I. Paszport wejścia

1. Klasa wejścia — techniczna.
2. Rejon wejścia — Kaukaz Centralny.
3. Szczyt — Ułłu-Kara lewą częścią północno-wschodniej ściany (pierwszego wejścia).
4. Kategoria trudności: 5B, orientacyjnie.
5. Charakterystyka marszrutu:
   • całkowita długość — 1545 m.
   • różnica wysokości — 1300 m.
   • średnie nachylenie — 47°.
   • długość odcinków 5,6 kat. trudn. — 500 m
   • długość części lodowej — 1175 m.
6. Zakotwiczono:

7. Liczba godzin marszu — 16 godz. 30 min.
8. Liczba noclegów i ich charakterystyka — jeden (półsiedzący).
9. Nazwiska, I.N. kierownika, uczestników i ich kwalifikacje: Siwakow A.N. KMS (kierownik) Gorodecki E.M. MS Jazykow W.I. KMS Dmitrenko W.I. 1-sza kateg. sport.
10. Trener drużyny — Gorodecki E.M.
11. Daty wyjścia na trasę i powrotu do bazy:
    • wyjście 31 lipca 1981 r.
    • powrót 1 sierpnia 1981 r.

2. Opis podejścia do marszrutu

Na rys. 1 zaprezentowano mapę rejonu wejścia. Od obozu "Adył-Su" podjazd w górę drogą do obozu "Dżan-Tugan", dalej ruch szlakiem do noclegu "Zielony Hotel". Stąd skręcić w prawo, podnieść się na prawobrzeżną morenę lodowca Baszkara, następnie przeciąć lodowiec w kierunku południowych zboczy w. Czegiet-kara. Dalej podjazd w lewo-w górę na noclegi na "Zielonym Ramieniu". Możliwy biwak. Stąd podejście pod północno-wschodnią ścianę w. Ułłu-Kara po śnieżno-lodowym stoku. Od noclegu "Zielony Hotel" 2 godz. 30 min. marszu.

3. Organizacyjny i taktyczny plan wejścia

3.1. Organizacyjny plan wejścia

Drużyna, mająca w tym składzie doświadczenie wspólnych wejść w ciągu kilku lat, odbyła cykl szkoleniowy na bazie obozu "Adył-Su", podczas którego odbyły się zajęcia na różnych rodzajach górskiego reliefu, przeprowadzono testowanie nowego sprzętu, wykonano aklimatyzacyjne i sportowe wejścia trasami, podobnymi do zadeklarowanej pod względem złożoności technicznej: (p. Awiacji — 4B kat. trudn., w. Wolna Hiszpania 5B kat. trudn., Ušba-Trawers 5A kat. trudn., przez bastion Południowo-Zachodniej ściany — 6 kat. trudn.).

3.2. Taktyczny plan wejścia

Taktyczny plan wejścia na w. Ułłu-Kara lewą częścią północno-wschodniej ściany został opracowany z uwzględnieniem cech marszrutu i indywidualnych cech członków drużyny. Obserwacja za marszrutem prowadzona była w ciągu kilku lat, a także bezpośrednio przed wyjściem. Grupa obserwacyjna znajdowała się na noclegach "Zielony Hotel" i posiadała 12× lornetkę i radiostację "Karat/M". Łączność między drużyną, obozem "Adył-Su" i grupą obserwacyjną odbywała się za pomocą radiostacji "Karat-M" (znak drużyny — "Ałmaz-12"). W ogólności plan taktyczny wyglądał następująco:

• 30 lipca 1981 r. Wyjście z obozu "Adył-Su" i podejście na noclegi "Zielony Hotel". Obserwacja wizualna trasy.
• 31 lipca 1981 r. Wyjście z noclegów, podejście pod początek marszrutu, przejście odcinków R1–R15 (rys. 4, tabela 1), urządzenie biwaku na skalnym bastionie.
• 1 sierpnia 1981 r. Wyjście z noclegów, przejście odcinków R16–R23, wyjście na wierzchołek, zejście trasą 3A na górne płaskowyż lodowca Kaszkatash. Noczleg na płaskowyżu.
• 2 sierpnia 1981 r. Wyjście z noclegu na płaskowyżu i powrót do obozu "Adył-Su".

Możliwe miejsca noclegów na trasie:

• na początku odcinka R1 (rys. 4, 2) pod skalną wyspą,
• na końcu odcinków R8 i R11 — w bergszrundzie,
• na półkach odcinków R15–R20,
• na wierzchołku Ułłu-Kara.

Plan wejścia był uzgodniony z częścią szkoleniową obozu "Adył-Su" i z naczelnikiem oddziału ratunkowego obozu.

Tabela 1. Główne charakterystyki marszrutu

4. Wyjaśnienia do schematu marszrutu (rys. 5), sporządzonego przy użyciu symboli UIAA

Dolna część marszrutu (odc. R1–R3) przebiega przez lewą część mocno wyrażonego lodowego koryta. Spotyka się strome lodowe ścianki, możliwe do przejścia na przednich zębach kotów z czekanem i lodowym młotkiem, i szczeliny, w których można się schować przed możliwym zsunięciem się lodu. Średnie nachylenie tej części 53°. Dalej 60 m trawersem w lewo i 40 m podjazdem wyjście pod gigantyczną lodową ścianę z dużym otworem (odc. R4–R5). Stąd, przecinając koryto, wyjście pod południową ścianę drugiego bergszrunda. Przebiega w prawej części przez niewielki śnieżny gzyms (wyciąg plecaka pierwszemu), po którym po śnieżno-lodowym stoku (ubezpieczenie przez czekan i śrubę lodową, średnie nachylenie 43°, odc. R6–R7) wyjście pod bergszrund z dużym śnieżnym mostem-korkiem. Bergszrund przebywa się trawersem w prawo-w górę (odc. R10–R11), dalej podjazd po lodowym stoku 80 m (śr. nachylenie 60°, odc. R12), i 40 m lodowym trawersem wyjście na stoki typu "baranich czołów". Stąd 40 m podjazdem w górę do biwaku. Tutaj została ułożona platforma dla namiotu i na haku ściennym zawieszony został kontrolny kopiec. Dalej podjazd 35 m w górę po skałach do pochyłej platformy, następnie przez zwężający się komin wyjście pod skalną ścianę (odc. R16). Dużo luźnych kamieni. Ściana przebiega w górę-w prawo i kończy się 5 m pionową płytą (są pęknięcia) (odc. R17–R18). Na górze jest platforma dla możliwego biwaku. Dalej 120 m po skałach średniej trudności wyjście pod 40 m płytę z wygładzonymi występami (trudne wspinanie), miejscami oblana natęcznym lodem, prowadząca do lodowego stoku (odc. R19–R20). Po stromym stoku po bardzo twardym lodzie, typu natęcznego, podjazd 180 m i 20 m trawers w lewo na lodowy "nóż" (odc. R21–R22). Po lodowym "nożu" wyjście na górny grzbiet (odc. R23). Przed grzbietem, mniej więcej w 20 metrach, poprzeczna, rozszerzająca się ku dołowi szczelinaowa szczelina, możliwa do przejścia po śnieżnym moście. Dalej po prostym, łagodnym grzbietowym wierzchołku do wyjścia skał (wierzchołek, kontrolny kopiec). Zejście trasą 3A kat. trudn. na górne płaskowyże lodowca Kaszkatasz.

5. Zapewnienie drużynie sprzętu i zaopatrzenia

Wychodząc z lodowego charakteru wejścia, z uwzględnieniem danych wieloletnich obserwacji za marszrutem, w celu zapewnienia bezpieczeństwa i szybkości przejścia trasy został wybrany odpowiedni grupowy i indywidualny sprzęt. Główne charakterystyki sprzętu zebrano w tabeli 2. Podstawowymi wymaganiami, stawianymi do sprzętu, były:

• maksymalna efektywność techniczna
• gwarantowana niezawodność
• minimum wagi
• wygoda użytkowania

Część użytego sprzętu została wyprodukowana w procesie przygotowania do wejścia. Został użyty również doświadczalny sprzęt WISTI i "Soudowierf" Leningrad, młotki skalne i lodowe, toporek, czekan, liny główne. Szczególną uwagę zwrócono na wybór i przygotowanie sprzętu lodowego. Drużyna używała 14-zębowych kotów importowanego i krajowego wyrobu. Według wyników wejścia nie ma istotnych pretensji do sprzętu.

6. Wniosek

Zgodnie z zaleceniami Prezydium FWC ZSRR o preferowanym wyborze tras lodowych i lodowo-śnieżnych jako obiektów wejścia w sezonie 1981 r., przez drużynę MGS Związku Sportowego "Lokomotiw" do udziału w Mistrzostwach CS "Lokomotiw" wybrano lodowo-śnieżną trasę po północno-wschodniej ścianie w. Ułłu-Kara.

Doskonała fizyczna, techniczna i psychologiczna podготовка członków drużyny, wieloletnie jej zgranie, a także dobry stan trasy i pogody pozwoliły na wykonanie przejścia trasy w dobrym tempie, podyktowanym również wymogami bezpieczeństwa.

W przyszłości można polecić tę trasę, całkiem odpowiadającą, naszym zdaniem, 5B kat. trudn., grupom i dwójkom, mającym wysoką przygotowanie śnieżno-lodowe i odpowiedni efektywny sprzęt lodowy.

Przy opracowaniu planu taktycznego należy koniecznie uwzględnić następujące zagrożenia:

• Możliwość skalno-lodowych obsuwów w dolnej części marszrutu (odc. R1–R14)
• Zejście lawin
• Zawaleniu się gzymsów z grzbietu wierzchołkowego w górnej części (odc. R21–R23), w szczególności w warunkach ograniczonej widoczności.

Rys. 2. Północno-wschodnia ściana w. Ułłu-Kara

Rys. 12. Pierwsza drużyna w punkcie R20 (odc. R21)

Schemat marszrutu w symbolach UIAA

Rys. 13. Druga drużyna na "nożu" (odc. R22).