Sprawozdanie

drużyny reprezentacyjnej miasta Kijowa o powtórnym przejściu centralnego żebra północnej ściany szczytu Mamiszon-choch.

Kaukaz, Cejski przełom, 25–31 lipca 1964 r.

Swoje wejście grupa poświęca 20. rocznicy wyzwolenia miasta Kijowa od niemiecko-faszystowskich najeźdźców.

Krótka charakterystyka rejonu górskiego Cej i trasy przebytej przez grupę

Rejon górski Cej położony jest na północy Głównego Kaukaskiego Grzbietu, wliczając w to szczyty Nokaou-sach-zajne na zachodzie i Mamiszon-choch na wschodzie.

Główne szczyty rejonu położone są w obrębie Głównego Kaukaskiego Grzbietu i w jego odnogach, ograniczających duże lodowce: Karauhomski, Cejski i Skaazski.

Najbardziej znaczącymi szczytami są:

• Uiłpata-tau
• Czancachi-choch
• Songuti-choch
• Karaugomy
• Mamiszon-choch
• Adaj-choch.

W ostatnich latach uwaga alpinistów była skupiona na nieprzejściu route na szczyt Mamiszon-choch północnym żebrem.

Co prawda, w 1954 r. grupa pod kierownictwem mistrza sportu BAROWA K. A. pokonała trasę od północy krótkim, lecz obiektywnie niebezpiecznym kontforsem. Trasa ta została włączona do klasyfikacji jako trasa 5B kat. złoż. Tą trasą przeszło już kilka grup.

Wybrana przez grupę droga wejścia na szczyt była przedmiotem licznych prób wejścia, lecz z powodu szeregu okoliczności, przede wszystkim:

• bardzo skomplikowanych warunków meteorologicznych,
• charakterystycznych dla danego rejonu,

wszystkie próby nie doprowadziły do sukcesu.

Sądząc po fotografiach będących w posiadaniu grupy, centralne żebro Północnej ściany szczytu Mamiszon-choch reprezentuje sobą:

• stromo urywający się kontfors przechodzący w ścianę,
• tworzący skalny monolitny trójkąt,
• ograniczony z lewej i prawej strony stromymi, wąskimi i niebezpiecznymi żlebami.

Równocześnie droga po skałach żebra jest bezpieczna, choć technicznie bardzo skomplikowana.

Pewną cechą szczególną trasy są warunki złej pogody, charakterystyczne dla rejonu Cej. Północna ściana Mamiszon-chocha prawie nie jest oświetlana przez słońce. Grupa uważa, że dużą złożoność będzie stanowić:

• przejście przez bergschrund,
• pokonanie stromych, dachówkowatych skał,
• pokonanie odcinków miejscami oblanych naciekowym lodem.

Sądząc po fotografiach centralnego żebra i przeprowadzonych zwiadach, miejsc, odpowiednich dla rozbicia namiotu na żebrze, nie ma.

Skład grupy

reprezentacyjnej drużyny miasta Kijowa (instruktorzy, pracujący w alplagu “Cej”)

1. POLEWOJ G.W. — kierownik grupy — mistrz sportu ZSRR
2. KŁOKOWA A. I. — uczestnik — mistrz sportu ZSRR
3. CHROMOWA W.K. — uczestnik — 1. sp. kat.
4. BUBENEW W. I. — uczestnik — 1. sp. kat.

Grupa obserwacyjna

1. DISZCZUK W. — kierownik — 2. sp. kat.
2. CZERNYSZ M. — uczestnik — 2. sp. kat.
3. LINEW W. — uczestnik — 2. sp. kat.
4. MEDIANYJ A. — uczestnik — 2. sp. kat.

Trener drużyny — zasłużony trener USRR, mistrz sportu ZSRR W. OWCZAROW.

Opis trasy pierwszego przejścia centralnego żebra północnej ściany szczytu Mamiszon-choch (4358 m) 5B kat. złoż.

Dzień pierwszy. 25 lipca.

Z alplagu “Cej” wzdłuż ścieżki wzdłuż rzeki Skaaz-don do Cejskiego lodowca. Przejście przez “baranji łby”, przełęcz Chican. Wychodzimy do Północnego cyrku Cejskiego lodowca. Trzymając się środka lodowca, wychodzimy na śnieżyste płaskowzgórze przed szczytami Mamiszon-choch i Czancachi-choch. Biwak urządzamy na śnieżystym płaskowzgórzu przed centralnym żebrem północnej ściany Mamiszon-choch. Stąd wygodnie obserwować trasę.

Dzień drugi. 26 lipca.

Grupa prowadziła obserwację reżimu spadających kamieni północnej ściany Mamiszon-choch, obrabiała dolną część trasy aż do bergschrunda i ostatecznie doprecyzowała drogę wejścia.

Dzień trzeci. 27 lipca.

Z biwaku, położonego pod ścianą, grupa wyszła o 6:00 i po lawiniściej drodze, po wcześniej wybitych stopniach (wzniesienie o stromości około 60°), w rakach z poprzeczną asekuracją podeszła pod skalną ścianę po prawej stronie żlebu u początku bergschrunda. Około 2 linek. Bergschrund reprezentuje sobą pionową, miejscami przewieszoną, lodową ścianę.

Lód jest porowaty, zielonkawej barwy, ażeby wbijać hak, trzeba odrąbać wierzchnię warstwę lodu z pęcherzykami. Pierwszy przeszedł na kotwicznych hakach z podwieszeniem pięciu trójstopniowych drabinek i wbijaniem 8 lodowych haków.

To miejsce jest ostrzeliwane przez spadające z wierzchołka kamienie idące żlebem.

Długość odcinka od skalnej ściany do skalnej wysepki z przecięciem żlebu — około półtorej linki, z czego 20 m bardzo złożonego wspinania (w miejscu przejścia bergschrunda).

Na wysepce został wbity 1 śrubowy hak dla asekuracji, 1 drewniany klin. Od wysepki podnieśliśmy się pod duży skalny płat, położony w środku żlebu. Poruszamy się po prawej stronie (w kierunku marszu) od tego płata po naciekowym lodzie żlebu z asekuracją poprzez skalne i lodowe haki. Przemierzamy jedną linkę (stromość stoku około 60°), następnie przecinamy żleb w prawo ku skałom — jedna linka.

Przecięcie żlebu z rąbieniem stopni i wbijaniem lodowych haków. Przejście z żlebu na skały pierwszym zostało wykonane przy pomocy wahadła.

Wspięliśmy się po wewnętrznym szerokim kącie, oblany naciekowym lodem, o stromości 65–70°. Pokonanie wewnętrznego kąta o długości około jednej linki, reprezentuje bardzo trudne wspinanie i wymaga wbijania haków jako dodatkowych punktów oparcia. Wewnętrzny kąt wyprowadza na mały bark dolnego skalnego masywu. Na barku grupa wyrąbała w lodzie plac dla siedzącej noclegi o 19:00.

Tutaj ułożony jest pierwszy kontrolny kopiec. Cały dzień grupa nie zdejmowała raków. W pierwszym dniu przejścia po ścianie przebyto 6 linek, wbito haków:

• skalnych — 17 szt.;
• aluminiowych klinów — 4 szt.;
• drewnianych — 3 szt.;
• lodowych haków w lód — 12 szt.;
• lodowych w skały — 1 szt.;
• śrubowych — 1 szt.;

użyto 5 trójstopniowych drabinek.

Dzień czwarty. 28 lipca.

Wyjście z noclegu o 7:00 w lewo-w górę po bardzo złożonej skalnej ściance 4 m płytę 90° przechodzimy z podwieszeniem jednej trójstopniowej drabinki. Pierwszy idzie bez plecaka; i dalej po złożonych skałach — jedną linkę. Stromość 80–90°. Grupa przebyła ten odcinek bez plecaków, wyciągając je potem przy pomocy krążków.

Następnie w prawo — w górę po pochyłej stromym półce (8–10 m) nad przepaścią ze złożonym wspinaniem i prosto w górę na szeroką rudą półkę, od której w górę na grań — jedna linka.

Dalej w lewo po grani ku prawej części żlebu-rynienki, rozdzielającego dolną część żebra, po stromych skałach średniej złożoności o stromości około 70°. Miejscami skały są mokre — 2 linki. Z prawej strony barku u samego wąskiego odcinka żlebu-rynienki wychodzimy na plac — 1 linka, gdzie zatrzymujemy się na nocleg o 19:00. Nocleg półsiedzący-półleżący. Na miejscu noclegu ułożony jest drugi kontrolny kopiec. W drugim dniu przejścia ściany przebyto 5 linek, wbito haków:

• skalnych — 26 szt.;
• aluminiowych klinów — 2 szt.;
• drewnianych haków — 2 szt.;
• lodowych haków w skały — 2 szt.;

użyto 2 trójstopniowych drabinek.

Dzień piąty. 28 lipca.

O 7:00 od noclegu ruch idzie prosto w górę po grani. Skały złożone, około 2 linek. Dalej idzie jedna linka wspinania po skałach średniej trudności.

Spotykają się małe śnieżno-lodowe płaty, które omijamy po skałach. Asekuracja hakowa, używamy:

• drewnianych klinów,
• aluminiowych klinów.

Dalej poruszamy się z lewej strony grani, gdzie przechodzimy przez odłupany kamień w dziurę. Cały odcinek po skałach średniej trudności — 3 linki, asekuracja hakowa i poprzez występy.

Następnie po półkach z lewej strony grani w odległości 10–12 m od lodowego żlebu — jedna linka lekkiego wspinania.

Podchodzimy do bardzo złożonej ścianki, wysokości 5 m. Przebijamy ją przez przewieszoną szczelinę. “Z lewej strony szczeliny skały ścianki są czarne, z prawej — jasne”. Pierwszy przeszedł bez plecaka, wbijając haki jako dodatkowe punkty oparcia, pozostałych podciągano — jedna linka.

Po przejściu tego odcinka pogoda gwałtownie się popsuła. Zaczął padać śnieg, słychać było rozładowania burzy.

Dalej poruszamy się po skalnym grzbiecie kontforsa, pokonując żandarmy czołowo.

3 linki, które przechodzą w śnieżno-lodowy grzbiet — dwie linki. Miejscami śnieżno-lodowy grzbiet jest bardzo wąski, przebijamy go górą, stromość grzbietu 55°. Asekuracja poprzeczna, przez czekany i haki. Dalej po zniszczonych skałach średniej trudności, zatkanych naciekowym lodem i śniegiem — 2 linki. Dalej poruszamy się prosto w górę i wychodzimy na grzbiet pomiędzy “żandarmem” a Głównym wierzchołkiem Mamiszon-choch. O 19:00 z południowej strony grzbietu wyrównujemy i urządzamy plac dla półleżącej noclegi. Na miejscu noclegu ułożony jest 3-ci kontrolny kopiec.

W sumie w trzeci dzień przejścia ściany przebyto 15 linek, wbito haków:

• skalnych — 15 III.;
• aluminiowych klinów — 4 szt.;
• drewnianych klinów — 3 szt.;
• lodowych haków w skały — 1 szt.

Dzień szósty. 30 lipca.

Pada śnieg, silny wiatr, widoczności nie ma żadnej. Wymuszona dnieńka z powodu niepogody.

Dzień siódmy. 31 lipca.

Wyjście o 8:00. Od noclegu po grani półtorej linki do wewnętrznego kąta, po którym schodzimy sposobem sportowym 10 m i wychodzimy na stromy ostry grzbiet z nawiewem na południe. Po nim półtorej linki z dokładną asekuracją przez czekany, stromość stoku 55–60°. Dalej po nietrudnym szerokim śnieżnym grzbiecie, omijając szczeliny, podchodzimy do wąskiego stromego śnieżnego grańka, wyprowadzającego na wierzchołek. Asekuracja przez czekany. Zejście po drodze 3B kat. złoż. do południowego cyrku Cejskiego lodowca.

Ogólna charakterystyka trasy

Różnica wysokości od bergschrunda do wyjścia na przedwierzchołkowy grzbiet — około 800 m. Długość trasy od lawiniastej drogi do wierzchołka — około 1200 m. Na przejście trasy przez grupę zostało przeznaczone 41 godz., nie licząc czasu na zejście z wierzchołka.

Średnia stromość centralnego żebra północnej ściany Mamiszon-chocha wynosi 65–70°. Często spotyka się odcinki o stromości do 90°. Na trasie brak miejsc dla rozbicia namiotu. Przez grupę zostały urządzone tylko siedzące noclegi.

Cechą szczególną trasy jest znaczna trudność przejścia bergschrunda z przewieszonym odcinkiem; przejścia stromych dachówkowatych skał, pokrytych śniegiem i naciekowym lodem; złożoność ostrego śnieżno-lodowego grzbietu powyżej skalnego trójkąta. Centralne żebro północnej ściany Mamiszon-chocha prawie nie jest oświetlane przez słońce.

• Przejście bergschrunda z przewieszonym odcinkiem
• Przejście stromych dachówkowatych skał, pokrytych śniegiem i naciekowym lodem
• Złożoność ostrego śnieżno-lodowego grzbietu powyżej skalnego trójkąta

Dla organizacji bezpieczeństwa na trasie przez grupę zostało użyto:

1. Haków skalnych — 58 szt.;
2. Kotwicznych haków — 2 szt.;
3. Lodowych — 16 szt. (z czego 4 w skały);
4. Klinów drewnianych — 8 szt.;
5. Klinów duralowych — 8 szt.;
6. Drabinek-trampek trójstopniowych — 8 szt.

Dla organizacji biwaków (skalne, lodowe haki, kliny — 18 szt.).

W sumie trasa przypomina wejście po północnej ścianie Czatin-Tau 5B–6 kat. złoż. (droga Garfa). Lecz porównując trudność tych dwóch tras, doszliśmy do wniosku:

1. po sumie trudnych odcinków skalnych centralne żebro Mamiszon-chocha przewyższa północną ścianę Czatin-Tau.
2. Przejście przez bergschrund na północnym żebrze Mamiszon-chocha jest o wiele bardziej złożone, niż na północnej ścianie Czatin-Tau.
3. Średnia stromość Mamiszon-chocha przewyższa średnią stromość północnej ściany Czatin-Tau.
4. Na żebrze Mamiszon-chocha nie ma placów dla rozbicia namiotu. A na północnej ścianie Czatin-Tau — są.
5. Przejście centralnego żebra północnej ściany Mamiszon-chocha zajmuje więcej czasu, niż przejście północnej ściany Czatin-Tau.
6. Wszystko to prowadzi nas do wniosku o znacznie większej napiętości trasy po centralnym żebrze północnej ściany Mamiszon-chocha w porównaniu z północną ścianą Czatin-Tau, choć obie one zostały ocenione na 5B kat. złoż.

Po charakterze skał trasa po centralnym żebrze Mamiszon-chocha przypomina takie trasy, jak:

• Baszkara po północnej ścianie
• Aksaut po północno-zachodniej ścianie

Tabela podstawowych charakterystyk trasy: pierwsze przejście na szczyt Mamiszon-choch po centralnym żebrze północnej ściany

Różnica wysokości trasy 850 m, w tym najtrudniejszych odcinków 550 m, stromość 65–70°.

www.alp-federation.ru

Kierownik grupy mistrz sportu ZSRR (G. W. Polewoj)

Trener grupy zasłużony trener USRR mistrz sportu ZSRR (W.W. Owczarow)