Paszport wejścia

1. Kaukaz; Skalisty Chrebet; numer rozdziału w Klasyfikacji – 2.8.
2. Tbau (С-3) - 2980 m; po południowej ścianie S.-Zach. grzbietu.
3. Proponuje się 2А kategoryjność; pierwsze wejście.
4. Charakter trasy - skalny.
5. Różnica wzniesień na trasie – 650 m.

Długość około 2300 m. Różnica wzniesień części ściennej trasy – 250 m. Nachylenie odcinków kluczowych trasy do 90°. Średnie nachylenie całej trasy – 30°.

6. Liczba haków pozostawionych na trasie - brak.

7. Czas przejścia zespołu – 7 godz., dni – 1.

8. Kierownik: Jegorin Siergiej Władimirowicz – MS

   Uczestnik: Gagijew William Tajmurazowicz – 3 sp. roz.

9. Trener: Jegorin S.W. – MS

10. Wyruszyliśmy na trasę: 15 kwietnia 2001 r.

    Doszli na wierzchołek: 15 kwietnia 2001 r. Powrócili do bazy: 15 kwietnia 2001 r.

Krótki przegląd rejonu wejścia

Rejon wejścia położony jest na terenie Republiki Północnej Osetii – Alania pomiędzy rzekami Fiagdon od zachodu i Gizeldon od wschodu. Masyw Tbau znajduje się w Skalistym grzbiecie i ma długość z zachodu na wschód ponad trzech kilometrów.

Skały tworzące wierzchołek Tbau są pochodzenia osadowego — to:

• wapienie,
• dolomity,
• miejscami kalcyty i marmur.

Jak większość wierzchołków Skalistego grzbietu, Tbau — to typowy eskarp, to znaczy ma względnie łagodne północne stoki i strome, ze ścianami, stoki o ekspozycji południowej.

Wcześniej na ten wierzchołek wchodzili tylko z Południa i Południowego-Wschodu od wsi Kakadur i Fazykau nieznakowaną trasą. Sportowe zdobywanie masywu zaczęło się dopiero 7 lat temu. W szczególności zdobyto Południowo-Zachodnią ścianę Siew.-Zap. Tbau.

W perspektywie możliwe są znakowane trasy na:

• Tbau Główną.
• Tbau Wschodnią.

U Osetyjczyków z doliny Darjalskiej wierzchołek Tbau jest uważany za święty, według legendy — za miejsce pobytu Tbau-uać-Iła (świętego Eliasza góry Tbau). Do dziś corocznie, w czerwcu, we wsi Darjalsk wszyscy mieszkańcy obchodzą święto ku jego czci.

Środkowe Przyłowom

Opis podchodzenia do trasy

Z miasta Władykaukaz autobusem rejsowym do Charisdżin przez przełęcz Kurtatyńską dojechać do obozu pionierskiego „Metałłurg” — około 1,5 godz.

Tutaj przejść przez most rzekę Fiagdon i od wodociągu podnosić się w górę drogą gruntową. Po przejściu przez las i przez dwie polany trafiamy do początku wąwozu (na jego prawy według ruchu stok), który wyprowadza pod Południowo-Zachodnie ściany Tbau. Starą, zarzuconą drogą podnosić się w górę przez las bukowy. Dalej ścieżką przejść na lewy według ruchu stok. Od wodociągu około 1,5 godz.

Po przejściu stromego podjazdu wychodzimy z lasu i idziemy dalej po trawiastych stokach w górę wąwozem. Łatwiej iść wyżej lasu pod skalnymi ścianami, położonymi po lewej. Dojdziemy do miejsca, gdzie wąwóz zaczyna się zwężać, i zstąpić na jego dno. Po dojściu do wąskiego skalnego kanionu, iść jego dnem. Ścianę w poprzek kanionu ominąć z prawej po skałach, porośniętych mchem 2–3 kategoryjności. Dalej znów dnem kanionu przez nieduże ścianki podchodzimy do jedynego miejsca w wąwozie, gdzie przy sprzyjającej pogodzie w międzysezoniu jest woda. Wyżej i niżej tego miejsca ona znika.

Po przejściu jeszcze trochę wąwozem, wychodzimy na jego prawy stok — wąwóz trochę się poszerza. Dalej prosto w górę wąwozem do jego rozwidlenia. Tutaj skręcić w lewo i po osypisku, w żlebie podnosić się w stronę widocznej przed siebie Południowo-Zachodniej ściany Tbau (S-3). Kiedy żleb przejdzie w szeroki trawiasty stok z występami skał, skręcić w lewo i podnosić się wzdłuż południowych ścian Północno-Zachodniego grzbietu wierzchołka Tbau (S-3). Po przejściu żlebu, wyprowadzającego na Północno-Zachodni grzbiet (pozostaje po lewej), przejść trochę prosto w górę pod południowymi ścianami.

Tutaj nocleg w grotach — można bez namiotów. Wysokość około 2300 m. Przyrost wysokości od ujęcia wodnego — 1200 m. Od niego też 5–6 godz. marszu. Wody przy grotach nie ma, może być śnieg od listopada do kwietnia.

Opis trasy

Od noclegu podnosić się wzdłuż Południowych ścian Północno-Zachodniego grzbietu w stronę widocznej przed siebie skały „Nos”.

R0–R1: Iść w stronę skały „Nos”, nie dochodząc do jej podstawy około 100 m, skręcić w lewo. Przeciąć suche koryto niedużego strumienia (osypisko) i podejść pod pierwszy skalny pas. Odcinek około 300 m. R1–R2: Po ściance, zarośniętej trawą, 15 m w górę 2–3. R2–R3: Po ściance trawers w lewo po trawiastej półce. Potem w prawo-w górę pod drugi skalny pas, do jego najwęższego miejsca. Odcinek około 150 m. R3–R4: Przez drugi skalny pas prosto w górę po płytach trzeciej, miejscami czwartej trudności — 10 m. Dalej przejść około 50 m w prawo-w górę po trawiastej półce. Potem skręcić w lewo i przez trzeci skalny pas po ścianie, zarośniętej trawą (30 m, 2–3), wyjść pod kluczowy odcinek trasy — czwarty skalny pas. R4–R5: Kluczowa ścianka ma od dołu kształt prostokąta (od R0). Pierwsze 15 m — 2–3 — ścianki z niedużymi półkami między nimi. Dalej stromość ścianki wzrasta miejscami do 90°, i trudność tak samo — na początku 3, a pośrodku 4–5. Długość drugiej części kluczowej ściany około 30 m. Droga ruchu idzie lewiej szarych wygładzonych skał. W górnej części ściany za 5 m do załamania są „klepsydry” do ubezpieczenia. R5–R6: Po załamaniu ściany wyjść na trawiasty taras, który z prawej jest ograniczony skałami. Wzdłuż nich przejść w górę około 30 m, tu w skalnej niszy — kontrolna kopca. Dalej podnieść się w górę pod piąty skalny pas i iść pod nim w lewo do szerokiego wewnętrznego kąta ze zwietrzałych i zarośniętych trawą skał. Cały odcinek około 150 m. R6–R7: Wewnętrznym kątem i po jego prawej stronie po skałach 1–2 wyjść na Północno-Zachodni grzbiet. Odcinek około 60 m. R7–R8: Północno-Zachodnim grzbietem, po jego lewej stronie podejść pod żandarma „Pałec” u podstawy prawej części Północnego stoku wierzchołka Tbau (S-3). Około 200 m.

Dalsza droga do wierzchołka R8–R12 całkowicie odpowiada trasie 1B kat. trudn., a dokładniej jej odcinkom R5–R9. Opis trasy 1B kat. trudn. z Południa po Północno-Zachodnim grzbiecie został przesłany razem ze sprawozdaniem. Tam też są zdjęcia dalszych odcinków do wierzchołka.

Od noclegu do wierzchołka 6–7 godz. Zejście trasą 1B kat. trudn. (patrz wyżej) 1,5–2 godz.

Widok ogólny wierzchołka Tbau S-3 z Południa. Kwiecień. Zdjęcie z wysokości 2781 m. Zaznaczono trasę pierwszego wejścia.

Widok z południa

Masyw Tbau z Północy. Styczeń. Zdjęcie z grzbietu Pastwiskowego (grzbiet Chashcharanag 1500 m). Zaznaczono trasę pierwszego wejścia.

Przejście odcinka R1–R2

Przejście dolnej części odcinka R3–R4

Przejście drugiej części kluczowej ściany. Odcinek R4–R5

U początku odcinka R6–R7