Paszport wejścia

1. Grzbiet Skalistyj, numer sekcji w klasyfikacji 2.8.

2. Tbau S.-Z. 2980 m n.p.m., przez karnizy południowo-zachodniej ściany.

3. Proponowana kategoria trudności: 5B; pierwsze wejście.

4. Charakter trasy: skalna.

5. Przewyższenie: 580 m (wg wysokościomierza i mapy topograficznej).

   Długość trasy: 950 m. Długość odcinków o określonej kategorii:

   • 5 kategoria – 52 m.
   • 6 kategoria – 27 m.

   Średnie nachylenie:

   • głównej części trasy – 75°
   • całej trasy – 65°

6. Pozostawiono na trasie haki: w sumie 39 szt.; w tym szlamy 38 szt., w tym spity 32 szt.

   Użyto haków na trasie:

   • stacjonarnych szlamów – 6 szt., w tym na I.T.O. – 1 szt.;
   • zdejmowanych szlamów (spity) – 32 szt., w tym na I.T.O. – 14 szt. Użyto w sumie sztucznych punktów podparcia (I.T.O.) – 18 szt.

7. Czas przejścia drużyny: 56 godzin; 8 dni.

8. Kierownik: Egorin Siergiej Władimirowicz; MC.

   Uczestnicy:

   • Gagaev William Tajmurazowicz; 2. sp. klasa
   • Zubenko Władisław Siergiejewicz; 2. sp. klasa
   • Czupin Wiaczesław Michajłowicz; 2. sp. klasa
   • Czupin Roman Michajłowicz; 2. sp. klasa

9. Trenerzy: Chamicaev Kazbek Borisowicz; Tavasiyev Ruslan Andrejewicz.

10. Wyruszyli w drogę: 8:00 22 lutego 2002 r.

    Doszli na wierzchołek: 16:00 1 marca 2002 r. Wrócili do B.L.: 12:00 2 marca 2002 r.

Zdjęcie 1. Widok ogólny na wierzchołek Tbau S.-Z. Luty 1998 r. Oznaczono trasy na południowo-zachodniej ścianie. Zdjęcie zrobione z Kurtańskiego wąwozu, z pionierskiego obozu „Metallurg” — podwójne powiększenie.

Zdjęcie 2. Profil lewej strony ściany. Październik 1996 r. Oznaczono trasę pierwszego wejścia.

SKALA 1:400 000 — 1 centymetr to 4 kilometry

Środkowy Wąwóz Przipiatski

Zdjęcie 3. Fotopanoрама masywu Tbau z Zachodu. Październik 1996 r. Oznaczono trasę pierwszego wejścia. Zdjęcie zrobione z południowo-wschodniego stoku wzgórza Kariuoch — poczwórne powiększenie.

Przegląd rejonu wejścia. Historia zdobywania wierzchołka

Rejon wejścia znajduje się na terenie Republiki Północnej Osetii — Alania pomiędzy rzekami Fiagdon na Zachodzie i Gizeldon na Wschodzie.

Masyw Tbau znajduje się w Skalistym grzbiecie i ma długość w kierunku równoleżnikowym ponad trzech kilometrów.

Skały tworzące masyw Tbau są pochodzenia osadowego. Są to:

• wapienie,
• dolomity,
• miejscami marmur.

Skały najczęściej są lite, bez pęknięć. Podobnie jak większość wierzchołków Skalistego grzbietu, Tbau jest typowym uskokiem, czyli ze stosunkowo łagodnymi północnymi stokami i stromymi, z występami ścian, stokami o ekspozycji południowej.

Najwyższym punktem masywu jest punkt o wysokości 3007 m n.p.m. — Tbau Gł., dalej na wschód wzdłuż grzbietu masywu znajduje się Tbau Centr. (2832 m n.p.m.), jeszcze dalej na wschód zamyka masyw niewielka wieża o wysokości 2285 m n.p.m. — Tbau Wsch.

W niewielkim odgałęzieniu, odchodzącym od głównego wierzchołka, znajduje się wieża Tbau S.-Z. Jest ona najbardziej interesująca z punktu widzenia alpinizmu. Na południowy zachód ten wierzchołek opada 600-metrowej wysokości ścianą w kierunku wąwozu Kurtatyńskiego.

Wcześniej wspinaczki na Tbau Gł. i S.-Z. odbywały się z południowego wschodu od wsi Dargavs i Lamardon po trasach niewymagających szczególnych umiejętności wspinaczkowych, w celach treningowych. Ale już wtedy wielu alpinistów z g. Władykaukazu zwracało uwagę na ścianę, która opada do wąwozu Kurtatyńskiego.

Przejście jej najbardziej lewej krawędzi dokonała w 1994 r. grupa pod kierownictwem Yu. Levkovsky'ego. Przeszli oni południową ścianę S.-Z. grzbietu (obecnie jest to trasa 3A kategorii).

W 1996 r. dwójka Egorin S. i Afanasiev I. przeszła lewą, najmniej stromą częścią południowo-zachodniej ściany (trasa 3B kategorii o różnicy wysokości części ściennej 300 m).

W następnym roku grupa pod kierownictwem Glazov A. w ciągu trzech dni, w październiku, przeszła ścianę prawie direttissimą. Ale na 2. bastionie z powodu dużej technicznej trudności drogi przez karnizy poszli w prawo, omijając ten odcinek. Ich trasa obecnie ma 4B kategorię.

W grudniu 2001 r. nasza drużyna dokonała drugiego przejścia tej trasy. Wtedy też wytyczyliśmy naszą przyszłą trasę, decydując:

• 1. bastion iść w lewo od trasy Glazova;
• 2. bastion iść prosto w górę przez karnizy — w miejscu styku dwóch dużych karnizów i dalej po kominach.

U Osetyjczyków wierzchołek Tbau jest uważany za święty. Według starej legendy jest to miejsce pobytu Tbau — uaц — Ila (Świętego Eliasza góry Tbau). Do dziś corocznie, w czerwcu, we wsi Dargavs całym wąwozem obchodzone jest święto ku jego czci.

Opis podchodu do trasy

Z miasta Władykaukaz autobusem do Харisджин, wzdłuż wąwozu Kurtatyńskiego dojechaliśmy do pionierskiego obozu „Metallurg” — około 1 godziny.

Tu przejść przez most rzekę Fiagdon i od stacji uzdatniania wody podnieść się w górę po gruntowej drodze. Przeszedłszy przez las i przez dwie polany, trafiamy na początek wąwozu (na jego prawy stok według kierunku marszu), który wyprowadza pod południowo-zachodnie ściany Tbau. Po starej, porzuconej drodze podnieść się w górę przez las bukowy. Dalej po ścieżce przejść na lewy stok według kierunku marszu. Od stacji uzdatniania wody około 1,5 godziny.

Przeszedłszy stromy podjazd, wychodzimy z lasu i idziemy dalej po trawiastych stokach w górę wąwozu. Łatwiej iść nad lasem pod ścianami skalnymi, znajdującymi się po lewej. Dojdziemy do miejsca, gdzie wąwóz zaczyna się zwężać, i zsuniemy się na jego dno. Podszedłszy do wąskiego skalnego kanionu, iść jego dnem. Ścianę w poprzek kanionu obejść z prawej strony po skałach, porośniętych mchem, 2–3 kategoria.

Dalej znów dnem kanionu przez niewielkie ścianki podchodzimy do jedynego miejsca w wąwozie, gdzie poza sezonem jest możliwa obecność wody (źródło). Wyżej i niżej tego miejsca ona znika.

Przeszedłszy jeszcze trochę kanionem, wychodzimy na jego prawy stok — wąwóz trochę się poszerza. Dalej prosto w górę wąwozem do jego rozwidlenia. Tu skręcić w lewo i po zaroślach, po żlebie podnieść się w stronę widocznej przed siebie południowo-zachodniej ściany Tbau S.-Z. Kiedy żleb przejdzie w szeroki trawiasty stok z występami skał, skręcić w lewo i podnieść się wzdłuż południowych ścian północno-zachodniego grzbietu wierzchołka Tbau S.-Z. Przeszedłszy żleb, który wyprowadza na północno-zachodni grzbiet (pozostaje z lewej strony), przejść trochę wyżej pod południowymi ścianami. Tu — nocleg w grotach — można bez namiotu. Wysokość 2300 m n.p.m. Przyrost wysokości od stacji uzdatniania wody 1300 m. Od niej też 5–6 godzin marszu. Brak wody, możliwy śnieg od listopada do maja.

Opis przejścia trasy

Od noclegów w grocie wrócić na trawiasty stok, który wyprowadza pod południowo-zachodnią ścianę Tbau S.-Z. Trzeba iść w centrum podstawy ściany, na prawo od trasy 3B kategorii i na lewo od trasy 4B kategorii.

Początek trasy znajduje się 30 m poniżej lewego „oka”, utworzonego przez niewielki grot. Od noclegu 20 minut.

R0–R1: 3 metrach od ziemi wbity 8-mm szlam z uchem. Od niego w górę 25 m do niewielkiego grotu. Tu wbito jeszcze dwa takie same szlamy.

Cały odcinek 25 m, 4+ kategoria, 80°.

R1–R2:

• Od stacji trawers w lewo i prosto w górę na półkę za odłupkiem 5 m, 4 kategoria; 80°.
• Dalej po półce w lewo jeszcze 35 m; 3 kategoria, 40°, do ramienia na ścianie.

R2–R3:

• Z ramienia prosto w górę po pochyłej półce pod wygladzoną ściankę. Odcinek 25 m, 3–3+ kategoria, 60°.

R3–R4:

• U podstawy ścianki wbity 8-mm szlam z uchem.
• Od niego pod przewieszonymi skałami w górę 10 m; A1e; 5 kategoria, 75° do następnego dokładnie takiego samego szlama.
• Od niego trawers w prawo 5 m, 5 kategoria, 75° do następnego 8-mm szlamu.

Podczas przejścia potrzebne są przyjaciółki. Brak pęknięć, skały mocno wygladzone.

R4–R5: Dalej prosto w górę po ścianie 4 kategoria 15 m, 80° do półki, po niej w prawo w górę 5 m, 4 kategoria, 60°.

R5–R6: Potem w lewo w górę po ścianie 15 m, 4+ kategoria, 85° do przegięcia ściany. Dalej po skalnym grzebieniu wyjść na półkę: 15 m, 4 kategoria; 60°. Z prawej strony „śnieg leży”.

R6–R7: Po półce w lewo 40 m, 1 kategoria, 20°. W lewej części półki w niewielkim grocie 1. kontrolny tur. Na lewo od niego o 5 m za rogiem początek następnego odcinka. Na półce możliwy nocleg.

R7–R8:

• W prawo w górę przez niewielki karniz 6 m, 95°; 5 kategoria, A1e.
• 3 metrach od półki wbity 12-mm szlam bez ucha.
• Tu i dalej do końca trasy wszystkie szlamy — 12-mm spity bez uch firmy „Petzl”.
• Za karnizem po 3 m jeszcze jeden „spit”.
• Dalej prosto w górę po ścianie z niewielkimi półkami.
• Po 10 m jeszcze jeden „spit”.
• Po 30 m od początku odcinka — płyty 5 m, 5 kategoria, A2e, 80° — tu wbito trzy „spity”.
• Cały odcinek 35 m; część środkowa 4+ kategoria.

R8–R9: W lewo — w górę po ścianie najpierw 4 kategoria, potem 3 kategoria na półkę. Cały odcinek 25 m, 70–50°.

W połowie półki po prawej wbity stary hak lodowy — tytanowa „marchewka”.

R9–R10: Po półce w lewo w górę do żlebu 30 m, 1 kategoria, 30°.

R10–R11: Po prawej stronie żlebu po skałach 2 kategoria, 40 m, 50° wyjść na środkowy pas. Tu możliwy nocleg. Przyrost wysokości od podstawy ściany 200 m. My zużyliśmy na to 20 godzin marszu.

R11–R12: Od noclegu iść w prawo w górę pod 2. bastion. Trzeba iść do podstawy ściany pod dużym trójkątnym karnizem z czarnymi zaciekami. Wąski skalny pas po drodze do 2. bastionu przejść w najwęższym miejscu (10 m, 3 kategoria) lub go obejść z prawej strony. Cały odcinek około 150 m, 1B kategoria, 20–30°. W końcu odcinka przejść w prawo do żlebu.

R12–R13: Podszedłszy po szerokim trawiastym i zaroślowym żlebie pod podstawę 2. bastionu, podnosimy się po ściance 20 m, 60°, 4 kategoria na półkę.

R13–R14: Po niej w prawo w górę pod przewieszonymi skałami na ramię ściany. Z ramienia po półce podchodimy pod rozpadlinę – 40 m, 2–3 kategoria, 30–50°.

R14–R15: Po rozpadlinie prosto w górę na półkę 12 m, 5 kategoria, 80°. Na półce wbite 2 „spity” z lewej i prawej strony.

R15–R16: Po litej ścianie, na lewo od przewisającej szczeliny z porozbijanymi bokami, podnieść się prosto w górę na I.T.O. – 10 m, 6 kategoria, 95°, A2e. Ściana monolityczna. Tu szlamowa ścieżka. Na całej ścianie wbito 8 „spitów”.

R16–R17: Po pochyłej wygladzonej półce w prawo — w górę 7 m, 4+ kategoria, 70°. Na końcu odcinka „spit”.

R17–R18: Dalej prosto w górę po kominie z wyjściem w lewo na wierzch odłupka. Odcinek 10 m, 5 kategoria, 80°. Na końcu odcinka wbity „spit”.

R18–R19: Dalej w prawo w górę pod czop — przewieszona skała, zamykająca wejście do komina. Wyjść pomiędzy nią a małym odłupkiem z prawej strony. W prawej części przewisającej skały „spit”. Cały odcinek 7 m, 70°, 4+ kategoria.

R19–R20: 1 metr powyżej stanowiska wbity jeszcze jeden „spit”. Dalej odejść w lewo w górę i po pęknięciu (przyjaciele) wejść do komina — „spit” — A1e, 5 m, 6 kategoria, 95°. Dalej po kominie z zaklinowanymi kamieniami podchodzić do niszy pod karnizem. Jeszcze 10 m, 4 kategoria, 60°. W niszy możliwy nocleg dla dwóch osób.

R20–R21: Z niszy w lewo w górę po przewisającej szczelinie pomiędzy karnizem a wygladzoną ścianą z lewej, najpierw „idą” przyjaciółki. Na przegięciu ściany wbite dwa „spity”, dalej prosto w górę na półkę — jeszcze jeden spit. Cały odcinek 12 m, 6 kategoria, 95–85°, A2e.

R21–R22: Z półki prosto w górę najpierw po ścianie, potem po wąskim kominie na półkę pod karniz. Pośrodku i na końcu odcinka wbite „spity”. Cały odcinek 25 m, 4+ kategoria, 70°.

R22–R23: Karniz obejść z prawej strony i po rozpadlinie iść w górę. Na końcu odcinka odejść w lewo do niszy pod karniz. Tu 2. kontrolny tur. W środku i na końcu odcinka wbite „spity”. Cały odcinek 30 m, 4+ kategoria, 70°.

R23–R24: Z dołu karniza odejść w prawo i po płycie podchodzić pod przewisające bloki ze zrujnowanych skał. Płyta 8 m, 4 kategoria, 70°. Dalej prosto w górę po pęknięciu pomiędzy blokami (przyjaciele) na półkę – tu wbity „spit”. Jeszcze 4 m, 5 kategoria, 95°.

R24–R25: Stąd trawers w prawo do żlebu. Trawers najpierw po ścianie, potem po półce. Odcinek 15 m, 4+ kategoria, 80°. Na końcu „spit”.

R25–R26: Po żlebie prosto w górę przez niewielkie ścianki. Po 20 m przegięcie ściany — wyjście na trasę 4B kategorii. 3 metry przed przegięciem, z lewej strony, wbity ostatni „spit”. Żleb – 70°, 4 kategoria. Dalej po półce 1 kategoria przejść jeszcze 10 m do ścianki.

R26–R27: Dalej po szerokiej ściance iść prosto w górę 30 m, 4 kategoria, 70° do następnej ścianki. Na półce pod nią możliwy nocleg.

R27–R28: Następną ścianę również przejść prosto w górę: 40 m, 4 kategoria, 70°.

R28–R29: Z kolejnej półki podnieść się po niej maksymalnie w górę, potem odejść w prawo za róg do komina. Cały odcinek 25 m, 4 kategoria, 60°.

R29–R30: Dalej podnieść się prosto w górę najpierw po ścianie, potem po wąskim kominie. Odcinek 50 m, 4+ kategoria, najpierw 80°, potem 60°. Na końcu odcinka wyjść na ramię ściany.

R30–R31: Z ramienia po grzbiecie 2 kategoria, 30–40°, 80 m podnieść się na w. Tbau S.-Z. (2980 m n.p.m.). Wierzchołek to dobra panorama. Tu możliwy nocleg. Od początku ściany do wierzchołka my zużyliśmy 56 godzin marszu łącznie z przetwarzaniem.

Zejście z wierzchołka do wąwozu Kurtatyńskiego — po S.-Z. stoku i dalej po południowym stoku S.-Z. grzbietu do groty – trasa 1B kategorii (2–3 godziny).

Inny wariant: przez Tbau Gł. schodzić na wschód do wąwozu Dargavskiego – droga 1A kategorii (3–4 godziny).

Zdjęcie 4. Zdjęcie techniczne trasy. Październik 2000 r. Zdjęcie zrobione z wysokości 2781 m n.p.m. — z południowo-zachodniego grzbietu Tbau Gł.

Drużyna ratowników Północno-Osetyńskiego republikańskiego poszukiwawczo-ratowniczego serwisu MSZ Rosji „2” ______ 20__ r. O ______ wykonując wejście na wierzchołek po trasie „____” kategorii trudności wyszła w składzie:

• kierownik ________
• uczestnicy: ________
• Warunki meteorologiczne: ________
• Dalszą drogę rozpoczęto: „2” ________ 20__ r. O :
• Po trasie ________
• Zdejmowana została notatka grupy pod kierownictwem: ________
• od „____” ________ r.
• Kierownik wejścia ________ (podpis)

Notatka z wierzchołka.

Zdjęcie 5. Przejście odcinka R3–R4 (początek odcinka). 22 lutego 2002 r.

Zdjęcie 6. Przejście odcinka R5–R6 (początek odcinka).

Zdjęcie 7. Przejście odcinka R7–R8 (początek odcinka).

Zdjęcie 8. Przejście środkowej części odcinka R7–R8. 23 lutego 2002 r.

Zdjęcie 9. Drugi bastion południowo-zachodniej ściany. Oznaczono trasę pierwszego wejścia. Zdjęcie zrobione z trasy 4B kategorii (góra pierwszego bastionu) przez grupę A. Glazova (kier.) w październiku 1997 r.

Zdjęcie 10. Przejście odcinka R14–R15 (ściana do opadów śniegu). 25 lutego 2002 r.

Zdjęcie 11. Przejście odcinka R15–R16 (ściana po opadach śniegu). 27 lutego 2002 r.

Zdjęcie 12. Poruszanie się po linach w kominie. Górna część odcinka R19–R20.

Zdjęcie 13. Przejście odcinka R20–R21 (początek odcinka).

Zdjęcie 14. Poruszanie się po linach na początku odcinka R21–R22.

Zdjęcie 15. Poruszanie się po linach na końcu odcinka R23–R24. Podjazd przez przewisające bloki.

Zdjęcie 16. Drużyna na w. Tbau S.-Z. 1 marca 2002 r.

Wnioski i rekomendacje co do trasy

Przeszedłszy trasę, według ilości i złożoności kluczowych odcinków, naszym zdaniem, odpowiada ona 5B kategorii trudności.

Długość odcinków 5 i 6 kategorii trudności wynosi 79 m. Około 35 m trzeba przejść na I.T.O. W porównaniu z biegnącą obok trasą 4B kategorii, nasza trasa jest o rząd wielkości trudniejsza (4B przeszliśmy w grudniu 2001 r.). Obecnie trasa pierwszego wejścia „przez karnizy południowo-zachodniej ściany” — to najtrudniejsza trasa w Skalistym grzbiecie na terytorium RSO–Alania.

Trasę rekomendujemy przechodzić od listopada do ma ja, kiedy na podejściach i na ścianie jest śnieg. W innym czasie na ścianę trzeba będzie nieść dużą ilość wody w związku z tym, że trasa jest wielodniowa, a ściana od czerwca do października jest sucha (czasem i do grudnia).

Na trasę należy zabrać ucha pod spity (co najmniej 5 szt.). Pożądane jest mieć ze sobą 5 sztuk szlamów, jako że spity są trudne do znalezienia na ścianie, a skały są lite z małą ilością pęknięć.

Trzeba również, oprócz zwykłych haków i закладок, mieć ze sobą przyjaciółki.

Potwierdzenie o wpłacie wpisowego za udział w Mistrzostwach.

Protokół №14

Posiedzenia Komisji Klasyfikacyjnej FFR SO–A

1. Rozpatrzono raport o pierwszym wejściu na w. Tbau S.-Z. (2980 m n.p.m.) przez karnizy południowo-zachodniej ściany. Trasa została przebyta w lutym 2002 r. w ramach Mistrzostw WNP w alpinizmie, klasa techniczna, pod kierownictwem M instruktora alpinizmu Egorina S.V.
2. Postanowili:
   • wystąpić z wnioskiem przed Komisją Klasyfikacyjną FFA Rosji o nadanie tej trasie 5B kategorii trudności.

15 maja 2002 r.

Przewodniczący K.K.: Yu.V. Levkovsky

Członkowie K.K.:

• V.P. Gudenko
• K.B. Khamitsaev
• V.T. Rodionov