Paszport

1. Klasa wspinaczki: skalna.
2. Region wspinaczki: Kaukaz, Skalisty Khrebet.
3. Szczyt, trasa: Tbaukhoh (3007 m), lewą częścią południowo-zachodniej ściany.
4. Przypuszczalna kategoria trudności: 3Б–4А, pierwsze wejście
5. Różnica wysokości: 600 m — z tego właściwa część ścienna — 400 m — całkowita długość trasy — 900 m — długość części ściennej — 450 m, w tym: — 5 kategoria trudności — 35 m — 6 kategoria trudności — — średnie nachylenie części ściennej — 65° — średnie nachylenie trasy — 45°.
6. Liczba wbitych haków: — skalnych 12/0 — lodowych 0/0 — elementów закладnych 9/0 — śrub wmurowanych 0/0
7. Liczba godzin/dni marszu: 7 godz. / 1 dzień.
8. Biwaki: brak.
9. Kierownik: Siergiej Władimirowicz Jegorin, KMS. Uczestnik: Igor Oleg-Sławianowicz Afanasjew, MS.
10. Trener: Boris Nikołajewicz Korabdin, MS, Zasłużony Trener RFSRR.
11. Wejście na trasę: 3 listopada 1996 r. Szczyt: 3 listopada 1996 r. Powrót: 3 listopada 1996 r.
12. Organizacja: Północno-Osetyjska Republikańska Służba Poszukiwawczo-Ratunkowa MSR Rosji.

Południowo-Zachodnia ściana szczytu Tbaukhoh (3007 m). Zdjęcie z biwaków. Listopad. Czerwonym zaznaczono trasę pierwszego wejścia. Niebieskim trasę Jurija Lewkowskiego 3А kat. trudności z Południa na Północno-Zachodni grzbiet – 1994 r.

Profil lewej dolnej części Południowo-Zachodniej ściany. Listopad. Zaznaczono trasę pierwszego wejścia.

Profil lewej górnej części Południowo-Zachodniej ściany. Listopad. Czerwonym zaznaczono trasę pierwszego wejścia. Niebieskim trasę grupy pod kierownictwem Jurija Lewkowskiego: z Południa na Północno-Zachodni grzbiet – 1994 r.

SKALA 1:400 000 w 1 centymetr 4 kilometry

Panorama rejonu wspinaczki. Zdjęcie z północno-zachodniego skraju miasta Władykaukaz, Wrzesień. Oznaczono szczyty Bocznego grzbietu i masyw Tbaukhoh. Widoczne są wszystkie szczyty z Północy. Na zdjęciu zaznaczono trasę pierwszego wejścia. www.alpfederation.ru ↗

Widok na Południowo-Zachodnią ścianę z podejść, od początku wąwozu. Listopad. Zaznaczono trasę pierwszego wejścia.

Krótki przegląd rejonu wspinaczki

Rejon wspinaczki położony jest w Skalistym grzbiecie na terytorium Republiki Północnej Osetii — Alania pomiędzy rzekami Fiagdon od Zachodu i Gizeldon od Wschodu. Masyw szczytu Tbaukhoh rozciąga się z Zachodu na Wschód na trzy kilometry i ma cztery punkty zwornikowe. Najwyższy z nich to, można powiedzieć, Główny Tbaukhoh, jego wysokość 3007 m. Na północny zachód od niego odpowiednio Północno-Zachodni Tbaukhoh 2980 m. Na Wschód od Głównej wieży Wschodni — jego wysokość 2865 m. Na Północny Wschód od ostatniego jeszcze jedna wieża Tbaukhoh o wysokości 2832 m.

Skały tworzące Tbaukhoh są pochodzenia osadowego — są to wapienie, dolomity, miejscami kalcyty i marmur. Jak wszystkie szczyty Skalistego grzbietu, Tbaukhoh jest typowym eskarpem, to znaczy względnie łagodne północne stoki i strome, z wychodniami ścian, stoki o ekspozycji południowej. Tak więc punkty zwornikowe 2980 m i 3007 m na Południowy Zachód w stronę wąwozu Kurtatyńskiego obrywają się ścianą o różnicy wysokości 500–600 m, a punkt 2832 m na Południowy Wschód — fortyfikacjami o różnicy wysokości do 300–400 m. Przy czym wszystkie te ściany są możliwe do przejścia.

Skały Tbaukhoh są mocniejsze i bardziej monolityczne niż skały leżące na Zachód od niej, Kariukhoh i masywu Kińskiego Skalistego grzbietu.

Wcześniej Tbaukhoh była odwiedzana tylko od Południa od wsi Kakadur i Fazikau trasą o kategorii trudności 1А–1Б (zimowa).

U Osetyjczyków z wąwozu Dargawskiego szczyt Tbaukhoh jest uważany za święty, miejsce pobytu Tbau-uad-Ila (Świętego Eliasza góry Tbau). I corocznie do dziś w lipcu w osadzie Dargaws wszystkim wąwozem obchodzone jest święto ku jego czci.

Opis podejścia do trasy

Z miasta Władykaukaz autobusem rejsowym do Harrysdżyn dojechać wzdłuż wąwozu Kurtatyńskiego do obozu pionierskiego „Metallurg” — około 1,5 godz.

Tutaj przejść przez most rzekę Fiagdon i od pompowni podnosić się w górę drogą gruntową. Przeszedłszy przez las drogą i przez dwie polany, trafimy na początek wąwozu (na jego lewy orograficznie stok), który znajduje się pomiędzy Północno-Zachodnim i Południowo-Zachodnim grzbieniem w. Tbaukhoh. Starą, opuszczoną drogą podnosić się w górę przez las bukowy. Drogą, która dalej niknie, przejść przez strumień na prawy orograficznie brzeg wąwozu. Od pompowni do tego miejsca — około 1,5 godz.

Dalej w górę wąwozem iść po stokach trawiastych. Dochodząc do miejsca, gdzie wąwóz zmienia się w wąski kanion, odejść na prawe wzniesienia, porośnięte lasem.

Po tym jak kanion się skończy, podnosić się dalej dnem wąskiego wąwozu w stronę widocznej przed siebie Południowo-Zachodniej ściany Tbaukhoh (3007 m).

Dochodząc do miejsca rozwidlenia wąwozu, skręcić w lewo i po usypisku w żlebie podnosić się w górę.

Po tym jak ściany, ograniczające żleb z prawej i lewej strony, się kończą, zatrzymać się na biwak. Przed sobą widać Południowo-Zachodnią ścianę Tbaukhoh. Wysokość tutaj około 2200 m.

• Od mostu przez rzekę Fiagdon do tego miejsca — około 5 godz.
• Przyrost wysokości — 1200 m
• Wody na biwaku brak
• (tutaj południowe stoki Północno-Zachodniego grzbietu Tbaukhoh) możliwy śnieg od grudnia do czerwca
• Również tutaj, w otaczających ścianach, można znaleźć biwak w grocie

Opis trasy

Od biwaku przejść prosto w górę w stronę widocznej przed sobą Południowo-Zachodniej ściany Tbaukhoh (3007 m). Ścieżka prowadzi po skosach trawiastych i usypiskowych, podczas podchodzenia należy trzymać się kierunku na lewą część Południowo-Zachodniej ściany. Szczególnie — na rdzawą trójkątną skałę „Nos”, znajdującą się przed samą ścianą.

Podejść pod podstawę ściany (od biwaku około 1 godz., tutaj wysokość około 2400 m), odejść w prawo po półce trawiastej w stronę od początku trasy Jurija Lewkowskiego 3А kat. trud. z Południa na Północno-Zachodni grzbiet. Po półce przejść około 50 m.

ODCINEK R0–R1: W lewo w górę po lewej części Południowo-Zachodniej ściany, z początkiem na niewyraźnie zaznaczonej półce. Półka 2–3 z odcinkami 4. 50 m.

ODCINEK R1–R2: Dalej w lewo w górę, omijając od lewej strome skały z czarnymi zaciekami. Ściana 3 i 3+, z odcinkami 4, do 70°, 50 m.

ODCINEK R2–R3: Po ścianie prosto w górę (3+ i 4) do rozpadliny. Po niej w górę — ciasno, „żywe kamienie”, 5, 6 m. Wyżej rozpadliny na mały grzebień. Cały odcinek 50 m.

ODCINEK R3–R4: Dalej po półkach trawiastych z partiami skał. Trzymać się należy na prawo od widocznych przed sobą nad głową przewieszonych rdzawych skał. Ten odcinek 2–3. 50 m.

ODCINEK R4–R5: W prawo w górę po ścianie, w stronę widocznej u góry po prawej stronie na tle nieba krawędzi ściany. Do krawędzi 4. Na lewo od niej po pęknięciach i po ścianie w górę 10 m, 5. Dalej, podszedłszy po ścianie pod karnisz, pod nim w prawo i przez jego prawą część wyjść na górę na półkę — 5, 4 m. Cały odcinek — 50 m.

ODCINEK R5–R6: Z półki po monolitycznej ścianie z małą ilością zaczepów w prawo w górę 5, 10 m. Dalej po skałach 2 i +, 25 m na bark lewej części Południowo-Zachodniej ściany.

ODCINEK R6–R7: Z barku (na nim możliwy biwak) prosto w górę po niewyraźnie zaznaczonym rdzawym żebrze. Na początku z barku podejść do jego prawej części po półce 2, 10 m. Dalej po prawej części żebra, a potem po lewej pod karnisz — 3 do 4+, 20 m. Przez karnisz 5 m w górę, 5+. Potem po ścianie jeszcze 5 m w górę do niewielkich półeczek, 1. Cały odcinek 40 m.

ODCINEK R7–R8: Po ścianach lewej części żebra w górę 30 m, 3+ i 4. Tutaj pod przewieszoną skałą w lewej części usypiskowej niszy punkt kontrolny.

ODCINEK R8–R9: Od punktu kontrolnego po półce 2 w prawo 15 m do komina-rozpadliny. Dalej w górę po kominie przez skalne bloki w nim i na ścianach. „ŻYWE KAMIENIE”! Jeszcze 30 m, 4.

ODCINEK R9–R10: Prosto w górę po ścianie, potem trawers w lewo 5 m i po ścianie na lewo od dużego komina-rozpadliny wyjść za przełęcz ściany na stoki usypiskowe. Cały odcinek 50 m, 4 i 4+. Trawers — trudne psychologicznie miejsce. Od początku trasy 6 godz.

ODCINEK R10–R11: Po stokach usypiskowych 1 pod przewieszonymi rdzawymi ścianami na widoczną przed sobą przełączkę. Na niej skręcić w prawo i po północno-zachodnim stoku po ścieżkach trawiasto-usypiskowych i skosach usypiskowych 1–2 omijać trudne partie. Podejść pod wieżę szczytową i pod nią odejść w lewo. Wzejść na wieżę Tbaukhoh od Wschodu po ścianach i płytach 2–3. Od załamania ściany — około 1 godz.

Ta wieża ma wysokość 2980 m, w jej wieżyczce szczytowej również zostawia się notatki. Ale żeby dostać się na najwyższy punkt masywu Tbaukhoh, trzeba przejść dalej na Południe.

ODCINEK R11–R12: Z punktu zwornikowego 2980 m po stokach trawiastych na Południe i omijając wychodnie skalne, zejść na przełączkę między wieżami. Dalej w górę na Południe, omijając skały po ścieżkach 1–2, wzejść na najwyższy punkt masywu Tbaukhoh 3007 m. Od punktu zwornikowego 2980 m — około 20 min.

Zejście z punktu zwornikowego 3007 m na Wschód po zniszczonych skałach, potem odejść w następny ku Południu usypiskowy żleb i po nim w dół do wąwozu Dargawskiego ku osadom Kakadur, Fazikau; na zejście w tę stronę — około 4–5 godz.

Inny wariant zejścia do biwaku pod Południowo-Zachodnią ścianą: z punktu zwornikowego 2980 m w dół po północno-zachodnim stoku, omijając trudne partie po usypiskach i półkach. Dalej wyjść na północno-zachodni grzbiet ku dużym starym wieżom. Ten grzbiet na Południe urywa się ścianami, a na Północ od niego — stoki trawiasto-usypiskowe. Po prawej stronie północno-zachodniego grzbietu w dół do niewyraźnie zaznaczonego żlebu, uwodzącego na Południe (od wieży około 10 min). Po stromym trawiasto-usypiskowym żlebie w dół, „żywe kamienie”! W środkowej części żlebu — 15–20 m wyczep albo sportowo. Dalej po usypisku do 5-metrowej ścianki, z której również się opuścić za pomocą liny. Dalej po usypisku do biwaku. Z wierzchołka — 2–2,5 godz.

Widok na Południowo-Zachodnią ścianę w. Tbaukhoh (3007 m) z podejść. Listopad. Zdjęcie z wysokości około 2100 m. Zaznaczono trasę pierwszego wejścia.

Widok na lewą część Południowo-Zachodniej ściany w. Tbaukhoh (3007 m) od początku trasy.

Widok z „Barku” na górną część ściany. Na zdjęciu oznaczono numery odcinków.

Przejście początku odcinka R8–R9 (pierwsze 15 m po półce w prawo). Zdjęcie od punktu kontrolnego.

ODCINEK R10–R11. Podchodzenie po załamaniu ściany po Północno-Zachodnim grzbiecie. Zdjęcie z zakończenia ściany.

Wnioski i zalecenia co do trasy

Na przejście trasy można wychodzić właściwie o dowolnej porze roku, nawet zimą, ponieważ wyjście na grzbiet odbywa się od Południa, a na południowych ścianach Skalistego grzbietu śnieg szybko się topi nawet po długotrwałych opadach śniegu. W ogóle klimat na południowych stokach jest znacznie suchszy, niż na północnych, ze względu na tworzenie się strefy tzw. „cienia deszczowego”. Na południe od Skalistego grzbietu znajdują się Doliny Słoneczne, i opadów jest tam prawie dwukrotnie mniej w ciągu roku, niż na równinie we Władykaukazie lub w Ałagirze. Dlatego trasa jest bezpieczna od Południa pod względem lawinowym, na grzbiecie z północy możliwy jest zsuw płyt śnieżnych, w związku z tym trzeba trzymać się jak najbliżej grzbietu. Na zejściu i podchodzeniu po usypiskach trzeba być ostrożnym z dużymi kamieniami. Na trasie i pod nią (w drodze podejścia), woda (lub śnieg) jest tylko zimą. Na północnych stokach grzbietu śnieg bywa i w międzysezoniu, gdzieś od października do początku czerwca.

W ogóle trasa jest dosyć ciekawa pod względem sportowym jak typowo skalna z nasyconym, przyjemnym i dosyć poważnym wspinaniem się dla swojej kategorii. Można ją polecić zarówno jako treningową, jak i sportową, szczególnie zimą i w międzysezoniu. Ze względu na niską wysokość wierzchołka (w porównaniu z Bocznym grzbietem) i na to, żeby trasa była bardziej ciekawa pod względem sportowym, można polecić klasyfikowanie wierzchołków danego rejonu w granicach proponowanej kat. trud., również jak i wierzchołków Kaukazu Zachodniego: Kar-dywacz i C-ndyszkho, to znaczy od 15 października – 15 maja.