Рис. 53

1. До­ттах-ка­я (3670 м) чокусунун батыш чокусуна түндүк-батыш кыр аркылуу (контрфорс) чыгуу менен траверстөө — 4А категориялуу маршрут (рис. 53)

Домбайдан Бу-Ульген аянтчасына чейин машина менен же Чучхур ашуусу аркылуу жөө баруу. Бу-Ульген аянтчасынан Доттах-Кая жана Бу-Ульген сууларынын кошулган жерине чейин баруу жана кар көпүрө аркылуу (жайдын аягында кечүү аркылуу) Бу-Ульген суусун кечүү. Андан соң Доттах-Кая суусунун боюнч жогору түндүк-батыш кырдын этегине чейин баруу. Андан ары:

• кырдын этегин сол жактан "кочкор маңдай" аркылуу айланып өтүү,
• морена жана кар "жапжака" аркылуу кырдын чуңкурчасына чейин көтөрүлүү — бивак үчүн жер, суу бар.

Бу-Ульген аянтчасынан 4–4,5 саат.

Бивактан оңго-жогору кырга жана анын боюнч түз эле жогору (же айрым учаскелерди айланып өтүү) биринчи жандаармга чейин. Жандаармга тике көтөрүлүү (страховка!), андан түшүү оң жактан текши жайыт аркылуу кырга чыгуу. Экинчи жандаармга оң жактан "меш" аркылуу 6 м көтөрүлүү (илимпей!), андан соң солго траверс жасап, такта таштар аркылуу кырга чыгуу (страховка!). Андан соң тик (60°, страховка!) такта таш аркылуу биринчи "дубалга" чыгуу. "Дубалга" 20 метрлик "меш" аркылуу көтөрүлүү (илимпей!), андан соң 20–25 м солго траверс жасап, "майда таштуу" жар аркылуу өтүү. Андан соң текши жайыт боюнча оңго-жогору кырга, такта таштар аркылуу кар жапжакага жана анын боюнча солго экинчи "дубалга" чейин (бийиктиги 120 м, тиктиги 70 — 75°). "Дубал" боюнча тике көтөрүлүү (илимпей!), чоку алдындагы кырга жана анын боюнча Батыш чокусуна чыгуу.

Батыш чокусунан Чыгыш чокусуна карата кырдын оң жагы менен "майда таштуу жар" аркылуу түшүү (страховка!), андан соң кулуар аркылуу майданчага чейин (таш кулашы мүмкүн!). Майданчадан 60 м алга жүргөндө — бивак үчүн коопсуз жер.

Бивактан:

• 10–15 м артка басып, кырга орто кыйынчылыктагы жар аркылуу көтөрүлүү;
• кырдан солго-төмөн "меш" аркылуу (5 м), андан соң оңго — траверс жасап, текши жайыттар аркылуу "учтуу кырга" чыгуу;
• "учтуу кыр" боюнча чуңкурга түшүү (дюльфер аркылуу кырдан чуңкурга түшүү) — түнөө үчүн жер.

Чуңкурдан:

• 40–50 м оңго-жогору текши жайыттар аркылуу (страховка!);
• кырга чыгуу жана жөнөкөй жар аркылуу Чыгыш чокусуна чыгуу.

Батыш чокусунан — 3–4 саат.

Чыгыш чокусунан сол жактагы кыр аркылуу ылдый "таш үйүлгөн жар" аркылуу түшүү (айрым жерлерде дюльфер аркылуу түшүү), кырдын төмөнкү бөлүгүндөгү кар жапжакага чыгуу. Кырдын айрым жерлери солго же оңго айланып өтүлөт.

Кар жапжакадан түшүүнун эки варианты бар.

1- variant. Кардын жакшы абалында жана астындагы жаракада мөңгү ташка кулап түшүү коркунучу бар кулуар аркылуу (камнепадкоркунучу!), Доттахкай мөңгүсүнүн кар "плато"суна, андан мурдагы түнөөнүн ордуна түшүү жана андан ары жол боюнча Бу-Ульген аянтчасына түшүү.

2- variant. Кардын жаман абалында жана астындагы жаракада Доттах-Каянын Чыгыш чокусунун кырдын оң жагындагы таш үйүлгөн текши жайыттар аркылуу түшүү (камнепад коркунучу!, страховка!). Кар жапжака аркылуу (страховка!) ылдый түшүү жана Доттахкай мөңгүсүнө чыгуу. Андан ары 1- variant боюнча түшүү.

Чыгыш чокусуна чыгуучулар үчүн сунуштар

1. Топтогу катышуучулардын саны — 6 кишиден ашпашы керек.
2. Баштапкы бивак — "кочкор маңдайдагы" Ребронун чуңкурчасынын жанында.
3. Бивактан чыгуу убактысы — эртең мененки саат 5:00 ден кеч эмес.
4. 4 кишилик топ үчүн атайын жабдуулар: а) негизги аркан 2×30 м; б) запастагы репшнур 8–10 м; в) жарга кагылуучу илгичтер — 10–12; г) мөңгүгө кагылуучу илгичтер — 2; д) жарга кагуу үчүн балкалар — 2; е) карабiner — 12; ж) кошки 4 түгөй (жайдын экинчи жарымында).
5. мүмкүн болгон бивактардын орду: 1- бивак — экинчи "дубалдын" алдындагы биринчи жандаармдан кийинки кырда; 2- бивак — Батыш чокунун алдында; 3- бивак — ушул чокунун артында; 4- бивак — терең чуңкурдун артында.