Sprawozdanie

z wejścia na wierzchołek Шхельда 3-я Западная (4229 m) po Północnej ścianie Północno-Zachodniej grani 5Б kat. trudn., dokonanego przez zespół a/l „Варзоб” УА ВС ДСО профсоюзов

od 30 do 31 lipca 1984 r.

Kapitan zespołu — Капитанов Олег Викторович, Trener zespołu — Капитанов Олег Викторович. Adresy:

• a/l „Варзоб” — 734003, г. Душанбе, а/я 362
• Kapitan zespołu — 734061, г. Душанбе, ул. 50 лет Таджикистана, д. II, кв. 4, Капитанов Олег Викторович

Oznaczenie wysokości było wykonane za pomocą wysokościomierza АВ № 714568. Nachylenie określono wizualnie oraz za pomocą kątomierza.

Profil trasy na wierzchołek Шхельда 3-я Западная (4229 m) po Północnej ścianie СЗ grani (widok z lewej)

ФОТО-2 Data wykonania — 31 lipca 1984 r. Odległość — 1,5 km. Czas wykonania — 12:00. Punkt fotografowania — 2. Obiektyw — Индустар 52/2. Wysokość fotografowania — 4100 m. Profil trasy na wierzchołek Шхельда 3-я Западная (4229 m) po Północnej ścianie СЗ grani (widok z prawej)

ФОТО-3 Data wykonania — 28 lipca 1984 r. Czas wykonania — 15:00. Obiektyw — Любитель-166.

Odległość — 3 km. Punkt fotografowania — 3. Wysokość fotografowania — 2800 m. Fotopanonama rejonu

ФОТО-4

Data wykonania — 28 lipca 1984 r. Odległość — 3 km. Czas wykonania — 15:00. Punkt fotografowania — 4. Obiektyw — Индустар 52/2. Wysokość fotografowania — 2800 m.

1 — trasa Мартынова na Шхельду Центральную po prawym kantcie С ściany 5Б kat. trudn. 2 — trasa Елисеева na Шхельду 3-ю Западную po С ścianie 5Б kat. trudn. 3 — trasa Кенсицкого (Рототаева) na Шхельду 3-ю Западную po С ścianie СЗ grani 5Б kat. trudn. 4 — trasa Абалакова na Шхельду 3-ю Западную po СЗ grani 5А kat. trudn.

Przygotowania do wejścia

W XXXV Mistrzostwach ZSRR w alpinizmie w klasie skalnej zespół a/l „Варзоб” УА ВС ДСО профсоюзов był reprezentowany w składzie:

• МС — Капитанов О.В.
• Глушко В.И.
• Русяев А.В.
• КМС — Иголкин В.И.
• Котельников А.И.
• Паршин В.С.

Podczas przygotowań do Mistrzostw zostały przestudiowane raporty zespołów, które wcześniej pokonywały te trasy, wykonano ich fotokopie, uzyskano konsultacje u А. Махинова, Ф. Житинева, А. Мошникова i innych, dobrze znających rejon wspinaczki, opracowano i przestudiowano niezbędne materiały książki А.Ф. Наумова „Баксанская долина”.

Przed wyjazdem w góry uczestnicy zespołu prowadzili 4–5-krotne treningi w tygodniu w swoich sekcjach. Proces treningowy w górach odbywał się w rejonie a/l „Варзоб” w odnogach pasma Гиссарского. W momencie wyjazdu do rejonu Mistrzostw wszyscy uczestnicy zespołu mieli w swoim dorobku doświadczenie wspólnych wejść 5Б i 6Б kat. trudn. i zdali niezbędne normy.

Wyposażenie, wyżywienie i apteczka miały „domowe przygotowanie” i odpowiadały współczesnym wymaganiom.

Podstawowymi danymi wyjściowymi do opracowania planu taktycznego podczas wejścia na wierzchołek pierwszego tura były dane z rekonesansów i szczegółowe przestudiowanie tras przez zespół w okresie przeprowadzania УТС od 11 do 19 lipca bezpośrednio w rejonie wspinaczki, przestudiowanie dokumentacji КСП, obecność równorzędnych par w zespole, niestabilna pogoda w rejonie.

Plan taktyczny wejścia drugiego tura był opracowany na podstawie doświadczenia wejścia poprzedniego etapu, uwzględniając wszystkie niedociągnięcia i błędy, wykryte podczas zdobywania w. Щуровского.

W drugim turze wybraliśmy interesującą, trudną i logiczną trasę na w. Шхельда, 3-я зап. po С ст. СЗ grani (wariant Кенсицкого), której główną trudnością jest 300-metrowy skalny urwisty odcinek, nazywany „trójkątem”. Istota problemu polega na: dużym nachyleniu i długości tego bastionu, przeważnie składającego się z gładkich płyt, wewnętrznych kątów, występów, co istotnie utrudnia swobodne wspinanie.

Sposób rozwiązania — włączenie do składu zespołu silnych wspinaczy skalnych, dobra techniczna i psychologiczna przygotowanie zespołu, wykorzystanie nowoczesnego sprzętu.

Harmonogram wejścia

□ — czas przemieszczania się po trasie □ — mgła, silny wiatr na trasie

Działania taktyczne zespołu

Plan taktyczny przewidywał przejście trasy z jedną noclegiem bez wstępnego przygotowania. Trasa została pokonana w ciągu 19,5 godzin marszu od 30 do 31 lipca 1984 r. Biorąc pod uwagę doskonałą formę sportową i możliwe pogorszenie pogody, liczono na długotrwałe obciążenia do 16 godzin dziennie. Silny i równy skład zespołu pozwolił na rozplanowanie pracy pierwszych par w następujący sposób:

• R0–R9 — Русяев–Глушко;
• R9–R24 — Иголкин–Капитанов;
• R24–R29 — Глушко–Русяев;
• R29–R35 — Котельников–Паршин.

Pełny skład zespołu i wzajemna wymienność pozwoliły na dokonywanie niezbędnej zmiany liderów i zamykających oraz dały możliwość dozowania ich fizycznych i psychicznych obciążeń. Obciążenie uczestników było w przybliżeniu równomierne. Pierwszy szedł bez plecaka, ostatni z plecakiem. Dzięki dobrej kondycji fizycznej podnoszenie po pionowych linach było wykonywane z plecakiem. Wszyscy uczestnicy byli zabezpieczani podwójną asurancją. Każda para wykonywała określone zadanie:

• 1-sza zawiesza liny (gdzie było to konieczne);
• 2-ga przemieszcza się po linach i przekazuje sprzęt 1-szej parze;
• 3-cia porusza się po linach, przekazuje sprzęt 2-giej parze i likwiduje liny.

Sprzęt biwakowy był przewidziany dla wspólnego noclegu. Główna zasada wyboru miejsca noclegu — bezpieczeństwo.

Pierwszy dzień. 30 lipca 1984 r. Główne zadanie — pokonanie kluczowego odcinka trasy — północnej ściany СЗ grani, 300-metrowego skalnego urwiska, umownie nazywanego „trójkątem”. Główną trudnością są gładkie płyty, urwiste, miejscami przewieszone odcinki. Faktyczny stan trasy wniósł określoną psychiczną napięcie podczas jej przechodzenia (kamieniopady w środkowej części „trójkąta”, luźne kamienie na półkach). Biorąc to pod uwagę, drugiej i trzeciej parze często przychodziło się koncentrować razem w bezpiecznych miejscach podczas pracy pary prowadzącej.

Zespół wyszedł na trasę o 4:30 i do 20:00 „trójkąt” został pokonany dzięki wysokiej indywidualnej technice i skoordynowanej pracy wszystkich par zespołu. Biwak został urządzony na wygodnej półce, zabezpieczonej od wiatru. Nocleg w namiocie, w pozycji leżącej. Czas marszu — 15,5 godzin.

Podstawowy sposób pokonania kluczowego odcinka — niezwykle trudne i psychicznie napięte swobodne wspinanie z wykorzystaniem nowoczesnego sprzętu i zastosowania najwyższej techniki wspinaczki skalnej.

Drugi dzień. 31 lipca 1984 r. Zimno i najsilniejszy wiatr na grani „trójkąta” uniemożliwiły zespołowi wyjście na trasę przed 8:00. Problem dnia — pokonanie zlodowaconych skalnych wzniesień i śnieżno-lodowego stoku, wyprowadzających na główną grań. Rozwiązanie: przejście tych odcinków przez najlepszych specjalistów zespołu w zakresie wspinaczki śnieżno-lodowej.

Zespół osiągnął główną grań do 11:00 i o 12:00 był na wierzchołku. Od 11:00 pogoda gwałtownie się pogorszyła. Granię wierzchołkową przechodzili w warunkach ograniczonej widoczności, silnego wiatru i śnieżycy. Czas marszu — 4 godziny.

W ten sposób trasa została pokonana w pełnym соответствии z planem taktycznym, z wyprzedzeniem względem harmonogramu czasowego o 2,5 godziny.

Zjazd odbywał się w wolnym tempie również w warunkach ograniczonej widoczności i szkwałowego wiatru. Biorąc pod uwagę duże zaśnieżenie zjazdowego kuloara, zjeżdżali wzdłuż skał z przeciąganiem liny przez ostatniego. Zjazd został przeprowadzony wyraźnie dzięki szczegółowej konsultacji, otrzymanej od zespołu ДСО „Локомотив”.

Środkami bezpieczeństwa na trasie były:

1. wysoka fizyczna, techniczna i psychologiczna przygotowanie wszystkich członków zespołu;
2. plan taktyczny, opracowany z uwzględnieniem doświadczenia wejścia pierwszego tura Mistrzostw, szczegółowej rekonesansu i obserwacji za trasą;
3. dobre materialne zabezpieczenie zespołu nowoczesnym sprzętem, rozmaitym zestawem wysokiej jakości produktów żywnościowych;
4. obecność pod trasą wysokokwalifikowanej grupy obserwacyjnej о randze КМС.

Na trasie było przewidziane gorące posiłki i kanapki. Dzienna racja żywnościowa wynosiła 350 gramów na osobę dziennie.

Zespół był wyposażony w regularną i wysokiej jakości łączność radiową według schematu „ściana–obserwator”, „obserwator–oddział ratunkowy”.

Schemat trasy w symbolach ИАА

Opis trasy po odcinkach

Podejście pod trasę z lodowca Шхельдинского po lodowym stoku, wiodącym ku Północno-Zachodniej grani, omijając szczeliny. Początek trasy — od brzegu szczeliny brzeżnej, przecinającej cały lodowy stok. Szczelina brzeżna jest pokonywana po śnieżnym moście z przezwyciężeniem ścianki. (patrz po odcinkach)

R0–R2 — śnieżno-lodowy stok o nachyleniu 35–40 stopni, przecięty szczelinami, mającymi przesunięcie na jeden–dwa metry przeciwległych ścian, gęsty firn z odcinkami lodu. Jest pokonywany w środkowej części. W 2-giej części stoku występują silne rozerwania, które są pokonywane przez przechodzenie po pionowych ścianach rozerwań. W górnej części stok staje się łagodniejszy. Travers w prawo wyprowadza na skalną grań.

R3–R5 — wyjście na grań, wiodącą pod ścianę СЗ grani — ścianka 10 metrów o nachyleniu 75 stopni. Grań jest silnie zniszczona, płyty pokryte śniegiem i lodem. Jest pokonywana po lewej stronie grani — 80 m. Dalej ścianka 20 m jest pokonywana po prawej części, następnie 80 m grani, wypolerowane płyty.

R6–R7 — rozpadlina 40 m, przechodząca w górnej części w komin, pokryta nalotem lodowym.

R7–R9 — seria ścianek, pokryta śniegiem i lodem, wyprowadza ku stromemu lodowemu stokowi. Asurancja przez lodośruby. W górnej części szczelina brzeżna jest pokonywana po śnieżnym moście.

R9–R12 — (początek „trójkąta”) 3-metrowy występ wyprowadza do wewnętrznego kąta (zniszczone skały), w środkowej części są przechodzone po odłamku (skomplikowane wspinanie).

R12–R13 — urwisty wewnętrzny kąt (jest pokonywany „żabką”). Dalej travers na półkę.

R13–R14 — gigantyczny wewnętrzny kąt. Skały wypolerowane. Przemieszczanie się po odłamkach, trafiają się wcześniej wbite haki szlumbergowskie. Skomplikowane wspinanie.

R14–R15 — urwista ściana z występem. Jest pokonywana po rozpadlinie. Wspinanie granicznej trudności.

R15–R16 — gładki wewnętrzny kąt, wyprowadzający na półkę pod urwistą ścianą. Ściana stroma z występami. Skomplikowane wspinanie. Jest pokonywana po rozpadlinie. Wyjście na półkę pod występem.

R17–R18 — travers w prawo po urwistej ścianie.

R18–R24 — strome monolityczne skały z rozpadlinami. Są wykorzystywane закладки. Skały mokre. Trafiają się wcześniej wbite haki szlumbergowskie. Wychodzimy na СЗ grań.

R24–R26 — zaśnieżone skały grani, podwodzące ku śnieżno-lodowemu kuloarowi po prawej stronie od grani. Wygodne miejsce dla biwaku. Biwak.

R26–R27 — skalna grań, wyprowadzająca pod 2-gi bastion.

R27–R29 — po zlodowaconych wewnętrznych kątach i ściankach wyjście na śnieżno-lodowy stok, wyprowadzający na główny. Lawiny lodowe.

R29–R30 — po lodowo-śnieżnym stoku, przezwyciężając szczeliny, lodowe stoki wychodzimy do 2-giego lodowego zrzutu.

R30–R31 — lodowy zrzut. Jest obchodzony po prawej stronie po lodowej ścianie. Są wykorzystywane śruby lodowe.

R31–R34 — śnieżno-lodowe wzniesienie, wyprowadzające na zachodni (wierzchołkowy) grzbiet.

R34–R35 — po skałach średniej trudności, pokrytych śniegiem i lodem — wyjście na wierzchołek.

Zjazd na lodowiec Ю-Шхельдинский i przez przełęcz Бечо — powrót do obozu.