¹

Адыр-Су-баши с пер. Голу­бе­ва (по сев.­-вост. гре­бню) 5Б кат. сл., 4370 м, ха­рак­тер мар­шру­та — ком­би­ни­ро­ван­ный (charakter trasy - kombinowany)

Вер­ши­на Адыр-Су-баши на­хо­дит­ся в Адыр­ском от­ро­ге Гла­вно­го Кав­каз­ско­го хре­бта.

Се­ве­ро-во­сточ­ный гре­бень пред­став­ля­ет со­бой длин­ный, силь­но рас­чле­нённый гре­бень с от­вес­ны­ми и вы­со­ки­ми «жа­нда­рма­ми», раз­де­ля­ю­щи­ми­ся пе­ре­мыч­ка­ми. Ска­лы, в ос­нов­ном, пли­то­об­раз­но­го стро­е­ния, силь­но за­снежен­ные, ме­ста­ми об­ле­де­не­лые. При под­ъё­ме не­об­хо­ди­мо име­ть 10–12 ска­ль­ных и 4–6 ле­до­вых крю­чьев. Осо­бо труд­ные ме­ста:

• об­ход «жа­нда­рма» №4
• вы­ход со снеж­но­го гре­бен­ка по рас­ще­ли­не на ска­лы «жа­нда­рма» №5
• под­ъём по за­снежен­ным об­ле­де­нелым пли­там на вер­ши­ну «жа­нда­рма» №5
• под­ъём на «жа­нда­рм» №10
• под­ъём на пред­ве­рин­ный взлёт («жа­нда­рмы» №11, 12, 13)

Опи­са­ние мар­шру­та

I dzień. Od obozu ścieżka prowadzi w górę przez dolinę Kułdumkoł-Su do lodowca Дж. Бном-Su, u góry którego znajduje się przełęcz Голубева. Po prawej stronie znajduje się przełęcz pomocnicza, od której zaczyna się marsz wzdłuż grzbietu. Od obozu do przełęczy około 5 godzin marszu.

Pierwsze dwa «żandarmy» są proste i są pokonywane bezpośrednio frontalnie, omijając najwyższą część po prawej stronie. Między «żandarmami» I i 2 znajduje się skalna grań ze skał sypkich i kruchych.

«Żandarmy» 2 i 3 są połączone ze sobą śnieżną granią (60 m) z małym karniizem na wschód; grań stopniowo staje się bardziej skomplikowana i przechodzi w strome, sypiące się skały «żandarma» 3, które są pokryte śniegiem, więc trzeba się wspinać ostrożnie i ze ściągaczem. Sama wierzchołek «żandarma» jest omijany po prawej stronie: trzeba wyjść na słabo zaznaczone ramię zachodniego kontforsu i dalej w górę po śnieżniku.

Z «żandarma» 3 należy zjechać po grani i ścianie (5–7 m) na grań przed żandarmem 4. Na końcu grani znajduje się dobrze opracowane miejsce na nocleg. Od przełęczy Голубева do tego miejsca - 2 godziny marszu.

2 dzień. Po przejściu przez площадку - ostry śnieżny grzebień (50 m), przechodzący w pionowe skały «żandarma» 4, który jest omijany u podstawy po prawej stronie wzdłuż krawędzi lodu, śniegu i skał. Skały są «zalewowe» z małą ilością pęknięć, lód jest pokryty cienką warstwą firnu, nachylenie do 60°. Droga omijająca

• około 90 m, zajmuje 4–5 godzin. Tutaj konieczne jest użycie haków, częściowo na skałach, częściowo na lodzie.

Od podstawy «żandarma» 4 do «żandarma» 5 prowadzi ostry śnieżny grzebień, stromo wznoszący się w górę. Wyjście na «żandarma» 5 odbywa się bezpośrednio ze śnieżnego grzebienia po skalnej szczelinie i dalej po płytach. Skały żandarma to monolityczne płyty o nachyleniu 45–50°, zlodowaciałe. Największą trudność stanowi wyjście ze śnieżnej przełęczy na skały, a także poszczególne odcinki płyt, wymagające starannego ubezpieczenia. Podjazd z przełęczy na wierzchołek «żandarma» zajmuje 3 godziny. Na wierzchołku znajduje się miejsce na nocleg.

3 dzień. Z «żandarma» 5 należy zjechać po żwirowej półce na śnieżną przełęcz, prowadzącą do «żandarma» 7. Przy tym «żandarm» 6 pozostaje nieco z boku, po lewej. Wyjście na «żandarm» 7 jest proste.

Zjazd na przełęcz między «żandarmami» 7 i 8 odbywa się po stromym śnieżniku (30–40 m). «Żandarm» 8 nie należy omijać po żwirach po lewej stronie - jest on pokonywany frontalnie po skałach. Zjazd odbywa się po stromym, płytowym odcinku skał z szczeliną w lewo, dalej - trawersem w prawo po śniegu i w dół do przełęczy. Z wierzchołka «żandarma» 8 do przełęczy - 60 m.

Między «żandarmami» 8 i 9 - ostry śnieżny grzebień, z którego jest proste wyjście na «żandarm» 9 - bezpośrednio po ostrym, stromym skalnym grzebieniu, zbudowanym z monolitycznych skał.

Z przełęczy widać drogę omijającą «żandarm» 9 po półkach, ale one kończą się pionową ścianą. Wyjście na niego wydaje się trudne i niebezpieczne, ale w rzeczywistości jest proste. Od «żandarma» 9 - 1 godzina marszu.

Z wierzchołka «żandarma» 9 odchodzi grzbiet - kontfors w kierunku południowo-wschodnim, zbudowany z gładkich, «polerowanych» płyt. Zjazd powinien być wykonany w stronę głównego grzbietu po płycie co kilka metrów. Tutaj wbity jest stary hak z pętlą, niżej - jeszcze 2 haki. Od górnego haka w dół prowadzi niewielka szczelina, i dalej - gładkie, równe płyty z poziomymi pęknięciami. Zjazd od haka do przełęczy (15 m) odbywa się sposobem «biodro-ramię». «Żandarm» 9 jest pokonywany w 1,5 godziny.

Przełęcz między «żandarmami» 9 i 10 - śnieżna, z nawęglami - jest miejsce na organizację noclegu.

Śnieżny grzebień stromo wznosi się w górę, przechodząc w zmarznięty żwir «żandarma» 10, częściowo pokryty zlodowaciałym śniegiem. Ściana «żandarma» 10 jest pokonywana w prawej części po szczelinie (2 m). Droga na wierzchołek «żandarma» prowadzi po zasypanych śniegiem, zlodowaciałych płytach z małą ilością wytrzymałości. Wyjście na sam wierzchołek (około 10 m) odbywa się po półkach. Podczas całego podjazdu na «żandarm» należy stosować staranne ubezpieczenie hakami.

Zjazd z wierzchołka «żandarma» na przełęcz «przed skalną piłą» odbywa się po pochyłej, rozczłonkowanej płycie. «Żandarm» 10 jest pokonywany w 1–1,5 godziny.

Dalej - przejście na wierzchołkowe plateau, pokonując przy tym karniiz o wysokości 1–1,5 m. Po śnieżnym plateau do wierzchołka - 30 minut marszu. Od «żandarma» 13 do wierzchołka - 3 godziny.

Zjazd z wierzchołka według marszruty 3А kat. trudn. do doliny Адыр-Су.

«Piła» to silnie rozczłonkowany skalny grzbiet, zbudowany z sześciu «żandarmów», które są pokonywane frontalnie. Przed «piłой» znajduje się miejsce na nocleg.

Na początku droga prowadzi około 30 m po grzbiecie «piły» do pionowej ściany (15–18 m), z której zjeżdża się na żwir wschodniej części wschodniej strony grzbietu. Tutaj znajduje się miejsce na nocleg.

Następny «ząb» «piły» po żwirowej przełęczy jest pokonywany frontalnie z użyciem haków; zjazd z wierzchołka «zeba» odbywa się sposobem dülferowskim (około 10 m).

Podjazd na następny «ząb» - z użyciem haków, sam wierzchołek jest omijany po prawej stronie, a następny «ząb» - po lewej stronie, ze zjazdem do szczeliny i wyjściem na przełęcz przed ostatnim «zębem» piły. Wyjście na ostatni odbywa się po pochyłym ramieniu; zjazd - sposobem dülferowskim (10–12 m).

Po przejściu skalnej «piły» - ostry śnieżny grzebień z nawisami lodowymi, prowadzący do przedwierzchołkowego wzniesienia.

Od ostatniego «zeba» «piły» do ramienia kontforsu «żandarma» № II - 4 liny, od ramienia kontforsu do wierzchołka «żandarma» № II - jedna.

Podjazd na «żandarm» № II odbywa się na początku po śnieżnym, stopniowo komplikującym się grzebieniu, który u ramienia «żandarma» № II osiąga nachylenie 45°. Od ramienia idzie się po śniegu; pokryte śniegiem skalne płyty są omijane po prawej stronie wzdłuż krawędzi lodu i skał, przy tym wierzchołek «żandarma» (8 m) jest omijany po prawej stronie, po czym wychodzi się na śnieżną przełęcz przed skalną ścianą.

Podjazd od ostatniego «zeba» «piły» do wierzchołka «żandarma» № II zajmuje 2 godziny 30 minut.

Ściana jest pokonywana przez obejście po prawej stronie

• najpierw wchodzi się na 4–5 m w prawo w górę po ścianie (tutaj wbity jest stary hak)
• następnie po krawędzi lodu i nawieszających się skał,
• dalej po lodzie wychodzi się na półkę przed ścianką (2–3 m).

Po przejściu ścianki pokonuje się płyty z małą ilością wytrzymałości z użyciem haków, po czym wychodzi się na siodło, a następnie na sypkie, zaśnieżone skały przed grzebieniem, prowadzącym do żandarma №12, który z kolei jest omijany po prawej stronie.

Podejście do «żandarma» №12 odbywa się po trudnych skałach. Dalej - 30 m stromego śnieżnego grzebienia, podwodzącego do wierzchołka «żandarma» №13.

4 dzień

Trzy ostatnie «żandarmy» są omijane po prawej stronie.

Pod «żandarmem» № I4 w śnieżnej niecce - dobre miejsce na nocleg.

Od «żandarma» № I3 do «żandarma» № I4 - wąski śnieżny grzebień.

Od «żandarma» № I4 zjeżdża się na przełęcz i lodospad, omija po prawej stronie z wyjściem na śnieżne ramię po prawej stronie «żandarma» № I6.

Przy wyjściu na grzbiet znajduje się 3-metrowa lodowa ścianka, która jest pokonywana z użyciem haków.

Dalej wchodzi się po śnieżnym grzebieniu z karniizem o długości 50–60 m, po którym wychodzi się na przed-

Footnotes

1. КРО­КИ ВОС­ТОЧ­НО­ГО ГРЕ­БНЯ НА ВЕР­ШИ­НУ ПО СЕВ.­-ВОСТ. ГРЕ­БНЮ (pełna nazwa w języku polskim nie jest tłumaczona zgodnie z wytycznymi) ↩