СССР–МПС Центральный совет ВДСО «Локомотив»

Opis

Trawersu wykonanego przez zespół ЦС ВДСО «Локомотив», Шхельda–Ушба z wejściem północną ścianą na 3-ю Западную Шхельды-Тау

Коньков И.П. + 5 osób

Opis trawersu Шхельda–Ушба z wejściem północną ścianą na 3-ю Западную Шхельду (wg „Рыбки”), dokonanego w okresie od 8 do 22 sierpnia 1965 r.

8 sierpnia

10:30. Zespół ЦС ВДСО «Локомотив» w składzie pięciu członków grupy szturmowej i dwóch obserwatorów wyruszył z a/lageru, by wykonać trawers Шхельda–Ушба z wejściem północną ścianą na 3-ю Западную Шхельду.

14:00. Rozbity biwak na «Ночёвке Аристова».

18:00. Przeprowadzono próbną łączność radiową z obozem i z grupą obserwacyjną.

9 sierpnia — 1 dzień wejścia na ścianę

4:00. Pogoda doskonała. Wychodzimy spod północnej ściany 3-й Западной Шхельды-Тау.

5 godz 10 min. Wejście zaczyna się od firnowego stoku pociętego licznymi bergschrundami, po pierwszych 100 m stromość stoku zwiększa się do 40°. Idąc w górę–w lewo, zaczynamy trawers ku dużemu bergschrundowi. Po przejściu go, wychodzimy na skały.

6 godz 00 min. Ruch po skałach średniej trudności w kierunku wyraźnie widocznego przełęczy. Skały do przełęczy są zniszczone, miejscami wygładzone, o nachyleniu 45–60°, asekuracja przez haki, długość 4 wyciągi.

7 godz 30 min. Wejście na dużą ścianę (200 m) zaczyna się od przełęczy po łatwych skałach (jeden wyciąg), potem po szarych płytach. Skały trudne (2 wyciągi), nachylenie 70–80°, asekuracja przez haki.

8 godz 30 min. Szare płyty wyprowadzają ku „Рыжей стене”. Ściana jest obchodzona po skałach średniej trudności z prawej strony (1 wyciąg) w kierunku wąskiej szczeliny. Ruch po wąskiej szczelinie

jest bardzo trudny (2 wyciągi) o nachyleniu 70–90°, skały wygładzone (typu „baranich łbów”), w górnej części szczeliny — lód naciekowy. Podczas wejścia na tym odcinku użyto drabinek, haków sztylowych, a plecaki były wyciągane.

11 godz 30 min. Szczelina wyprowadza ku lodowemu zboczu, schodzącemu z północnych ścian 3-й Западной Шхельды. Następnie poruszamy się ostro w lewo po skałach średniej trudności (2,5 wyciągu) w kierunku niewyraźnie zaznaczonego grzbietu, asekuracja przez występy i haki. Dalsza droga wiedzie po skałach o różnej trudności. Spotykane „żandarmy” są obchodzone z lewej strony. Asekuracja organizowana jest przez występy i haki. Odcinek kończy się ścianą (35 m), na którą wchodzimy po lewej stronie, po trudnych skałach (70–80°), asekuracja przez haki. Ściana kończy się półką, dogodną do biwaku.

13:30. Zdjęto kartkę z kontrolnego turnia. Oczyszczono i poszerzono półkę dla noclegu. Po krótkim odpoczynku dwójka opracowuje dalszy przebieg trasy na jeden wyciąg.

18:00. Nawiązano łączność z grupą obserwacyjną. Łączność doskonała.

10 sierpnia — 2 dzień wejścia na ścianę

4:30 rano. Pogoda dobra, rano zimno, słaby wiatr. Od biwaku ruszamy po opracowanym odcinku (1 wyciąg): po skałach średniej trudności, a następnie po 45-metrowej ścianie o nachyleniu 60–90°.

6:00 rano. Ściana wyprowadza na lodowy stok ze skałnymi fragmentami. To tak zwany „ogon rybki” — bardzo trudny odcinek trasy, zagrożony kamieniami, o nachyleniu 50–60°. Poruszamy się w lewo (2 wyciągi) pod osłoną skał. Wychodzimy na „ogon rybki”. Nachylenie tego odcinka 60–80°, asekuracja hakowa. Dalszy ruch wiedzie po silnie zniszczonych skałach średniej trudności, utrudniony przez swobodnie leżące kamienie (2 wyciągi). Dalej skały średniej trudności zmieniają się w trudne o nachyleniu 60–90°. Wejście po nich wyprowadza ku lodowemu zboczu o szerokości 20 m, który trawersujemy w stronę skalnego grzbietu. Asekuracja przez haki, rąbiemy stopnie. Wejście po trudnych skałach prowadzi w środkowej części „rybki” (1 wyciąg), a następnie 15 m po lodowym zboczu z wyjściem na trudne skały o nachyleniu 60–75° (1 wyciąg), które wyprowadzają pod wieżę.

14:30. Rozpoczyna się wejście na wieżę po bardzo trudnych skałach o nachyleniu 80–90°. Ruch po ścianie odbywał się po drabinkach, plecaki były wyciągane, asekuracja przez haki.

18:00. Biwak na półce ściany, nocleg siedzący, przy czym dwie osoby siedzą w jednym miejscu, a trzej — w innym.

11 sierpnia — 3 dzień wejścia na ścianę

6 godz 00 min. Pogoda pogodna, silny wiatr. Od półki wejście prowadzi po lodowym zboczu do skał średniej trudności (1 wyciąg). Dalszy ruch odbywa się po oblodzonych i zasypanych śniegiem skałach aż do wyjścia na grzbiet Шхельды. Nachylenie odcinka 60–90°, asekuracja przez haki (3 wyciągi).

13:00. Z wierzchołka 3-й Западной Шхельды zdjęto kartkę i „zrzut”. Schodzimy z wierzchołka na jeden wyciąg i zatrzymujemy się na nocleg.

18:00. Łączność z obozem i z grupą obserwacyjną doskonała.

12 sierpnia — 1 dzień trawersu

8 godz 00 min. Zachmurzenie, wieje silny wiatr, są oznaki pogarszania się pogody. Zejście z 3-й Западной Шхельды na początku prowadzi na przełęcz pod nią. Wejście po krótkim grzebieniu i podejście do początku ściany. 1-sze zejście, siedząc na linie. Ściana miejscami ma ujemne kąty.

Zejście składa się z kilku odcinków:

• Pierwsze zejście (około 40 m) prowadzi na niewielką skośną półkę po prawej stronie.
• Następuje drugie zejście (około 35 m) na łagodny grzbiet.
• Od niego następuje zejście na prawą stronę, obchodząc „żandarma” po skalnej półce (jeden wyciąg).
• Następnie 3 zejście po linie (20 m) ku niewielkiej półce nad przełęczem między 3-й Западной i Центральной Шхельдой.
• 4 zejście (40 m) na przełęcz.

12:00. Pogoda pogarsza się, silne podmuchy wiatru. Wejście na Центральную Шхельду na początku prowadzi po stromym żlebie na południe od grzbietu (60 m), asekuracja przez haki, nachylenie 60–70°. Wyjście na grzbiet w lewo: po nim 20 m, dalej po półce w prawo z wyjściem na niewielką śnieżną półkę (1,5 wyciągu), asekuracja przez występy i haki. Z półki wejście prowadzi (60 m) po stromym oblodzonym żlebie — lód naciekowy, asekuracja przez haki, nachylenie 60–80°. Żleb kończy się skałami średniej trudności, które wyprowadzają na grzbiet. Droga po grzbiecie na początku nie jest skomplikowana, asekuracja przez występy. Dalsze wejście prowadzi ku niewielkiej półce, od której droga wiedzie pod przewieszoną skałą w żleb w prawo, przejście dość trudne (3 m). Dalej droga wiedzie w stromy oblodzoniały żleb (około 60 m), asekuracja przez haki, nachylenie 60–80°. Następnie po skałach średniej trudności (40 m) ku początkowi podwierzchołkowego grzbietu, który składa się z rozpadniętych skał.

15:30. Wychodzimy na wierzchołek. Rozbijamy biwak nieco poniżej wierzchołka. O 18:00 łączność z obserwatorami i z obozem.

13 sierpnia — 2 dzień trawersu

4:00. Pogoda zepsuła się. W oddali grzmi burza, wieje huraganowy wiatr, powietrze jest wilgotne, skały pokrywa szron. Trzymamy się namiotu, by nie porwało.

9:00. Widoczność prawie zerowa, pada mokry śnieg.

18:00. Dwójka wychodzi na łączność ku grzbietowi. Łączność doskonała. Zamawiamy prognozę pogody na 15 sierpnia i wyznaczamy łączność na 15 sierpnia o 10:00. Pogoda nie zmienia się.

14 sierpnia — 3 dzień trawersu

10:00. Pogoda nie zmieniła się. Znów to samo, co i wczoraj. Wychodzimy na łączność. Łączność doskonała. Rozmawiamy z obozem i z obserwatorami. Przekazują prognozę pogody, ona nie napawa optymizmem. Obiecują długotrwałą niepogodę.

18:00. Pogoda poprawia się: wiatr jest równie silny, ale suchy, znosi śnieg ze skał. W przerwaniach zachmurzenia przebija się błękitne niebo. Wychodzimy na łączność, dowiadujemy się, że barometr podnosi się. Drugi dzień co 1,5 godz wyskakujemy z namiotu i, przywiązawszy się do poręczy, robimy gimnastykę, by nie zwiotczeć.

15 sierpnia — 4 dzień trawersu

9:00. Pogoda poprawiła się. Wieje silny wiatr, bardzo zimno. W przerwaniach chmur od czasu do czasu pojawia się słońce. Kontynuujemy dalszy trawers, schodzimy z Центральной Шхельды na niewielką przełęcz. Skały na tym odcinku są nietrwałe, zejście odbywa się po linie (40 m w zagłębienie). Z przełęczy wejście prowadzi po ścianie 20 m, następnie po półce na południe (80 m), z wyjściem na grzbiet (asekuracja przez haki i występy, nachylenie ściany 70°). Zejście zaczynamy, nie dochodząc grzbietu 20 m. Na zejściu znajdują się szerokie pośrednie półki.

1-sze zejście — 40 m, 2-gie zejście — 40 m, prowadzi na przełęcz między Центральной Шхельдой i Восточной Шхельдой.

13:30. Pogoda chłodna, silny wiatr.

Uwalniamy od lodu półkę, stawiamy namiot.

Dwójka, ogrzana, zaczyna opracowywać wejście na Восточную Шхельду.

18:00. Wychodzimy na łączność. Łączność doskonała i z grupą obserwacyjną, i z obozem.

16 sierpnia — 5 dzień trawersu, 6 godz 00 min. Pogoda: zachmurzenie, wieje silny zimny wiatr. Ruch po przełęczy odbywa się, obchodząc „żandarmy” z południa po lodzie i skalnych półkach (4 wyciągi). Wejście na Восточную вершину jest dość trudne. Wejście na początku prowadzi po śnieżno-skalnym grzbiecie ku niewielkiej ścianie (2,5 wyciągu), asekuracja przez haki i występy, nachylenie 40–60°. Ściana (3 m) jest obchodzona z lewej strony po rozpadlinie. Następnie 40 m po ścianie prosto w górę, asekuracja przez haki, nachylenie 60–90°. Następnie 10 m po żlebie i dziesięciometrowej ścianie, nachylenie 70–90°, asekuracja przez haki. Po przejściu ścianki znów wychodzimy w żleb, wyprowadzający ku wąskiej półce. Ruch po półce wymaga starannej asekuracji przez haki. Idąc po półce w prawo, wychodzimy ku rozpadlinie o wysokości 5 m. Asekuracja przez haki, nachylenie 60–70%. Po wejściu po rozpadlinie wychodzimy na grzbiet. Dalej po grzbiecie aż do samego wierzchołka, asekuracja przez występy.

14:15. Z wierzchołka dajemy zieloną rakietę obserwatorom.

14:30. Zaczynamy zejście z Восточной вершины:

• Na początku po linie na grzbiet (4 m),
• następnie, obchodząc „stół” po półce,
• dalej po grzbiecie stromego urwiska,
• ku zejściu po ścianie.

1-sze zejście — 40 m, 2-gie zejście — 40 m, 3-cie zejście — 20 m.

3-cie zejście wyprowadza na skośną półkę (20 m), która prowadzi na wejście ku skale „ПЕТУХ”.

15:00.

Wejście na „Петух” prowadzi po skałach średniej trudności (25 m), a następnie następuje zejście po linie (około 80 m) na południe.

Po zejściu z „Петуха” na grzbiet, kontynuujemy ruch po nim po prawej stronie (od strony marszu).

Zakładamy „,спортивные” na zejście 5 × 45 m aż do noclegu pod ścianą.

18:00. Nawiązujemy łączność z obserwatorami. Rozbijamy biwak.

17 sierpnia — 6 dzień trawersu, 5 godz 30 min. Pogoda wyraźnie poprawiła się, ale wieje porywisty wiatr. Zaczynamy zejście w stronę Шхельдинской пилы, przecinamy kilka lodowych żlebów w stronę «перемычки Гарфа». Dalszy ruch wiedzie po południowych osypiskowych stokach Шхельдинской «пилы».

12:00. Wychodzimy na przełęcz, gdzie znajduje się duży zrzut. Wymieniamy sprzęt dla dalszego trawersu.

18 sierpnia — 7 dzień trawersu

4 godz 30 min. Pogoda: mgła, silny wiatr, zimno. Z Ушбинского płaskowyżu wchodzimy na „poduszkę”. Wejście na nią odbywa się na rakach po zbitym firnie.

7 godz 15 min. Po krótkim odpoczynku zaczynamy wejście ku „Скалам Настенко” (80 m), asekuracja przez lód kroki.

„Скалы Настенко”:

• Sypkie, niezbyt trudne.
• Przechodzi się je z hakową asekuracją (60 m).

Od „Скал Настенко” wejście prowadzi po stromym lodowym zboczu z rąbieniem stopni, asekuracja przez haki.

11 godz 30 min. Poruszamy się dalej po grzbiecie Северной Ушбы. Na południowy wschód z grzbietu zwisają śnieżne karnizy. Miejscami trzeba rąbać stopnie w lodzie. Ostatni podjazd grzbietu wyprowadza ku wierzchołkowi. 15:00. Wierzchołek stanowi śnieżny grzbiet z przewieszonym karnizem.

15:30. Zaczynamy zejście na przełęcz po skałach średniej trudności. Zejście odbywa się „sposobem sportowym” (5 wyciągów). Asekuracja przez występy.

17:00. Uwalniamy półkę od lodu, rozbijamy biwak. 18:00. Łączymy się przez radio z obserwatorami. W nocy wieje wiatr o takiej sile, że mimowolnie przypominamy sobie, że „Ушба” tłumaczy się na rosyjski jako „Ведьма”.

19 sierpnia — 8 dzień trawersu

8:00. Pogoda: zimno, silny wiatr, zachmurzenie. Wychodzimy na przełęcz między Северной i Южной Ушбой na początku po śnieżno-lodowym grzbiecie (na rakach) (jeden wyciąg), asekuracja przez lodórub. Obchodząc pierwszy „żandarm”, wchodzimy ku drugiemu. Wyjście jest lodowe, rąbiemy stopnie. Drugi „żandarm” jest obchodzony z prawej strony. Dalsza droga wiedzie po „nożu” ku południowej ścianie (80 m). „Nóż” ma duże karnizy, asekuracja przez lodórub.

10:00. Zaczynamy wejście na Южную Ушбу po skalnym żlebie (7–8 m) w dolnej części zalanym lodem. Asekuracja przez haki, nachylenie 60°. Po około 70–80 m drogi wychodzimy ku płytowatym skałom. Płyta — jedno z najtrudniejszych miejsc wejścia na Южную Ушбу. Wysokość płyty wynosi około trzech metrów (nachylenie 90°), asekuracja przez haki, plecaki są wyciągane. Trawersując płytę w prawo po skałach średniej trudności (40 m), wychodzimy w skalny żleb. Żleb z wystającymi kawałkami skał wyprowadza pod ściankę 20–25 m, nachylenie 70–80°, asekuracja przez haki. Ściana jest przechodzona zwykłym wspinaniem i wyprowadza ku „koronie” Южной Ушбы. Dalszy ruch wiedzie po śnieżnym grzbiecie ze skałnymi wyspami. Asekuracja przez lodórub i haki (4 wyciągi).

15:00. Jesteśmy na wierzchołku. Wiatr, zachmurzenie. Pozostawiamy kartkę i zaczynamy zejście po prawym skalnym grzbiecie. Ruch z jednoczesną asekuracją.

16:30. Pogoda pogodna. Rozbijamy biwak przed „дюльферами”.

18:00. Łączymy się z obserwatorami i z obozem.

20 sierpnia — 9 dzień trawersu

8:00. Pogoda pogodna, zimno, słaby wiatr. Pierwsze zejście po linie około 35–40 m wyprowadza na wąską półkę, którą trawersujemy w prawo 2–3 m. Drugie zejście nieco bardziej strome od pierwszego (40 m) wyprowadza na nie szeroką długą półkę (15–20 m). Jeszcze jedno zejście „дюльфером” i jesteśmy na skalnym grzbiecie, wiodącym ku „czerwonemu kątowi”. Kilka zejść „sposobem sportowym” i jesteśmy na półkach „czerwonego kąta”.

14:30. Biwak u „Czerwonego kąta”. Dalszy ruch nie jest celowy, ponieważ „галстук” o tej porze dnia jest już ostrzeliwany kamieniami.

21 sierpnia — 10 dzień trawersu

4 godz 30 min. Pogoda doskonała. Dalsze zejście wiedzie po schodkowych „baranich łbach”. Szybko zawieszamy pętle i organizujemy zejścia „sposobem sportowym”.

6 godz 00 min. Lodowy „галстук” z rąbieniem stopni przecinamy w jego najwęższym miejscu. Następnie zaczynamy wejście po skałach na „Мазерскую зазубрину” — skały średniej trudności (80 m), asekuracja hakowa.

7:00. Zejście z „зазубрины” po skalnym silnie zniszczonym żlebie odbywa się sposobem sportowym, około 330 m. Dalsze zejście prowadzi ku morenom Gульского lodowca. Jeszcze pół godziny marszu — i jesteśmy na długo oczekiwanej trawie.

17:00. Biwak na polanie „Шихра”.

18:00. Łączność z obozem i z obserwatorami.

22 sierpnia

6:00. Pogoda doskonała, ciepło.

Na porannej łączności z obozem zamawiamy samochód na 17:30.

Idziemy po drodze wąwozu Долра.

14:00. Przełęcz Бечо została pokonana, dalsza droga wiedzie do Bаксанского wąwozu.

18:00. Załoga powróciła do obozu alpinistycznego „Адыл-Су”.

Charakterystyka uczestników grupy

Trawers masywów Шхельды–Ушбы z wejściem północną ścianą na 3-ю Западную Шхельду pokazał, że grupa jest w pełni przygotowana do wykonania wspinaczki o podobnej trudności. Uczestnicy mają wystarczające doświadczenie organizacyjne i taktyczne, są dobrze wytrenowani do przechodzenia bardzo trudnych odcinków skalnych i lodowych trasy. Podczas trawersu nie było wypadnięć ani innych wypadków.

Шульгин Ю.П. — dobrze przygotowany fizycznie i technicznie. Zajmuje się alpinizmem od 16 lat, zdobył duże doświadczenie w trudnych wspinaczkach. Jest bardzo pracowity.

Поляkov С.И. — doskonały wspinacz skałkowy, pewnie i niezawodnie idzie jako pierwszy.

Юшкевич В.С. — fizycznie i technicznie przygotowany doskonale. Szybko się orientuje i wybiera drogę na trasie. Niezawodnie idzie jako pierwszy.

Жердев В.С. — dobrze przygotowany alpinista. Może dobrze pracować jako pierwszy i ostatni.

Kierownik grupy / Коньков /

Tabela podstawowych charakterystyk trasy trawersu Шхельды–Ушбы z zachodu na wschód z wejściem na 3-ю Западную Шхельды-Тау północną ścianą