sąsiednie z Tunsadą szczyty – Addala Wschodnia (4025 m) na zachodzie i Iżena (4025 m) na północnym wschodzie. Do 1986 roku szczyt nie został zdobyty. Jedyna próba zdobycia szczytu została podjęta w 1980 r. (kier. K. Achmedchanow, Zielonograd). Grupa weszła od północy na przełęcz Addala (3872, 2B), lecz z powodu braku czasu wycofała się.

Najbliższymi szczytami, na które prowadzą trasy, są:

• Addala (1B, przez Płn-Zach grzb., 4B przez środ. część Płn ściany);
• Addala Wsch. (2B przez Płn ścianę);
• Iżena (2A przez Płn grzbiet).

DOJŚCIE DO TRASY.

Od centrum rejonowego Agwali autobusem do wsi Tindi (15 km). Dalej wzdłuż ścieżki prowadzącej wzdłuż obu brzegów rzeki Kila do aulu Aknada (8 km, 1 godz).

Od Aknady:

• na początku przez kanion;
• następnie dolina Kila do polany Cobe Godari, 2060 m, na prawym brzegu Kila (6 km, 1 godz).

U kułana Cobe Godari przejście na lewy brzeg rzeki Kila i stromym podejściem do stacji meteorologicznej „Suchak” wysokogórskiej, 2953 m. Od Cobe Godari – 5 km, 1,5–2 godz.

Od GMS „Suchak” wyjście na lodowiec Północny Addala przecinając po skosie jego jęzor i podejściem na prawobrzeżną morenę. Pod moreną – niewielkie jezioro Szuchgel (3021 m). Od GMS – 0,7 km, 30 minut drogi.

Po podejściu na morenę lodowca Płn-Wsch Addala – wyjście pod skalno-usypiskowy stok północnego cypla szczytu Addala Wschodnia. Po zniszczonych skałach i stromych osypiskach podejście do przełączki w odnodze.

Z przełączki widać niewielki płaskowyż lodowca Płn-Wsch Addala. Płaskowyż przecina się w kierunku północnej ściany szczytu Tunsada. Tu zaczyna się trasa.

OPIS TRASY

Trasa rozpoczyna się od lodowego wzniesienia (II; 140; 100°), którym omija się lodospad 1. Następnie po lodowym stoku (II; 150; 35°) omija się z prawej strony lodospad 2. Wyżej stromizna lodu gwałtownie wzrasta i wyjście pod bergszrund, który przecina cały lodowiec od szczytu Tunsada do szczytu Addala Wschodnia. Po przejściu bergszrundu, po lodzie (III; 120; 55°; 3 l/h) po zniszczonych skałach wchodzi się powyżej przełączki (III; 30; 50°). Na przełączce śnieżne nawisy. Punkt kontrolny. Od początku trasy 3 godz. Z przełęczy po skalnym zachodnim grzbiecie na Zach. ramię (3946 m), skąd po zniszczonym grzbiecie (I; 490; 30°) wyjście na szczyt. Od przełęczy Addala 1 godz 30 min. Zejście ścieżką wejściową. Całkowity czas wejścia 7 godz.

SCHEMAT TRASY NA SZCZYT TUNZADA.

Skala 1 cm ~ 210 m P.T. – początek trasy — lodospady

Schemat trasy w symbolach UIAA na szczyt Tunsada

Zdjęcie-3. Przełęcz Addala blisko. 26 sierpnia 1986 r., 9:00. Odcinek R2–R4. Punkt fotografowania 3. „Industar 50”.