Paszport wejścia

Kaukaz, Rejon Tepliński, numer sekcji według klasyfikacji 2.8.
Pakota Północna (3505 m) – z Północy.
Proponowana kategoria trudności 1B, pierwsze wejście.
Charakter trasy — skalny.
Różnica wysokości na trasie — 350 m (od punktu R0).

Długość całej trasy — około 500 m. Długość odcinków 4 kat. trudn. — 10 m. Średnie nachylenie:

odcinków kluczowych — 70°
całej trasy — 30°

Liczba haków pozostawionych na trasie — brak.

Liczba użytych elementów закладkowych — 3.

Czas przejścia — 5 godzin; dni — 1.
Kierownik: Egorin Siergiej Władimirowicz — MS

Uczestnicy:

Abramow Andriej Jurjewicz — odznaka
Stadejew Nikołaj Grigorjewicz — 1-sza kat. sport.

Trener: Egorin S.W.
Wyruszenie na trasę: 21 października 2004 r.

Osiągnięcie szczytu: 21 października 2004 r. Powrót do B.L.: 21 października 2004 r.

Organizacja: Północno-Osetyjski Oddział Poszukiwawczo-Ratowniczy MSR Rosji.

Widok z Wschodu z helikoptera na masyw Archon-Pakota i Kałotińską "piłę". Sierpień. Oznaczono trasę pierwszego wejścia na w. Pakota Północna

Krótki przegląd rejonu wejścia

Rejon wejścia znajduje się na terytorium Republiki Północnej Osetii — Alania, w masywie górskim Tepli-Kałota. Masyw ten należy do Grzbietu Bocznego. Od dwóch szczytów tego rejonu — Kałota i Archon Główny — na północ odchodzą długie grzbiety, które ograniczają dolinę rzeki Cadżiudon od zachodu i wschodu.

W geologicznym sensie dolina ta jest bardzo ciekawa, znajduje się tu strefa kontaktu skał magmowych z osadowymi. Niektóre żebra i kontrforsy położone na zboczach szczytów tej doliny zbudowane są z mocnych skał krystalicznych, podczas gdy żleby między nimi utworzone są z łupków ilastych. Sam lodowiec Cadżiu jest pomnikiem glacjologicznym — jedynym w Osetii lodowcem typu turkiestańskiego, czyli:

Nie ma pola firnowego
Istnieje on dzięki lawinom schodzącym na niego oraz obrywającym się z otaczających stoków fragmentom lodowca

W sensie sportowym dolina Cadżiudon jest bardzo perspektywiczna. Znajduje się tu wiele niezdobytych szczytów i nieprzejściowych tras od pierwszej do piątej kat. trudn., zarówno skalnych, jak i kombinowanych oraz lodowych.

W szczególności od Zachodu dolinę ogranicza Północny grzbiet wierzchołka Kałota, tzw. "Kałotińska piła". Grzbiet ten jest mocno poszarpany, ma dwanaście wierzchołków, z których siedem pozostaje niezdobytych.

W sensie technicznym interesujące są:

Wschodnie stoki Kałotińskiej piły,
nieprzejściowe żebra i kontrforsy,
trawersy poszczególnych wierzchołków.

Od Wschodu dolinę ogranicza grzbiet Archonów. Są to (z Południa na Północ):

Archon Płd.-Zach.
Centrum.
Skałny Główny
Mały
Północny.

Dalej na północ w grzbiecie położone są wierzchołki Pakota. Zachodnie stoki Archonów są trudne technicznie i posiadają dobre zlodowacenie. Różnica wysokości od lodowca do wierzchołków sięga 1 km. Wcześniej dolina była słabo odwiedzana przez alpinistów z powodu jej oddalenia od obozów alpinistycznych i przynależności do Północno-Osetyjskiego Rezerwatu Państwowego. Dopiero w ostatnich latach dolina Cadżiudon zaczęła być aktywnie penetrowana przez alpinistów z Północnej Osetii.

Do zwiedzania doliny nie jest potrzebne zezwolenie na pobyt w strefie przygranicznej. Miejsami w dolinie dostępna jest łączność komórkowa — przez retranslator Fiagdoński (w dolnej części bardziej stabilna).

Fotopanorama rejonu i widok z Zachodu na masyw Archon-Pakota. Wrzesień. Zdjęcie z p. Tuchaczewskiego (Rostowczan). Oznaczono trasę pierwszego wejścia na w. Pakota Północna

Krótki opis podejścia do trasy

Dojazd od miasta Władykaukaz do osiedla Charisdżyn — autobusem rejsowym, 1,5 godz. Od wsi wzdłuż przejezdnej drogi gruntowej w górę doliny rzeki Fiagdon — 2 km, do ujścia rzeki Cadżiudon. Wzdłuż ścieżki po lewej stronie rzeki obok wieży do zjazdu na starą drogę. Po niej iść lewą stroną (w kierunku marszu) rzeki, aż droga nie skończy się osypiskiem w rzece. Tu przeprawa przez rzekę Cadżiu po belkach. Po przejściu na prawy brzeg rzeki (w kierunku marszu) podnosić się w górę doliny — ścieżką, która zaczyna się obok przeprawy. Po 1,5 godz. marszu od osiedla Charisdżyn dolina stopniowo skręca w lewo (na Południe). Tu zboczem wyjść na starą drogę geologiczną, która widoczna jest powyżej. Po niej:

najpierw przez las,
potem przez próg starej zarośniętej moreny (2200 m),
wyjść z lasu na szerokie poziome koryto rzeki. Tu jeszcze 1,5 godz.

Dalej w górę doliny prawym brzegiem rzeki (w kierunku marszu), ścieżką obok niewielkiego jeziorka i korytem rzeki do stromego wzniesienia morenowego. Tu odchodzić w górę wzdłuż lewego dopływu, aż rzeka nie zniknie pod osypiskiem. Tu nocleg, wysokość 2450 m. Od wsi Charisdżyn 5–6 godz. Wyżej nie ma sensu nocować — brak wody.

Ścieżka wyjścia na Płn. grzbiet w. Pakota Północna. Widok z zachodu

Opis trasy wejścia

Z miejsca noclegu iść w górę suchym korytem rzeki. Z prawej strony, w kierunku marszu, wzgórze morenowe, a z lewej — trawiasto-osypiskowe zachodnie stoki, wyprowadzające na grzbiet Północny w. Pakota Północna.

Po 30–40 min. od noclegu należy skręcić w lewo i zacząć podnosić się osypiskowym zboczem do kotła, wyprowadzającego pod zachodnie ściany wierzchołka Pakota.

Po 30 min. wznoszenia widoczne staje się osypiskowe zbocze z wychodniami skał, wyprowadzające na przełęcz Osypiskowa.

Odcinek R0–R1:

Wzdłuż skalno-osypiskowego zbocza iść w górę lewiej skalnego Zachodniego kontrforsu, idącego ku w. Pakota Płn. Wyjść na grzbiet należy na prawo od przełączki, tzn. bliżej wieży wierzchołkowej. Odcinek około 300 m; 1–2 kat. trudn.; 20–30°.

Odcinek R1–R2:

Dalsza droga wznoszenia wiedzie najpierw wzdłuż grzbietu Północnego, potem u podstawy Czarnego żandarma, który należy obchodzić z lewej strony.

Najpierw w dół do żlebu
Przeciąć go na lewo w górę — ubezpieczenie! Przy dużej ilości śniegu — zagrożenie lawinowe!
Dalej iść na lewo w górę przez półki z małymi odcinkami skalnymi 2–3 kat. trudn. między nimi, aż nie wyjdziemy na niewyraźnie zaznaczony grzbiet — załamanie zbocza.
Tu zawracamy w prawo.

Cały odcinek około 80 m; 1–2 kat. trudn.; 20–40°.

Odcinek R2–R3:

Skręcając w prawo iść systemem półek (z lewej strony spadki) pod ciemne skały u góry, na tle nieba. Odcinek 1–2 kat. trudn.; około 50 m; 20–30°.

Odcinek R3–R4:

Systemem półek podchodzimy pod kluczową ścianę 10 m; 4 kat. trudn.; 50–70°. I po niej, najpierw po lewej części, potem prosto w górę, wyjść na wierzchołkową wieżę.