SPRAWOZDANIE

o wejściu na wierzchołek Wschodnia Ułłu-tau-czany północnymi bastionami ramienia o 5B kategorii trudności

Moskwa 1972 r.

2. Historia eksploracji masywu

Eksploracja masywu Ułłu-tau-czany rozpoczęła się w 1933 roku, kiedy A. Dżaparidze i G. Niguriani weszli na główną wierzchołek z lodowca Lekzyr od przełęczy Mestia po trasie 3B kat. trudn. i na Zachodni z przełęczy Garwasz po trasie 2B kat. trudn. Przed wojną po raz pierwszy dokonano również obu pełnych trawersów masywu o 4B kat. trudn.:

• 1937 r. — L. Nadieżdin i W. Nazarow — z zachodu na wschód;
• 1938 r. — A. Zołotarjow, F. Kropf, W. Maujer i W. Nesterow — ze wschodu na zachód;

a w 1946 roku — pierwsze wejście po "desce" na wierzchołek Zachodni z dalszym trawersem masywu na wschód 5A kat. trudn. — D. Gudkow, M. Zwjezdkin, M. Czerkow, G. Odnobljudow.

W latach 50. rozpoczął się szturm północnych ścian:

• 1951 r. — W. Abałakow, M. Anufrikow, A. Borowikow, N. Gusak, W. Kiziel, W. Nagajew, L. Filimonow, W. Czeriedowa — główna wierzchołek "Centralna" po północnej ścianie 5B kat. trudn.;
• 1954 r. — Je. Monuczaiow, Je. Jemieljanow, G. Kalepow, B. Sadowski, G. Senaczew, Ju. Czernośliwin — wierzchołek Wschodni po północnej ścianie 5B kat. trudn.;
• 1956 r. — Je. Jemieljanow, N. Winjukow, P. Djaki, A. Kikoin, D. Kuźminych, W. Kindjakow, A. Rafaėljan, W. Szachow, A. Smorkałow, L. Sereskelidi — wierzchołek Wschodni od schroniska po NE kontrforsie 4B kat. trudn.;
• 1959 r. — Ju. Czernośliwin, W. Rużewski, G. Senaczew, A. Czernyszow — wierzchołek Wschodni po lodowym stoku i bastionie ramienia 5B kat. trudn.

Dwa pierwsze wejścia zostały dokonane w latach 60.:

• 1965 r., marzec — Ju. Czernośliwin, N. Margiani, Ju. Porochnia, W. Rużewski, Je. Sokołowski, M. Chergiani — lodowy stok ze skalnymi wysepkami między główną i wschodnią wierzchołkami — 5B kat. trudn.
• 1966 r., lipiec — A. Naumow, Ju. Moisiejew, M. Drúj, Ju. Kozłow — wierzchołek Wschodni po północnych bastionach ramienia — 5B kat. trudn.

I na koniec, w 1971 r. grupa w składzie: W. Malcew, A. Bakulin, Je. Zubow, Ju. Sołowjow, M. Owczinnikow, G. Jakowlew — weszła po lodowym stoku ze skalnymi wyspami między główną i zachodnią wierzchołkami — 5B kat. trudn.

3. Krótka charakterystyka trasy

Niniejsze sprawozdanie jest poświęcone wejściu na wierzchołek Wschodni Ułłu-tau-czany po północnych bastionach ramienia 5B kat. trudn. w lipcu 1972 roku. Pierwsi wchodzący pod kierownictwem A. Naumowa — jedyna grupa przed nami, która była na trasie, otrzymali za to wejście 4. miejsce w mistrzostwach ZSRR 1966 r.

Prawie czysto skalna kilometrowa trasa o średnim nachyleniu 62° zawiera około 400 m najtrudniejszych odcinków.

Po prawej i lewej stronie trasy biegną ścieżki silnych spadów kamieni, które uniemożliwiają objechanie, ale nigdzie nie dotykają trasy.

Skały górnych bastionów są monolityczne, mocno wygładzone. Dolna część ściany jest częściowo zniszczona, a na monolitycznej górnej części trafiają się "żywe kamienie".

4. Rozpoznanie trasy

W okresie przygotowań do sezonu 1972 grupa szczegółowo zapoznała się ze sprawozdaniem pierwszego wchodzącego na tę trasę A. Naumowa i planowała rozpoznanie w trakcie podejść i dokonania wejścia na wierzchołek Sarykoł-baszi 3B kat. trudn. Jednak niepogoda i napięty harmonogram, związany z zajęciami instruktorskimi w a/l "Dżajłyk", wniosły swoje poprawki. W rezultacie rozpoznanie polegało na:

• obserwacji trasy z lewego brzegu r. Adyr-su naprzeciw obozu w 40-krotnej lunecie, z Mestijskich noclegów i z Mestijskiej chaty w 3-krotnym lornetce;
• obserwacji i szkicowaniu trasy z noclegów pod nią, gdzie grupa zrobiła wyrzut sprzętu i zaopatrzenia 4–5 lipca.

Wszystko to pozwoliło starannie przejrzeć całą trasę w całości, a zwłaszcza jej dolną część, wyznaczyć odcinek pokonania bergszrunda i opracować taktyczny plan wejścia, który został w pełni zrealizowany.

5. Skład grupy

Na wejście grupa wyszła w następującym składzie:

• MS Chackiewicz I.G. — kierownik;
• KMS Nikulin M.G.;
• KMS Sobolew S.S.;
• KMS Kuzniecow A.B.;
• Wołkow W.I. — 1-szy sp. razrjad;
• Riabow Ju.I. — 1-szy sp. razrjad.

Wszyscy uczestnicy wejścia — instruktorzy a/l "Dżajłyk", pracujący tam nie jeden rok, dawno znający się nawzajem i mający doświadczenie wspólnych wejść.

W sezonie 1972 wszyscy oni przepracowali zmianę w obozie, byli dobrze aklimatyzowani, dobrze przygotowani fizycznie i technicznie, mieli wspólne wejście na wierzchołek Czeget-tau-czany 3A kat. trudn.

6. Dziennik wejścia

Grupa wyszła z obozu 15 lipca o 10:00. Przeszedłszy Mestijskie noclegi, po krawędzi jęziora l. Adyr-su przeszli na lewy (orograficznie) brzeg r. Adyr-su. Wspinaczka po grzebie moreny, objechanie jęziora lodowca, wspinaczka po śnieżnym żlebie ze skalnym pasem w górnej części — na śnieżny płaskowyż cyrku. Z prawej przed cyrkiem, na rumowiskach, skalne wyspy — biwak. Od obozu — 4 godziny.

16 lipca o 4:00 na trasę wyszła pierwsza dwójka, 20 minut później, po zwinięciu namiotu, — reszta. Cały dzień była ładna pogoda, jednak z powodu chmur i północnej ekspozycji stoku było chłodno.

Droga szła najpierw po zamkniętym lodowcu, potem:

• wspinaczka po śnieżnym stoku;
• pokonanie bergszrunda przez korek;
• wspinaczka po lodzie z hakami pod skały.

Trawers 10 m do najwygodniejszego wyjścia na skały i po nich do góry. Stromość i trudność cały czas rosną. Pionowa wspinaczka przeplata się z pochyłymi odcinkami, czasem po prostu półkami, prowadzącymi w prawo i, w końcu, do żlebu, którym idą kamienie. W prawo nie można.

Stąd bardzo trudna droga:

• prosto w górę po ścianie;
• objechanie z lewej charakterystycznego "zęba";
• znowu w górę po praktycznie pionowej, zabrudzonej ścianie z małą ilością zaczepów.

80 m bardzo trudnej pracy, i skały nieco się wypłaszczają. 1. bastion został pokonany, ale miejsc dla namiotu nie ma, tylko pojedyncze półki na 1–2 osoby (punkt 9).

Po poszukiwaniach drogi i naradach zdecydowaliśmy się na 2. bastion wspinać bez plecaków. Najpierw w lewo–w górę na grzebień, dalej wyjście z niewielkim opadaniem na stromy lód pod praktycznie zwisającymi skałami i długą wspinaczką w lewo–w górę wzdłuż skał z wykuwaniem stopni. Haki były wbijane na zmianę:

• w lód;
• w skały.

Potem pionowy, miejscami bardzo trudny żleb z mnóstwem "żywych kamieni" wyprowadza na górę 2. bastionu (punkt 14).

Płaską dla namiotu na prawie poziomym śnieżnym grzebieniu zrobili za 2 godziny; wykuwał najpierw jeden, potem — dwaj. Pozostali zajęli się:

• podnoszeniem plecaków po pionowej 80-metrowej ścianie;
• przebywaniem już przebytej drogi;
• podnoszeniem ostatniego uczestnika po linie prosto od punktu 9.

O 20:00 wszyscy byli na noclegu.

17 lipca o 8:00 rozpoczęli wspinaczkę na 3. bastion. Wygładzone skały, najpierw bardzo trudne, potem nieco się wypłaszczają i przechodzą w dość prosty grzebień, uchodzący w ścianę 4. bastionu. Z prawej — śnieżno-lodowy stok z niewielkim stromym grzebieniem.

Pogoda, z rana przyzwoita, pod koniec dnia zupełnie się popsuła. Równocześnie z obróbką ściany zaczęli kuć grzebień. Ponieważ, skuwszy śnieg i dochodząc do kamieni, jeszcze nie uzyskaliśmy potrzebnej szerokości płaskiej powierzchni, musieliśmy ją rozbudować od dołu dużymi, rzędu 0,5 m, śnieżnymi blokami.

Wtrójkę zrobili płaską za 3 godziny; namiot stawiali, kiedy już posypał się śnieg z deszczem. Na 4. bastion zawiesili 50 m liny. O 14:00 wszyscy byli w namiocie: padał gęsty śnieg.

18 lipca pogoda od rana stopniowo się wypogadzała. Od 6:00 rozpoczęli wspinaczkę po zawieszonych linach na abalazach i dalszą obróbkę ściany.

Podejście pod ścianę po zniszczonych skałach z lewej od ogromnego kamienia, stojącego przed nią; na niego po wewnętrznym narożniku i potem po ścianie ze szczeliną, uchodzącą w lewo–w górę, na 40 m. Ponieważ lina szła zygzakiem, musieliśmy dla pierwszego czterdziestometrowca nadbudować.

Dalej trzeba było. Trzeba było iść w prawo:

• po gładkiej płycie (3 szlamburnowe haki);
• po śnieżno-lodowym stoku.

Po kominie, oblodzonym, wyjście na kontrforsem i po nim na grzebień 4. bastionu (punkt 24). Trasa idzie w prawo, ale, aby podnieść plecaki, czworgu musieli przejść w lewo, najpierw po grzebieniu, potem z prawej od niego po półce. Na nią, prawie od noclegu, na 100 m były wyciągnięte plecaki, i wspięli się 2 uczestnicy.

Droga po grzebieniu nie jest skomplikowana, objechanie z prawej. Potem przejście żlebu i wspinaczka po nieskomplikowanych, ale bardzo zniszczonych skałach ku stromemu śnieżnemu grzebieniowi — miejscu noclegu. Znów stracili około 3 godzin na wykuwanie i układanie płaskiej powierzchni.

Następnego dnia okazało się, że od tego miejsca do szerokiej równej przełęczy pod "ogurcami" to godzina – półtorej drogi. Namiot został rozstawiony do 20-tej.

19 lipca — pogoda idealna, ale rano na dużej wysokości, wśród śniegów, było bardzo zimno. Grupa wyszła około 8:00; po nieskomplikowanych, mocno zniszczonych skałach wyszli w lewo–w górę na przełęcz w grzebieniu Ułłu-tau, bez plecaków weszli na wierzchołek po trasie 3B kat. trudn.

Wróciwszy do plecaków, rozpoczęli zjazd z przełęczy na południe po śnieżnym żlebie (w sierpniu on jest lodowy). Nie dochodząc do końca żlebu, wyszli w lewo na rumowiska i po nich zeszli na lodowiec.

Do Mestijskiego przełęczy droga idzie z niewielkim wzniesieniem.

O 19:00 grupa była w obozie "Dżajłyk".

8. Ogólna ocena działań uczestników

Uczestnicy wejścia — instruktorzy a/l "Dżajłyk", pracujący tam nie jeden rok, długo znający się nawzajem i mający doświadczenie wspólnych wejść zarówno w poprzednie sezony, jak i w 1972 roku.

Wszyscy uczestnicy aktywnie pracowali zarówno w okresie przygotowawczym, jak i w trakcie przeprowadzania całego wejścia. Na trasie grupa działała jasno i harmonijnie. Praktycznie każdemu udało się porobić z przodu, do czego wszyscy stale dążyli. Wszyscy uczestnicy pokazali dobre przygotowanie fizyczne, techniczne i moralne i z powodzeniem poradzili sobie z trasą.

TABELA

PODSTAWOWYCH CHARAKTERYSTYK TRASY WEJŚCIA

Trasa wejścia: Ułłu-tau-czany Wschodnia po północnych bastionach ramienia Różnica wysokości trasy: 950 m W tym najtrudniejszych odcinków: 400 m Kąt nachylenia: 62°

Uwaga do poz. 7: Wszędzie, gdzie to nie jest specjalnieоговорено, trasa była pokonywana swobodnym wspinaniem, z hakową asekuracją.