Sprawozdanie ze wspinaczki zespołu a/l „Alibek” CS SDSO „Buriewiestnik” na w. Czanczachi-Choch po północnej ścianie przez Centralny Bastion (droga Popowa) 6B kat. trudn. podczas mistrzostw ZSRR w alpinizmie

I. Charakterystyka geograficzna i sportowa w. Czanczachi-Choch

Szczyt Czanczachi-Choch, obrany za cel wspinaczki przez zespół a/l „Alibek” CS SDSO „Buriewiestnik” do udziału w mistrzostwach ZSRR w alpinizmie, jest położony w dobrze znanym regionie alpinistycznym Kaukazu Wschodniego — Cej. Szczyt znajduje się w okolicach krańca Głównego Grzbietu Kaukaskiego. Wysokość — 4642 m n.p.m.

Z sportowego punktu widzenia interesująca jest jego północna ściana, po której wytyczono kilka tras nie niższych niż 5B kat. trudn.

W 1968 r. grupa kijowskich alpinistów pod przewodnictwem Popowa pokonała trasę przez Centralny Bastion północnej ściany Czanczachi-Choch, sklasyfikowaną jako trasa 6B kat. trudn.

Oprócz pionierów tę trasę przeszła jeszcze tylko grupa Kinsickiego z a/l „Elbrus” w 1969 r.

2. Charakterystyka warunków wspinaczki

Przewyższenie trasy wynosi około 1000 m, średnie nachylenie 70–80°. Cała trasa jest podzielona krótkimi odcinkami lodowymi na cztery części — cztery bastiony. Noclegi w namiocie są możliwe tylko na stromych śnieżnych grzbietach rozdzielających bastiony. Monolitowość skał od podstawy ku wierzchołowi zmniejsza się, skały górnej części ściany są mocno zniszczone, dlatego ściana charakteryzuje się częstymi spadającymi kamieniami, których intensywność zmniejsza się dopiero pod koniec lipca — na początku sierpnia. Centralny Bastion, w porównaniu z innymi odcinkami ściany, jest mniej „ostrzałany” spadającymi kamieniami.

Północna ściana Czanczachi-Choch jest oświetlana słońcem tylko rano, a kant 4 bastionu, który projektuje się na północny zachód, prawie w ogóle nie jest oświetlany.

Pogoda w regionie Cejskim latem charakteryzuje się obfitością deszczowych i burzowych dni.

W. Czanczachi-Choch znajduje się w dość dobrze zagospodarowanym regionie, w strefie działania obozów alpinistycznych „Cej” i „Torpedo”. Podejście do szczytu od obozów zajmuje 6–8 godzin.

3. Rozpoznanie trasy

Trzech z czterech uczestników zespołu (R. Gorda, W. Rubliow i L. Szlesberg) w sezonach 1968 r. i 1969 r. pracowało jako instruktorzy w a/l „Cej” i dość dobrze wizualnie zbadało trasę. R. Gorda i W. Rubliow w 1968 r. w składzie grupy sportowej a/l „Cej” podjęli próbę wejścia, ale musieli ją przerwać, pokonawszy 1 bastion. Dlatego znając trasę, zespół w bieżącym sezonie nie przeprowadził rekonesansu.

4. Planowane plany i ich realizacja

Podczas przygotowań zespołu do wspinaczki zostały opracowane:

• plan organizacyjny;
• plan taktyczny.

A. Plan przygotowań do wspinaczki

1. Zebranie materiałów o trasie, przygotowanie niestandardowego sprzętu i wyżywienia przed przyjazdem w góry.
2. Treningowe wspinaczki w regionie Domieński: a) na szczyty 2–3 kat. trudn.; b) na szczyty 5 kat. trudn.
3. Przygotowanie sprzętu i wyżywienia na trasę.
4. Konsultacja po trasie. Rejestracja dokumentacji trasy w KSP.

Plan został w pełni wykonany. Region wspinaczki był dobrze znany zespołowi. Pracując jako komendant oddziału rezerwowego, uczestnicy zespołu dokonali wejść 2–4 kat. trudn.

Na dziesięć dni przed wyjazdem rozpoczęto główny etap treningu:

• wejścia na szczyty 5 kat. trudn.

24 lipca R. Gorda, W. Rubliow i L. Szlesberg w składzie grupy sportowej dokonali wejścia na Zachodni Dombaj po północno-wschodniej ścianie — 5B kat. trudn.

28 lipca ci sami uczestnicy w składzie innej grupy weszli na Główny Amanauz od północy trasą 5A kat. trudn. Czwarty uczestnik zespołu — Jurij Kaunow — ze względu na warunki pracy w obozie alpinistycznym nie mógł wziąć udziału w tych wspinaczkach.

W pełnym składzie zespół wyszedł na treningowe wejście na Wschodni Dombaj po południowej ścianie — 5B kat. trudn. — 31 lipca 1970 r.

Po cyklu treningowych wspinaczek, na podstawie ich rozbiórki, decyzją trenera, kapitana i wszystkich uczestników było:

• zespół jest gotowy do wspinaczki podczas mistrzostw ZSRR w alpinizmie.

Zgłoszony skład zespołu nie uległ zmianie:

1. Szlesberg Leopold Siemionowicz, KMS — kierownik
2. Gorda Rusłan Aleksandrowicz, MS
3. Rubliow Wadim Siergiejewicz, KMS
4. Kaunow Jurij Wasiljewicz, MS

Trenera, wskazanego w zgłoszeniu, Jurija Pljuchina, ze względu na stan zdrowia nie mogło wziąć udziału w przygotowaniach zespołu, dlatego przygotowaniami kierował Zasłużony Trener ZSRR i Zasłużony Mistrz Sportu ZSRR Jewgienij Bielecki.

Do wspinaczki został przygotowany niestandardowy sprzęt:

• tytanowe haki i szelny;
• duralowe kliny;
• szturmowe drabinki;
• platforma.

Wyżywienie było zaplanowane na 2 ruble 50 kopiejek dziennie na 10 dni na osobę.

Dokumentacja przedstawiona sędziemu rejonowemu na Kaukazie Wschodnim i Południowym oraz KSP rejonu Cejskiego pod względem kompletności i jakości nie miała żadnych uwag.

Konsultacji od uczestników poprzednich grup po trasie zespół nie mógł uzyskać, ponieważ ani w regionie Dombajskim, ani w Cejskim nie było takich uczestników. Udało się tylko przed wspinaczką skonsultować sytuację na trasie z zespołem a/l „Cej”, który pod koniec lipca dokonał pierwszego przejścia lewą stroną Centralnego Bastionu w. Czanczachi-Choch.

Sytuacja była zupełnie inna niż w poprzednich latach:

• dużo śniegu;
• lód na skałach.

B. Plan taktyczny

Plan taktyczny przewidywał:

• 1 dzień. Podejście z a/l „Torpedo” do chaty pod przełęczą Chican.
• 2 dzień. Podejście pod trasę od chaty.
• 3 dzień. Obserwacja trasy. Dwójka przerabia 1 bastion i schodzi na biwak pod trasą.
• 4 dzień. Zespół pokonuje 1 bastion. Dwójka pokonuje 2 bastion, schodzi na biwak na 1 bastionie, pozostawiając liny.
• 5 dzień. Zespół pokonuje 2 bastion. Dwójka pokonuje 3 bastion, schodzi na biwak, pozostawiając liny.
• 6 dzień. Zespół pokonuje 3 bastion. Dwójka pokonuje 4 bastion, schodzi na biwak na 3 bastionie.
• 7 dzień. Zespół pokonuje 4 bastion, idzie grzbietem na wierzchołek.
• 8 dzień. Zejście na południowe płaskowzgórze i przez przełęcz Cej-Tbiliso, powrót do a/l „Torpedo”.

Zespół przybył na KSP rejonu Cejskiego 5 sierpnia 1970 r. 6 sierpnia rejon Cejski został zamknięty dla wspinaczek sportowych z powodu długotrwałej niepogody. 8 sierpnia zespół dokonał zabrośnienia na chatę pod przełęcz Chican. 10 sierpnia rejon został otwarty dla wspinaczek sportowych, i zespół a/l „Alibek” został wypuszczony na wspinaczkę na w. Czanczachi-Choch po północnej ścianie drogą Popowa 6B kat. trudn.

KSP rejonu Cejskiego ustanowił termin 25 sierpnia godz. 14:00. Łączność za pomocą radiostacji „National” z a/l „Cej”. Sesje łączności o 8:00, 13:00 i 19:00.

Faktyczny harmonogram ruchu

10 sierpnia. Podszedł pod trasę na płaskowzgórzu lodowca Siewiero-Cejskiego o 10:00. Obserwacja Centralnego Bastionu wykazała brak spadających kamieni.

11 sierpnia. Drużyna Gorda—Rubliow przerabiała 1 bastion. O 17:00 wyszli na górę bastionu (odcinki R0–R8). Szlesberg i Kaunow obserwowali górną część trasy. Nie odnotowano spadających kamieni. W drugiej połowie dnia — pogorszenie pogody. W nocy — silna burza.

12 sierpnia. Rano bezchmurnie. O 6:00 wyszli na trasę. Drużyny: Rubliow—Gorda, Kaunow—Szlesberg. O 12:00 po zawieszonych linach przeszli 1 bastion. Górna część bastionu jest pokryta śniegiem tak, że nie udało się znaleźć punktu kontrolnego. Mając w zapasie 7 godzin dziennego światła i bezchmurną pogodę, postanowili przejść 2 bastion. O 18:00 wyszli na śnieżno-lodowy grzbiet u góry 2 bastionu. Ścinając grzbiet, urządzili nocleg w półleżącej pozycji. Nie znaleźli punktu kontrolnego, zostawili swój.

13 sierpnia. Wyjście o 6:00. Rano zmienna zachmurzenie, od 8:00 — pogorszenie pogody (mokry śnieg, krupy). Drużyny Gorda—Szlesberg, Kaunow—Rubliow. Przeszli odcinki R9–R21. Do górnej części skał 3 bastionu nie doszli 5 m, ponieważ o 16:00 pogoda gwałtownie się pogorszyła. Zeszli na wąską półkę (odcinek R16). Wyłożyli platformę dla noclegu w półleżącej pozycji, do mocowania namiotu i asekuracji wbili 3 haki szlamburтовые.

14 sierpnia. Wyjście o 6:00. Pogoda — całkowite zachmurzenie, czasem opady. O 13:00 wyszli na śnieżny grzbiet u podstawy 4 bastionu, do 3 punktu kontrolnego. Zdjęli notatkę a/l „Cej”. Drużyna Gorda—Szlesberg rozpoczęła przeróbkę 4 bastionu, a Rubliow i Kaunow przygotowali miejsce pod nocleg. O 17:00 zaczęła się burza i, dochodząc do kantu (odcinek R27), przeróbkę trzeba było przerwać.

15 sierpnia. W nocy — silna burza. Namiot zasypało śniegiem, kilkakrotnie trzeba było się odkopywać. Rano cała ściana była w śniegu, a liny pokryte grubą warstwą lodu. Wyjście zostało odłożone. O 13:00 liny odmarzły. Drużyna Rubliow—Kaunow kontynuowała przeróbkę 4 bastionu. Przeszli odcinek (R27–R28). O 18:00 zeszli na nocleg.

16 sierpnia. Wyjście o 6:00. Pogoda bezchmurna.

• Drużyna Gorda—Szlesberg przeszła po zawieszonych linach i wyciągnęła plecaki.
• Drużyna Rubliow—Kaunow poszła dalej, odcinki (R28–R30).
• Gorda po linach zawieszonych podszedł do nich, i plecaki wyciągnęli na odcinek R31.
• Drużyna Gorda—Rubliow doszła do grzbietu.
• Szlesberg i Kaunow podnieśli plecaki.

Dwadzieścia metrów niżej zatrzymali się na nocleg o 18:00.

17 sierpnia. Wyjście o 8:00. Pogoda bezchmurna, silny zimny wiatr. Grzbietem wyszli na wierzchołek o 12:00. O 13:00 rozpoczęli zejście na południowe płaskowzgórze. Zatrzymali się na nocleg na płaskowzgórzu o 19:00.

18 sierpnia.

• Wyjście o 6:00.
• Wyszli na przełęcz Cejtbilizo o 8:00.
• Przyszli na KSP o 18:00.

(Tabela)

5. Ocena działań uczestników

Wszyscy uczestnicy zespołu działali podczas wspinaczki spokojnie, rzeczowo. W zespole panowała przyjazna atmosfera. Każdy z uczestników włożył maksimum wysiłku dla osiągnięcia celu. W trudnych warunkach meteorologicznych zdolność do pracy zespołu nie malała. Nikt z uczestników nie dopuszczał się brawury ani ryzyka.

Każdy uczestnik mógł pracować w parze z dowolnym innym uczestnikiem, dlatego podczas wspinaczki, w zależności od sytuacji, składy par zmieniały się. W roli prowadzących była każda z par.

6. Grupa obserwacyjna

Grupa obserwacyjna składała się z dwóch osób, wyładowców a/l „Alibek” S. Anisimowa i W. Matwiejewa.

Zadaniem obserwatorów było:

• zapewnienie łączności radiowej między wspinaczami a a/l „Cej” na wypadek braku bezpośredniej łączności radiowej między trasą a obozem alpinistycznym;
• wizualna obserwacja wspinaczy w przypadku przerwania łączności radiowej.

Przez cały czas wspinaczki między zespołem a a/l „Cej” utrzymywano bezpośrednią łączność radiową. Informacje o ruchu zespołu po trasie były przekazywane na KSP rejonu Cejskiego, a następnie przez radiostację rejonową do a/l „Alibek”. Obserwatorzy śledzili wymianę radiową i w przypadkach słabej przechodniości sygnałów w jednym z kierunków dublowali wiadomości.

Miejsce obserwatorów przez cały czas wspinaczki było niezmienne — na płaskowzgórzu lodowca Siewiero-Cejskiego, u początku trasy.

7. Wnioski

Trudna sytuacja śnieżno-lodowa na trasie i warunki pogodowe stworzyły dodatkowe trudności na technicznie skomplikowanej trasie. Skały na wielu odcinkach, zwłaszcza na 4 bastionie, są zalane lodem. To nie pozwalało poruszać się w butach gumowych, które zespół planował wykorzystać podczas wspinaczki. Skały trasy są tak ukształtowane, że aż do samego grzbietu nie ma odcinków łatwych i średnio trudnych.

Jednak na całej trasie udawało się znaleźć pęknięcia do wbijania haków dla asekuracji, co pozwoliło zespołowi przejść całą trasę wolnym wspinaniem, bez użycia haków szlamburowych i platform. W trzech miejscach, na szczególnie zwartych skałach, zostały użyte szturmowe drabinki (po jednej w każdym przypadku).

Do asekuracji zespół najczęściej używał:

• grubych (4–5 mm);
• płatkowych (1 mm) haków;
• i duralowych klinów (10–15 mm u podstawy).

Zespół pracował z czterema głównymi linami po 60 m.

Uczestnicy zespołu uważają za konieczne podziękować:

• kierownikowi części szkoleniowej a/l „Cej” K. Sikiajewowi i kierownikowi części szkoleniowej E. Grekowowi — za udostępnienie radiostacji „National” i zapewnienie łączności radiowej podczas wspinaczki;
• p.o. kierownika KSP rejonu Cejskiego B. Riażskiemu i starszemu instruktorowi KSP I. Sarkisowowi — za troskę i uwagę, które okazali zespołowi a/l „Alibek” podczas pobytu w rejonie Cejskim.

Trener: Zasłużony Trener ZSRR i Zasłużony Mistrz Sportu ZSRR Jewgienij Bielecki

Kapitan: Kandydat na Mistrza Sportu ZSRR Leopold Szlesberg

Tabela podstawowych charakterystyk trasy wspinaczki

Trasa wspinaczki — w. Czanczachi-Choch po północnej ścianie przez Centralny Bastion (droga Popowa) 6B kat. trudn.

Przewyższenie — 900 m. Nachylenie trasy 75°–80°.

Czumok 1969 r.