Paszport wejścia

1. Kaukaz; Grań Skalistaja; numer sekcji w Klasyfikacji – 2.8.
2. Tbau (C-3) – 2980 m; od południa przez Północno-Zachodni grzbiet.
3. 1B kat. trud.; pierwsze wejście.
4. Charakter trasy – skalna.
5. Przewyższenie trasy – 700 m.

Długość około 2200 m. Przewyższenie części ściennej trasy – 200 m. Nachylenie kluczowych odcinków trasy do 60°. Średnie nachylenie całej trasy – 30°.

6. Pozostawiono haków na trasie – nie.
7. Godzin marszu drużyny – 5 godz., dni – 1.
8. Kierownik: Jegorin Siergiej Władimirowicz – MS Uczestnik: Gagijew William Tajmurazowicz – 3 sp. kat.
9. Trener: Jegorin S.W. – MS
10. Wyruszyliśmy na trasę: 14 kwietnia 2001 r. Doszli na wierzchołek: 14 kwietnia 2001 r. Powrócili do bazy: 14 kwietnia 2001 r.

Krótki przegląd rejonu wejścia

Rejon wejścia znajduje się na terenie Republiki Północnej Osetii – Alania, między rzekami Fiagdon od zachodu i Gizeldon od wschodu. Masyw Tbau znajduje się w Skalistym grzbiecie i ma długość z zachodu na wschód ponad trzech kilometrów.

Skały tworzące wierzchołek Tbau są osadowego pochodzenia — są to wapienie, dolomity, miejscami marmur. Jak większość wierzchołków Skalistego grzbietu, Tbau to typowy eskarp, to znaczy względnie łagodne północne stoki i strome, z wychodniami ścian, stoki o ekspozycji południowej.

Wcześniej na ten wierzchołek wchodzili tylko od południa i południowego-wschodu od wsi Kakadur i Fazikau nieznakowaną trasą. Sportowe zdobywanie masywu rozpoczęło się dopiero 7 lat temu. W szczególności zdobyto Południowo-Zachodnią ścianę Północno-Zachodniego Tbau. W perspektywie możliwe są znakowane trasy na Tbau Wschodnią.

U Osetyjczyków w dolinie Dargawskej wierzchołek Tbau uchodzi za święty, według legendy – za miejsce pobytu Tbau-Uac-Ila (świętego Eliasza góry Tbau). Do dzisiaj co roku, w czerwcu we wsi Dargaws odbywa się na jego cześć święto.

Opis podejścia do trasy

Od miasta Władykaukaz autobusem rejsowym do Harisdzhin, przez dolinę Kurtatinską dojechaliśmy do obozu pionierskiego „Metałłurg”. Tutaj przejść przez most rzekę Fiagdon i od wodociągu wspinać się w górę drogą gruntową. Przeszedłszy przez las i przez dwie polany, trafiamy na początek doliny (na jej prawy wznoszący się stok), która wyprowadza pod Południowo-Zachodnie ściany Tbau. Starą, porzuconą drogą wspinać się w górę przez las bukowy. Dalej ścieżką przejść na lewy wznoszący się stok. Od wodociągu około 1,5 godz.

Przeszedłszy stromy podjazd, wychodzimy z lasu i idziemy dalej po trawiastych stokach w górę doliny. Łatwiej iść wyżej lasu pod skalnymi ścianami, znajdującymi się z lewej. Dojdziemy do miejsca, gdzie dolina zaczyna się zwężać, należy zejść na jej dno. Podchodząc do wąskiego skalnego kanionu, iść jego dnem. Ścianę w poprzek kanionu obejść z prawej po skałach, zarośniętych mchem (kat. trud. 2–3).

Dalej znowu dnem kanionu przez niewielkie ścianki podchodzimy do jedynego miejsca w dolinie, gdzie przy sprzyjających warunkach, w międzysezoniu jest możliwa woda ( źródło). Wyżej i niżej tego miejsca ona znika. Przeszedłszy jeszcze trochę kanionem, wychodzimy na jego prawy stok — dolina trochę się rozszerza. Dalej prosto w górę doliny do jej rozwidlenia. Tutaj skręcić w lewo i po usypisku, przez żleb wspinać się w stronę widocznej przed siebie Południowo-Zachodniej ściany Tbau (C-3). Kiedy żleb zmieni się w szeroki trawiasty stok z wychodniami skał, skręcić w lewo i wspinać się wzdłuż południowych ścian Północno-Zachodniego grzbietu wierzchołka Tbau (C-3). Przeszedłszy żleb, który wyprowadza na Północno-Zachodni grzbiet (on pozostaje z lewej), przejść trochę prosto w górę pod południowymi ścianami. Tutaj jest nocleg w grotach — można bez namiotów. Wysokość 2300 m. Przewyższenie od wodociągu – 1300 m. Od niego 5–6 godz. marszu. Wody w pobliżu grotów nie ma, możliwy jest śnieg od listopada do maja.

Opis trasy

Od noclegu wrócić pod podstawę trawiastego żlebu, który wyprowadza na Północno-Zachodni grzbiet. Ten żleb – jest najbardziej wyraźnie zaznaczonym przechodem w południowych ścianach Północno-Zachodniego grzbietu wierzchołka Tbau (C-3).

R0–R1: Od podstawy żlebu wspinać się nim prosto w górę do pierwszego skalnego stopnia. Około 200 m.

R1–R2: Pierwszy skalny próg pokonywać przez niewyraźnie zaznaczony komin długości 5–6 m, 3–4.

R2–R3: Po kominie po trawiastym i usypiskowym stoku podchodzimy w ciągu 50 m pod drugi skalny stopień. Jego przechodzić prosto w górę półkami i przez niewielkie ścianki między nimi. Około 20 m, 2–3 kat. tr.

R3–R4: Po drugim skalnym stopniu wyjdziemy na trawiasty stok z wychodniami skał i po 200 m wspniemy się na Północno-Zachodni grzbiet.

R4–R5: Północno-Zachodnim grzbietem, jego lewą stroną podchodzimy pod żandarma Palec – u podstawy prawej części północnego stoku wierzchołka Tbau (C-3). Około 400 m.

R5–R6: Obchodząc żandarma Palec od dołu z lewej, za nim wspinać się w lewo-w górę po usypiskowych (lub śnieżnych) stokach między skalnymi ścianami. Droga idzie po usypiskowych tarasach, półkach lub małych żlebach. Iść w lewo-w górę do niewielkiego grzebienia, z którego widać jeszcze bardziej na lewo położone strome ściany. Tutaj skręcić w prawo. Cała droga 1–2 kat. tr. Zimą możliwe jest duże ilości śniegu. Cały odcinek to około 800 m.

R6–R7: Skręciwszy w prawo, podchodzimy pod skalne płyty, możliwe, że zaśnieżone, 2–3 kat. tr. Płyty przechodzić prosto w górę, z półkami między nimi. Wyżej wyjdziemy na usypiskowe stoki. Długość około 100 m.

R7–R8: Dalej poruszać się w lewo-w górę po usypiskach lub po śniegu pod wierzchołkową wieżę, ją omijamy z lewej pod ścianami (niewielkie groty, możliwy nocleg), i wychodzimy pod Wschodni stok wierzchołka. Odcinek 1 kat. tr., około 300 m.

R8–R9: Po Wschodnim stoku wspiąć się na wierzchołek Tbau (C-3) – 2980 m. Najpierw po niewyraźnie zaznaczonym wewnętrznym kącie, potem po płytach. Odcinek 1–2 kat. tr., około 100 m do wierzchołkowego kopca.

Od noclegu do wierzchołka 5–6 godz. Zejście w dół ścieżą wejścia 1,5–2 godz.

Wnioski i zalecenia co do trasy

Trasa jest logicznym, bezpiecznym o każdej porze roku, przy małej ilości śniegu na północnych stokach. Jest zalecana do przejścia przez grupy szkoleniowe i sportowe. W aspekcie sportowym odpowiada swojej kategorii trudności. Przy właściwym planie taktycznym, wejście można wykonać w ciągu dwóch dni. Bardzo ważne jest iść dokładnie według opisu, na podejściach i na trasie. W przeciwnym wypadku można natrafić na bardzo trudne odcinki. Wszędzie na odcinkach powyżej 2 kategorii trud. należy używać asekuracji zaczepiając o występy oraz za pomocą haków i elementów skalnych.