Paszport wspinaczki

Klasa skalna.
Kaukaz, Boczny grzbiet, masyw Arkhon.
Arkhon Północny (3571 m); od Zachodu przez Północno-Wschodni grzbiet.
Proponowana kategoria trudności — 2A, pierwsze wejście.
Różnica wysokości: 500 m.

Długość około 1 km. Średnie nachylenie na trasie około 30°.

Zaklinowane haki: skalne, закладки.

5/0 7/0

Pozostawione na trasie: skalne – 2 (do zjazdu)

Godzin marszu drużyny – 8 godz.; dni – 1.
Nocleg — pod trasą, wygodny, leżący.
Kierownik: Egorin Siergiej Władimirowicz — MC

Uczestnik: Gazdarowa Olga Walerjewna — 3. kategoria sportowa

Trener: Egorin Siergiej Władimirowicz — MC

Wszyscy z miasta Władykaukaz.

Wyjście na trasę: 20 czerwca 1999 r. Na szczyt: 20 czerwca 1999 r. Powrót do bazy: 20 czerwca 1999 r.
Organizacja: Północno-Osetyjska Republikańska Służba Poszukiwawczo-Ratunkowa MSR Rosji. Adres: 362035, Władykaukaz, pr. Kosta 273, SORPSS.

Arkhon Północny od Zachodu, z cyrku u podstawy trasy. Czerwiec. Oznaczona trasa pierwszego wejścia.

Wnioski i zalecenia dotyczące trasy

Trasa jest zalecana dla grup szkoleniowych i sportowych. Przy prawidłowej taktyce wspinaczki trasa jest bezpieczna, ponieważ przebiega głównie grzbietami. Należy uważać na spadające kamienie przy wyjściu na Zachodni kontrefort i przy podnoszeniu się i schodzeniu na Czarnym Żandarmie ze względu na to, że jest on utworzony z łupków ilastych. Trasa jest czysto skalna, ale raki mogą być potrzebne na początku lata przy wyjściu na Zachodni kontrefort wczesnym rankiem. Uważamy trasę za pierwsze wejście na wierzchołek 3571 m i logicznie proponujemy nazwanie go Arkhon Północny, jako najbardziej na północ wysunięty wierzchołek masywu Arkhon. Chociaż w literaturze alpinistycznej, w szczególności w zbiorze „K wierszhinam sowetskoj zemli”, poświęconym 25-leciu radzieckiego alpinizmu (Moskwa, 1949 r.), jest na końcu książki w spisie pierwszych wejść wzmianka o wejściu na Arkhon Północny. Napisano: Arkhon Sev. (3665 m) — ?, Mielnikow i inni; z doliny rzeki Fiagdon (tj. ze Wschodu) 2A kategoria trudności orientacyjnie; 1948 r. Co prawda, w dalszej klasyfikacji alpinistycznej nigdzie więcej nie ma wzmianek o tym wejściu i o tym wierzchołku. Poza tym, jak widać na mapie, w pobliżu nie ma wierzchołka o takiej wysokości, nawet podobnej. Przez nas zaś na wierzchołku 3571 m, najwyższym punkcie, zostało starannie zbadane i nie znaleziono żadnych śladów obecności człowieka. I, jak widać na fotopanoramie, na tym odcinku grzbietu wierzchołek 3571 m jest najbardziej wyraźny. To znaczy, na który Arkhon Północny było dokonane wejście w 1948 r. — nie wiadomo.

Krótki przegląd rejonu wspinaczki

Rejon wspinaczki znajduje się na terenie Republiki Północnej Osetii–Alanii, w masywie górskim Tepli – Kałota. Masyw ten należy do Bocznego grzbietu. Od dwóch wierzchołków tego rejonu – Kałota i Arkhon Gł. na północ odchodzą długie grzbiety, które ograniczają dolinę rzeki Cadżyudon. W geologicznym sensie ta dolina jest bardzo ciekawa: znajduje się tu strefa kontaktu skał magmowych z osadowymi. Niektóre żebra i kontreforty, położone na stokach wierzchołków tej doliny, zbudowane są z mocnych skał krystalicznych, tymczasem żleby między nimi utworzone są z łupków ilastych. Sam lodowiec Cadżyu jest pomnikiem glacjologicznym – jedynym w Osetii lodowcem typu turkiestańskiego. To znaczy, że nie ma pola firnowego, istnieje dzięki lawinom i lawinom lodowym spadającym z otaczających stoków. W sensie sportowym dolina Cadżyu jest bardzo perspektywiczna. Są tu liczne niezdobyte wierzchołki i nieprzejdźe trasy od 1. do 5. kategorii trudności, zarówno skalne, jak i kombinowane, i lodowe. W szczególności, od zachodu dolinę ogranicza Północny grzbiet wierzchołka Kałota, tak zwana „Kałotińska pila”. Grzbiet ten jest mocno poszarpany, ma około dziesięciu wierzchołków, z których połowa jest dotąd niezdobyta. W sensie technicznym interesujące są wschodnie stoki Kałotińskiej piły, nieprzeszłe żebra i kontreforty, a także trawersy poszczególnych wierzchołków. Od wschodu dolinę ogranicza grzbiet Arkhonów. To (z południa na północ): Arkhon Płd.-Zach. – Centr. – Gł. – Mały – Północny. Zachodnie stoki tego grzbietu są skomplikowane technicznie i mocno zlodowacone. Różnica wysokości od lodowca do wierzchołków sięga 1 km. Wcześniej dolina była słabo odwiedzana ze względu na jej oddalenie od obozów alpinistycznych i przynależność do Północno-Osetyńskiego Państwowego Rezerwatu. I dopiero w ostatnich latach dolina Cadżyu zaczęła być aktywnie eksplorowana przez alpinistów Północnej Osetii.

Fotopanorama rejonu. Widok z Zachodu. Wrzesień. Zdjęcie z p. Tuchaczewski. Oznaczona trasa pierwszego wejścia. (Szczyt Tuchaczewski znajduje się w Kałotińskiej pile).

Krótkie opisanie podejść do trasy

Dojazd od miasta Władykaukaz do osiedla Charisdżin autobusem rejsowym. 1,5 godz. Od wsi po przejezdnej drodze gruntowej w górę doliny rzeki Fiagdon — 2 km, do ujścia rzeki Cadżyudon. Drogą w lewo od rzeki obok wieży do wyjścia na starą drogę geologiczną. Po niej iść w lewo (w kierunku marszu) od rzeki, dopóki droga nie skończy się osypiskiem w rzece. Tutaj przeprawa przez rzekę Cadżyu po belkach. Przeszedłszy na prawy brzeg rzeki (w kierunku marszu), wchodzić w górę doliny — po ścieżce, która zaczyna się obok przeprawy. Po 1,5 godz. marszu od osiedla Charisdżin dolina stopniowo skręca w lewo (na południe). Tutaj po stoku wyjść na starą drogę geologiczną, która jest widoczna wyżej. Po niej najpierw przez las, potem przez próg starej zarośniętej moreny wyjść z lasu na szerokie poziome koryto rzeki. Stąd jeszcze 1,5 godz. Dalej w górę doliny po prawym brzegu rzeki (w kierunku marszu) po ścieżce wśród łąk i w korycie rzeki do stromego wzniesienia moreny. Po nim wchodzić prosto w górę do załamania wzniesienia. Potem iść wzdłuż rzeki do ostatnich płaskich miejsc porośniętych trawą, nie dochodząc do lodowca. Miejsca te są położone obok rzeki, do lodowca około 0,5 km. Wysokość tutaj — 2900 m. Do noclegów od osiedla Charisdżin 6,5–7 godz.

Krótki opis trasy

Od miejsca noclegu podnieść się na leżącą na wschód morenę, która wznosi się nad lodowcem. Po grzbiecie moreny iść w górę, dopóki po lewej stronie nie otworzy się niewielki cyrk usypiskowy, ograniczony zachodnimi stokami Arkhona Północnego i północno-zachodnimi Arkhona Małego. Skręcić w lewo w stronę Arkhona Północnego i po usypiskach, miejscami po śnieżnikach, podejść pod początek trasy. Stąd jest ona dobrze widoczna. Od noclegów 1,5 godz.

R0–R1: Podejść do usypiskowych stoków i po nich wyjść na Zachodni kontrefort Północno-Wschodniego grzbietu wierzchołka Arkhon Północny. Droga podnoszenia się idzie najpierw po usypisku, potem można zejść w lewo na zniszczone skały, i po nich wyjść na grzbiet Zachodniego kontreforta. Odcinek 1–2.

R1–R2: Po skale Zachodniego kontreforta 1–2, omijając trudne odcinki po półkach, podnosić się prosto w górę w stronę Czarnego Żandarma. Czerwoną wieżę na grzbiecie Zachodniego kontreforta omijać po prawej stronie po skale 2–3. Dalej podejść pod podstawę Czarnego Żandarma.

R2–R3: Droga na Czarnego Żandarma idzie w lewo od linii grzbietu. Skały — strome łupki ilaste — mocno zniszczone. Po półkach, omijając trudne odcinki, podnosić się w lewo w górę. W stronę widocznego na tle nieba Północno-Wschodniego grzbietu wierzchołka Arkhon Północny. Skały 2–3. Luźne kamienie! Organizacja asekuracji tylko za duże występy. Od noclegów do wyjścia na grzbiet 5–6 godz.

R3–R4: Wyszedłszy na Północno-Wschodni grzbiet, skręcić w prawo i dalej iść na południe w stronę widocznej przed siebie wieży wierzchołkowej. Wierzchołek Czarnego Żandarma omijać po lewej stronie po wschodnich stokach. Droga do Przedwierzchołkowego Żandarma 1–2. Na sam żandarm podnosić się prosto w górę po skale 2–3. Z niego zejść po grzbiecie 1–2 na przełączkę pod wieżą wierzchołkową.

R4–R5: Z przełączki zejść w lewo po półkach 1–2 pod podstawę białej żyły kwarcowej, w lewo od odłupanej płyty. Odcinek 20 m.

R5–R6: Po ścianie prosto w górę po żyle z jasnych kwarcowych skał, która wyprowadza na żebro wieży wierzchołkowej. Na początku odcinka ścianka 5 m, 90°, 4. Dalej po skale 3–4 wyjść na żebro wieży. Cały odcinek 40 m.

R6–R7: Po żebrze podnosić się prosto w górę. Po skale 2–3. Przez 50 m wejść na wierzchołek Arkhon Północny (3571 m). Od noclegów 7–8 godz. Zejście po drodze wejścia.