148

Raport

O pierwszym wejściu na wierzchołek Ułłarg (4320 m) północną ścianą, dokonanym przez zespół alplageru «Цей»

w okresie od 4 do 9 sierpnia 1968 r.

Mistrzostwa ZSRR w alpinizmie 1968 roku. Klasa wspinaczek technicznych

Moskwa, 1968 r.

Rys. 1. Północna ściana wierzchołka Ułłarg. (Zdjęcie wykonane z górnego biegu lodowca Sonhuti 5 sierpnia 1968 r.)

Skład zespołu

Kapitan:

JASZNOW Władimir Iwanowicz, 1934 r. urodz., Rosjanin, członek KPZR, kandydat na mistrza sportu ZSRR w alpinizmie, pracownik naukowy.

Uczestnicy:

GORDA Rusłan Aleksandrowicz, 1937 r. urodz., Ukrainiec, bezpartyjny, 1-sza kat. w alpinizmie, pracownik naukowy.

FRIDMAN Aleksander Aronowicz, 1937 r. urodz., Żyd, bezpartyjny, kandydat na mistrza sportu ZSRR w alpinizmie, pracownik naukowy.

RUBLEW Wadim Siergiejewicz, 1937 r. urodz., Rosjanin, bezpartyjny, 1-sza kat. w alpinizmie, doktorant.

Odcinek R11–R15

Tabela

głównych charakterystyk trasy wspinaczki na w. Ułłarg północną ścianą Różnica wysokości 1000 m, w tym odcinki trudne 350 m. Nachylenie trasy 65–70°

Z wierzchołka 2-go turnu 15 m zjazd na południową stronę i po półkach, przecinając górne części lodowo-śnieżnych żlebów, omijamy 1-szy turn. Po skałach południowego stoku wychodzimy na wierzchołek — 1–1,5 godziny. Zjazd z wierzchołka według trasy 3-ciej kategorii trudności na przełęcz ku p. Ониани — 1,5–2 godziny — nocleg na przełęczy. 9 sierpnia 1968 r. — powrót do alplageru «Цей».

Na przejście trasy zespół zużył 28 godzin marszu. Dla zapewnienia bezpieczeństwa ruchu wbito łącznie 145 haków, w tym skalnych — 131 szt. (w tym cienkich płatków — 27, lodowych — 9 szt., lodowych w skały — 3 szt., pogrubionych klinów — 2 szt.). Ponadto na noclegach dla poręczy i dla wyciągania plecaków wbito 33 skalne haki. Łącznie wbito 178 haków.

Odcinek R16–R17

Odcinek R21–R22

Odcinek R22–R23, R23–R24

Rys. 4. Przejście przez brzeg szczeliny na początku trasy północną ścianą w. Ułłarg (zdjęcie wykonane 6 sierpnia 1968 r.)

Rys. 5. Stok śnieżny i wyjście na pierwszy masyw skalny północnej ściany w. Ułłarg (zdjęcie wykonane 6 sierpnia 1968 r.). Trasa podejścia pod północną ścianę w. Ułłarg jest szczegółowo opisana w rozdziale «Krótki opis geograficzny…».

Z płaskowyżu po stoku śnieżnym (rys. 3) o nachyleniu 60°–70° wznosimy się ku krawędzi szczeliny – odcinek R0–R1 na rys. 6. Krawędź szczeliny pokonujemy po moście śnieżnym, następnie po lodowej ścianie 3–4 m przy pomocy czekanów, lodowych haków – jako punktów oparcia, cięcia stopni. Od krawędzi szczeliny po stoku śnieżno-lodowym (R1–R2) podchodzimy do skał.

Skały na początku (R2–R3) są średniej trudności, następnie (R3–R4) trudne, oblodzone, dużo luźnych kamieni. U góry odcinka R3–R4 znajduje się pólka, gdzie można się zebrać dla wyciągania plecaków.

Dalsza trasa logicznie prowadzi wzdłuż granicy śniegu i skał w górę-w lewo, i ten stosunkowo mniej trudny odcinek kończy się pod trójkątną wypukłą ścianą, gdzie na śnieżno-lodowej półce możliwy jest leżący biwak (R4–R5, R5–R6, R6–R7, R7–R8). Półka śnieżna uпирается w lew kułuar lodowy, po którym w drugiej połowie dnia prawie bez przerwy spadają kamienie i odłamki sopli. Przejście kułuaru powinno się odbywać rano. Jednak i o 6–7 godzinach rano kamienie czasem spadały, dlatego pierwszy szybko przeszedł kułuar na rakach i umocnił linę poręczową przez lodowy hak (R8–R9) na lodowym grzebieniu.

Dalej po 120 metrach lodu i zaśnieżonych zniszczonych skał trasa prowadzi przez bardzo gładkie płyty w postaci wewnętrznego kąta (R11–R12), który проходится z pomocą oparcia na skalnym haku i użyciu drabinek. Dobrym punktem orientacyjnym i miejscem, gdzie w niszy, utworzonej z odłamu kamieni, mogą zmieścić się dwie osoby z plecakami, służy długa (około 20 m) głęboka szczelina na odcinku R13–R14. Stąd zaczyna się prosto w górę i w prawo niewidoczny wewnętrzny kąt z bardzo wygładzonymi, stromymi (miejscami pionowymi) ścianami.

Po wyciągnięciu plecaków po wewnętrznym kącie (z odciągnięciem z niszy liny) проходим 80 m po zaśnieżonych mniej skomplikowanych skałach (R15–R16). Stąd droga prowadzi tylko prosto w górę po czarnej

Rys. 7. Profil odcinka północnej ściany w. Ułłarg po drugim noclegu i 60-metrowej ścianie — odcinki R20–R21, R21–R22, R22–R23 (zdjęcie wykonano teleobiektywem z p. Арцышевского 9 sierpnia 1968 r.). 30-metrowej ścianie (R16–R17) i dalej po zaśnieżonych skałach ku 40-metrowej prawie pionowej ścianie, na której jest dużo «żywych» kamieni (R18–R19).

Z lewej i prawej strony tej drogi prawie bez przerwy świszczą lodowe i kamienne «pociski». Na 40-metrowej pionowej ścianie trzeba być maksymalnie ostrożnym z liną zarówno podczas ruchu, jak i przy wyciąganiu plecaków.

Podczas przechodzenia tej ściany:

• Padał śnieg z deszczem,
• Wiał bardzo silny wiatr.

Przebywszy jeszcze około 60 m, byliśmy zmuszeni, bezpiecznie ubezpieczeni u mocnej pionowej ścianki (R19–R20), przez półtorej godziny przeczekać burzę i, żeby się ogrzać na szalonym wietrze, ścięliśmy duży fragment lodowego stoku.

Jednak zatrzymywać się na nocleg było za wcześnie, a i miejsce nie nadaje się — z góry na nasze głowy i ramiona nieprzerwanym wodospadem sypał się śnieg z deszczem. Dlatego, jak tylko burza minęła, posunęliśmy się jeszcze w górę około 50 m. Jednak i tam, jak pokazał próbny wypad, miejsc odpowiednich dla leżącego noclegu nie było.

Drugą noc spędziliśmy w półsiedzącym — półwiszącym położeniu, zabezpieczeni na linach poręczowych i nakryci namiotem i «Здаркой». Jak się później okazało, lepszego bezpiecznego miejsca na nocleg na pozostałym odcinku ściany nie było.

Podczas ranka 8 sierpnia pogoda poprawiła się i, przebywszy około 120 m po zaśnieżonych skałach i lodzie (pierwszy na rakach), o 9:00 podeszliśmy do podstawy pionowej 60-metrowej ściany (rys. 7), zbudowanej z mocnych skał z bardzo małą ilością punktów zaczepienia i pęknięć (R21–R22).

Z lewej i prawej strony ściany, w odległości około 40–60 m, prowadzą bardzo strome ledy lodowe, nieustannie ostrzeliwane kamieniami.

Przygotowaliśmy świderki, jednak nie musieliśmy się nimi posłużyć.

Po pięciu godzinach bardzo napiętej pracy wszystkich członków zespołu ściana została zdobyta, plecaki zostały ściągnięte na górę.

W końcu ostatni 20-metrowy odcinek bardzo trudnej wspinaczki z sztucznymi podporami (R23–R24) wyprowadza na wierzchołkowe skały drugiego turnu (R24–R25).

Od turnu do wierzchołka Ułłarg — po skałach południowego stoku — 1 godz. 30 min.

W ten sposób ściana reprezentuje sobą przemienność wygładzonych ścian skalnych o nachyleniu 80–90°, długości od 8 m do 60 m i mniej stromych (50–70°) bardziej rozczłonkowanych skał. Te odcinki zaśnieżonych skał praktycznie nie mają mniej lub bardziej znacznych półek, odpowiednich dla noclegu.

Tworzące się skały są dość mocne, miejscami wygładzone z małą ilością punktów zaczepienia i pęknięć. Dlatego szczególnie często używano cienkich tytanowych haków (typu płatków) i rzadziej używano:

• pogrubionych tytanowych klinów,
• aluminiowych klinów,
• lodowych haków w skały.

Przy ogólnej różnicy wysokości ściany 1000 m, 350 m stanowią odcinki z bardzo trudną wspinaczką bez plecaków, z użyciem sztucznych punktów oparcia, drabinek, abalazów. Na tych odcinkach wbito mniej więcej połowę wszystkich haków, średnio:

• jeden hak na 5 m.

Według jednomyślnej opinii członków zespołu, trasa po północnej ścianie w. Ułłarg ze swojej trudności technicznej znacznie przekracza wszystkie trasy 5B kat. trud., dokonane przez członków zespołu, w tym w rejonie Cejskim:

• p. Пассионарии
• Mamison-Choch.

Zaplanowana wstępnie trasa została przez zespół w całości zrealizowana i jest, być może, najbardziej logiczną i najbardziej obiektywnie bezpieczną. Duża kamienistość kułuaru na odcinku R8–R9 w drugiej połowie dnia potwierdziła poprawność planu taktycznego wspinaczki (nocleg na odcinku R7–R8) i wczesny wyjazd z tego noclegu.

Pomocnicza grupa obserwacyjna składała się z dwóch alpinistów 2-go stopnia — Markowski M. i Vicenko W., którzy w momencie wspinaczki mieli wystarczające w tym sezonie wytrenowanie.

M. Markowski z zawodu inżynier radiotechnik, doskonale nawiązał łączność radiową z alplagerem.

8 sierpnia 1968 r. o 10:00, kiedy zespół przechodził 60-metrową ścianę w górnej części marszruty, obserwatorzy zeszli z noclegu pod ścianą Ułłarg na przełęcz między p. Ониани i p. Арцышевского.

Wizualna łączność zespołu z obserwatorami była utrzymywana do 14:00 8 sierpnia, kiedy zespół przeszedł najtrudniejszy odcinek — R21–R22, i do wierzchołka turnu zostało 2 liny prostszych skał.

W ten sposób uważamy, że obserwatorzy w pełni wykonali swoje zadanie.

Ogólna ocena działań uczestników zespołu

Wszyscy uczestnicy zespołu podczas wspinaczki wykazali:

• doskonałą formę fizyczną
• przygotowanie techniczne
• wystarczającą dojrzałość taktyczną.

Trener zespołu — (mistrz sportu ZSRR B. Rukodelnikow) Kapitan zespołu — (kandydat na mistrza sportu ZSRR W. Jasznow)

Niniejszy raport o wspinaczce był dyskutowany przez wszystkich członków zespołu i jednomyślnie zatwierdzony.