PASAZPORT

1. Trasa kombinowana

2. Kaukaz Wschodni 2.9., Dolina rzeki Kiła

3. g. Addala-Szuchgelmeer (4151) po północno-wschodniej ścianie.

4. Proponowana — 5B kat. trud., pierwsze wejście

5. Charakterystyka trasy: a. Różnica wysokości: 1100 m. b. Średnie nachylenie głównych odcinków: 68° (3250–4080 m) c. Długość: 1550 m (II kat. — 350 m; III kat. — 340 m; IV kat. — 460 m; V kat. — 400 m.)

6. Wbite haki:

   skalne 46/4 закладки 27/4 lodowe 33/0

7. Godzin marszu: 25, dni — 2.

8. Biwaki: jeden siedzący, platforma na 6 osób wyrąbana na śnieżno-lodowym stoku.

9. Kierownik: Krasnopolski Jurij Wasiljewicz — KMS.

   Uczestnicy:

   • Sajapin Anatolij Konstantinowicz — MS
   • Paszuk Jewgienij Grigorjewicz — 1-szy sp. razrjad
   • Leonow Piotr Georgijewicz — 1-szy sp. razrjad
   • Smotrow Aleksandr Iwanowicz — 1-szy sp. razrjad
   • Smotrow Siergiej Iwanowicz — 1-szy sp. razrjad

10. Trener: Timoszin Michaił Jegorowicz — MS ZSRR

11. Wyjście na trasę: 3 czerwca 1984 r.

    Szczyt — 4 czerwca 1984 r. Powrót — 4 czerwca 1984 r.

Zdjęcie 1. Zdjęcie ogólne szczytu. ... — trasa zespołu, Δ — biwaki. 2 czerwca 1984 r. Obiektyw T-22, F = 75 mm, Odległość ≈ 2,6 km (do szczytu). T.S. Nr 1. h ≈ 2900 m.

Zdjęcie 2. Profil ściany z lewej. ... — trasa. Δ — biwak. 2 czerwca 1984 r. 13:00. Obiektyw T-22, F = 75 mm. Odległość ≈ 3,6 km. T.S. Nr 2. h ≈ 3400 m.

Rysowany profil trasy. Mapa-schemat rejonu

KRÓTKI PRZEGLĄD REJONU WSPINACZKI

Szczyt Addala-Szuchgelmeer jest położony w centrum północnego węzła Bogośskiego łańcucha i jest jego najwyższym punktem. Bogośski łańcuch odchodzi na północny wschód od niskiej w północno-zachodniej części Dagestanu Głównej Kaukaskiej Grani. Wszystkie szczyty tego węzła są typowymi przedstawicielami szczytów łupkowych Dagestanu. Warstwy łupków gliniastych przeplatają się tutaj z warstwami bardziej odpornych piaskowców lub wapieni. Kierunek warstw jest bardzo różnorodny, aż do pionowego. Północny węzeł Bogośskiego łańcucha („lodowy Bogoś”) skupia większą część lodowców Dagestanu (1). Stosunkowo silne zlodowacenie Bogośa jest związane z jego przeważającą wysokością i szczególnym kierunkiem — łańcuch jest położony prostopadle do wilgotnych północno-zachodnich wiatrów. Tutaj wypada znaczna ilość opadów. Pogoda jest bardzo niestabilna, w każdym czasie roku poza zimą częste są burze.

Na w. Addala-Szuchgelmeer jest wytyczona jedyna trasa 1B kat. trud. po północno-zachodnim grzbiecie z lodowca Czakatły (S. Gadżijew, 1940 r.). Największe zainteresowanie dla alpinistów budzą północna i północno-wschodnia ściana szczytu, opadające na głębokość ponad 1 km. Skały ścian są mocno zniszczone. W każdym czasie roku jest dużo lodu naciekowego.

Podejście:

• Od miasta Machaczkała do osiedla Agwali rejonu Cumađinśkiego Dagestańskiej ASRR można dojechać w ciągu 8 godzin przez wewnętrzny Dagestan lub przez wieś Wiedeno Czeczeńsko-Inguskiej ASRR.
• Od wsi Agwali do wsi Tindy — 16 km drogi gruntowej.
• Dalej wzdłuż dobrej ścieżki 20 km przez dolinę rzeki Kiła do gospodarstwa Cobiegodari — ostatniego osiedla w tej malowniczej dolinie.
• Jeszcze 3–4 godziny stromego podejścia wzdłuż ścieżki biegnącej lewym orograficznie brzegiem rzeki Kiła będzie potrzebne do podejścia na stację meteorologiczną „Suchaj wysokogornaja” — 2900 m.

Stacja meteorologiczna pracuje przez cały rok i jest położona w odległości 1,5 km od północnej ściany góry Addałaszuchgel. Szczyt jest odwiedzany rzadko.

Literatura

(1). Znamenskaaja O.M. Zlodowacenie Bogośskiego łańcucha. — Wst. Kaukaz. Rejony lodowcowe — Pod red. S.W. Koliesnika. — Prace ekspedycji lodowcowych. Wyp. 1. — L., 1936. — 102 s.

Zdjęcie 3. Fotopanoama rejonu. ① Iżenamier po północnym grzbiecie-2А. ② Addałaszuch-gelmeer (W) po półn.-zach.-25. ③ Opisywana trasa. ④ Ancobałameer po półn. grzbiecie 2А. Zrobione 2 czerwca 1984 r. 14:30. Obiektyw „Industar-50”, F = 50 mm. T.S. Nr 3. h ≈ 3500 m.

DZIAŁANIA TAKTYCZNE ZESPOŁU

Wyjście z bazy obozowej, położonej na platformach przy stacji meteorologicznej, o 00:30. Początek ruchu na trasie — 02:00. Każdy miał czołówkę. Na odcinku Nr 0–1 ruch jednoczesny w rakach po firnie.

Odcinek Nr 1–2 reprezentuje stromy lodowy stok, pokryty firnem st. 10–20 cm. Przewodzący (Smotrow S., Leonow P.) szedł na całą długość liny z użyciem ice- axe. Peryła były mocowane na lodowych hakach.

Odcinek Nr 2–3 — stromy lodowy stok. Ubezpieczenie prowadzącego było realizowane podwójną liną. Ciągle były zawieszane peryła. Równocześnie były zamocowane nie mniej niż dwie liny perylne w czterech punktach. Ruch maksymalnie szybki.

Przejście takiego odcinka w nocy wymagało:

• dobrej organizacji
• współdziałania w parach

Współdziałanie regulował kapitan zespołu Krasnopolski Jurij.

Na odcinku Nr 3 dokonano zmiany prowadzącej pary (Paszuk Jewg., Smotrow Aleks.). I dalej aż do wyjścia na grzbiet wierzchołkowy ta para pracowała z podwójną liną (poza odcinkiem Nr 4–6).

W punkcie R11 została zorganizowana duża stacja, i do 10:00 ostatni uczestnik wyszedł do R11 z lodowego żlebu. W ten sposób, został wykonany plan taktyczny. Dalszy ruch był realizowany z ciągłą organizacją poręczowych. Przy tym długość poręczowych nigdy nie przekraczała dwóch lin. Równocześnie poruszało się nie więcej niż dwóch uczestników. Ciągle dwóch uczestników obserwowało zagrożenie kamieniami.

O 14:00 grupa wyszła na odcinek Nr 8. (R15). Tutaj została wydeptana platforma dla siedzącego biwaku. Tymczasem prowadząca para kontynuowała obróbkę trasy.

Bardzo trudny odcinek R15–R17 (łupkowa ściana) przeszedł Smotrow Aleks. Dla asekuracji były używane „łupkowe” haki. O 19:00 obróbka ściany została zakończona.

Grupa zanocowała w zaplanowanym miejscu (odc. Nr 8, k.t.1). Radiołączność z obserwatorami była stabilna. Noc była mroźna.

4 czerwca 1984 r. o 08:00 wyszli na trasę. Skład prowadzącej pary się nie zmienił. Po wyjściu na odcinek 11 grupa znalazła się pod przewieszonym śnieżnym gzymsem. Ruch w pierwszej połowie dnia po mroźnej nocy gwarantował bezpieczeństwo.

Oprócz tego:

• Na odcinkach Nr 11–13; Nr 14–16; Nr 16–18 przy obróbce była tylko prowadząca para.
• Po zawieszonych poręczach poruszała się następna para.
• Uczestnicy koncentrowali się w dobrze chronionych miejscach — w niszach pod przewieszonymi ściankami (odc. Nr 13, 16, 18).

Bardzo trudną ściankę odc. Nr 17–18 wolnym wspinaniem przeszedł Smotrow Aleks. Wspinaczka skrajnie trudna.

Ściankę odc. Nr 18–19 jako pierwszy przeszedł Paszuk Jew. Wspinaczka skrajnie trudna, na ITO.

O 16:30 grupa wyszła na grzbiet wierzchołkowy. O 18:00 wszyscy byli na szczycie. Wcześniej wywiedzione zejście po trasie 1B kat. trud. na północno-zachodni grzbiet i w stronę Cobiegodari zajęło 2 godziny 30 minut.

Wysoki tempo ruchu, którego wymagało bezpieczeństwo przejścia trasy, nie pozwoliło w ciągu obu dni wspinaczki zebrać się w dzień na odpoczynek i obiad. Dla tego na trasie nie ma i miejsca (poza k.t.1). Dlatego każdy uczestnik miał przy sobie indywidualny zestaw produktów dla pełnowartościowego odżywiania i zapas soku.

3250 m

1. 250 m, 4, 50°(3050 m)

Schemat trasy w symbolach

OPIS TRASY PO ODCINKACH

Odcinek Nr 2–3 — stromy lodowy stok, lekko przyprószony śniegiem. Lód bardzo twardy. Ruch na przednich zębach raków wymagał dużych wysiłków. Szczególność trasy nie pozwala przejść tego odcinka w dzień. W zamarznięty lód ciężko wkręcać śruby lodowe.

Odcinek Nr 3–4 reprezentuje wyjście z lodowego żlebu na kontrfor. Zniszczone skały zlodowacone. Spotyka się odcinki z lodem naciekowym. Pierwszy szedł w rakach. W punkcie R11 pod monolitną 3-metrową ścianą — półka na jednego. Tutaj została zorganizowana duża stacja, i z maksymalną prędkością wszyscy opuścili żleb.

Ruch po zaśnieżonym łupkowym grzbiecie na odc. Nr 4–8 jest godny uwagi tym, że główne punkty asekuracji mogą być niezawodnie zorganizowane tylko na „łupkowych” hakach. Krótkie, ale bardzo strome i pozbawione niezawodnych chwytów ścianki na tym grzbiecie są przechodzone „wprost”.

Na odcinkach Nr 5–8 dla pośredniej asekuracji były używane śnieżne kotwy, oznaczone na schemacie jako elementy zaklinowane.

Ukośne ułożenie warstw łupku sprawia, że przejście odcinków Nr 6–8 jest problematyczne przy braku gęstego śnieżnego pokrycia.

Pierwsze 2–3 m ścianki odc. Nr 8–9 — monolitny wapień. Dalej idzie łupkowy pion. Na stromym zaśnieżonym stoku grzbietu pod ścianą odc. Nr 8–9 została wydeptana platforma. Punkt kontrolny w skrzynce — na skalnym haku. Biwak siedzący. Dla każdego uczestnika został wbity hak i zrobiona twarda asekuracja. Biwak jest chroniony i bezpieczny.

Przejście łupkowego pionu Nr 8–9 wymaga skrajnie trudnego wspinania. Chwyty drobne. Szczelin, odpowiednich do wbijania „łupkowych” haków, niewiele. Zwykłe haki nie zapewniają punktów zamocowania nawet dla ITO.

Od szerokiej półki na dwóch (R16) w prawo odchodzi wąski zlodowaciały komin, kończący się zniszczonym gzymsem. Ten wariant po sprawdzeniu został odrzucony, i została pokonana lekko przewieszona łupkowa ściana odc. Nr 9–10. Pierwsze 6 m — ruch „z haka na hak”, dalej szczelin nie ma. Wspinanie wolne na granicy możliwości z użyciem mikroreliefu. W punkcie R17 — zwisający punkt asekuracji.

Stromy zlodowaciały komin (odc. Nr 10–11) wyprowadza na zaśnieżone łupkowe żebro. Tutaj pierwszy szedł w rakach. Peryła były zamocowane na „łupkowych” hakach.

Odcinek żebra Nr 11–13 był pokryty luźnym śniegiem. Stopnie nie trzymały się. Pierwszy kopał kanał i stale zsuwając się rachunkami po zlodowaciałych ukośnych łupkowych płytkach. Ruch wymagał dużego fizycznego napięcia.

Pod ścianą odc. Nr 13–14 jest nisza na dwóch. Stroma ścianka Nr 13–14 jest mocno zniszczona. Ruch po zaśnieżonych niepewnych chwytach wymagał tworzenia częstych pośrednich punktów asekuracji.

Ścianka w punkcie R20 przechodzi w słabo wyrażony lodowy żleb. Pod przewiszającą monolitną ścianą R22 — chronione, zabezpieczone miejsce dla dwóch.

Nieznacznie wyrażony wewnętrzny kąt z odcinkami lodu i skał typu „baranich łbów” (odc. Nr 16–17) pierwszy przechodził w rachunkach. Chwyty tutaj są wygładzone i zalane lodem.

Stroma ściana odc. Nr 17–18 składa się z dużych monolitnych wapiennych bloków z silnie zniszczonymi warstwami łupku. Wspinaczka skrajnie trudna. Chwytów niewiele, i są niepewne. Szeroko było używane:

• tarcie,
• zaklinowanie rąk i nóg w szparach między blokami.

Na pochyłej półce R24 jeden uczestnik jest chroniony skalnym gzymsem od spadania lodu i śniegu z góry. Stąd ruch 3 m w lewo do góry po zlodowaciałej stromej płycie pod stroma monolitną ścianę, zawierającą w górnej części przewiszający odcinek i gzyms 1 m. Ruch „z haka na hak”.

Przejście skalnego gzymsu jest skrajnie skomplikowane jego blokowym budowaniem — szczeliny rozchodzą się przy wbijaniu haków, elementy zaklinowane trzymają niepewnie.

Śnieżny gzyms w tym miejscu jest najkrótszy i najmniej stromy. Ruch z dwoma lodowcami, na jednym z nich była zawieszona drabinka.

Kopuła wierzchołkowa śnieżna. Jest skalny występ, na którym stał punkt triangulacyjny, a pod nim kopiec. Drugi punkt kontrolny jest ułożony w prawo 20 m od miejsca wyjścia na grzbiet wierzchołkowy — na skalnym ramieniu.

Schodzenie w dół w prawo — trawersem w górnej części lodowca Addała, przez północno-zachodni grzbiet szczytu — w śnieżny cyrk, i po nim do k. Belen’gi.

Zdjęcie 4. T.S. Nr 4 (patrz obrót)

Zdjęcie 4. Zdjęcie techniczne trasy. Zdjęcie 2 czerwca 1984 r. 10:00. Obiektyw T-22, F = 75 mm, odległość ≈ 2,6 km do szczytu. T.S. Nr 1. h ≈ 2900 m. (Powiększony fragment z kliszy 6×6 cm zdjęcia Nr 1)